Sağlık Bilgileri

Alzheimer hastalığı için bazı yeni ilaç tedavileri olduğunu duydum. Bu ilaçlar nelerdir, ne işe yararlar?

Alzheimer hastalığı ve diğer demanslar için yeni ilaç tedavi­leri konusunda dünya genelinde çok fazla araştırma yapıl­maktadır. Günümüzde asıl umut, beyinde bulunan asetilkolin adlı bir kimyasal maddenin yıkılmasını azaltan kolinesteraz inhibitörleri veya antikolinesterazlar adı verilen ilaçlar üzerindedir (Bu ilaçların nasıl çalıştığı konusunda daha faz­la bilgi için alttaki sorunun cevabına bakınız).
Kolinesteraz inhibitörlerinin bazıları takrin (Cognex ola­rak da bilinir), donepezil (Aricept) ve rivastigmin’dir (Exe-lon). Çeşitli çalışmalar, bazı kişilerde bu ilaçların, Alzheimer hastalığının bazı belirtilerini ortadan kaldırdığını göstermiş­tir, ancak bu etki bir süre sonra yavaş yavaş azalmaktadır. Bunlar, hastaların hepsinde etkili olmazlar ve etkileri çeşitli­dir. Şu anda, bunların hangi kişilerde işe yarayacağını tah­min etmek mümkün değildir.
Araştırmalarda kolinesteraz inhibitörü olan ilaçların Alz­heimer hastalığının ilerlemesini yavaşlattığı gösterilmiş olsa da, bu ilaçlar hastalığı sona erdiremezler veya gelişmiş olan beyin hasarını tamir edemezler. Bunlar hastalığın erken ev­relerinde kullanıldıkları takdirde yararlı olabilirler. Zaten şiddetli demansı olan kişilere yardım etmeleri beklenmeme­lidir.

Demansı tedavi etmede kullanılan yeni ilaçlar nasıl iş gör­mektedirler?
Günümüzde en umut verici ilaç grubu kolinesteraz inhibi­törleri veya antikolinesterazlar olarak bilinen ilaçlardır. Bu ilaçlar, beyindeki asetilkolin yıkımını azaltarak etki gösterir­ler.
Asetilkolin, beyinde sürekli olarak yapılıp yıkılan kimyasal bir maddedir. Asetilkolin bir nörotransmitterdir: Yani, beyindeki sinir hücreleri arasında mesaj geçişini sağlayan bir kimyasal. Normal bir beyinde, asetilkolinin seviyesi oldukça sabit kalmaktadır. Bununla birlikte araştırmalar, Alzheimer hastalığı olan çoğu kişinin beyinlerinin, azalmış asetilkolin miktarlarına sahip oldukları göstermiştir ve bu kimyasal maddenin kaybının, hafızanın köttileşmesiyle sonuçlandığı gösterilmiştir. Alzheimer hastalığı olan kişilerin beyinlerin­deki asetilkolin eksikliğini düzeltmenin yollarını bulmak için yapılan araştırmaların çoğu, kişileri, asetilkolin miktarının artırılmasına doğru yöneltmiştir. Bununla birlikte, bu kimya­sal maddeyi hastalara doğrudan vermenin yardımcı olmadı­ğı görülmektedir. Farklı bir yaklaşım olan asetilkolin yıkımı­nın oranını azaltmak daha ümit vericidir ve bu, yeni kolinesteraz inhibitörü olan ilaçların geliştirilmesiyle sonuçlanmış­tır.

Niye aynı ilacın farklı ismi bulunmaktadır?
İlaçların çoğunun iki ismi bulunmaktadır: İçerik adı ve ticari adı. İçerik adı, ana aktif maddenin resmî tıbbi ismidir (Örne­ğin Donepezil). Ticari adı (Örneğin Aricept), ilacı üreten fir­ma tarafından seçilmiştir. Farklı üreticiler, ürünlerin ayırt edilebilmesi için aynı içeriğe sahip ilaçlara farklı isimler ver­mektedirler.