Sağlık bilgileri

Anne sütü yeterli değilse, bebeğe hayvan sütü de verilerek açık kapatılır. An­nenin sütü gelmiyorsa ya da hastalık ve görev sebebiyle emzirilemiyorsa, bebek hayvan sütleriyle beslenir. Hayvan sütü, bileşim yönünden anne sütünden farklı­dır ve ilk aylarda bebeğin sindirim sistemine uygun değildir. Bunun için, hayvan sütü, bileşim yönünden insan sütüne benzetilmeye çalışılır ve ilk aylarda bebe­ğe daha uygun duruma getirilir. inek sütünde, anne sütüne göre protein ve mi­neral daha çok, şeker azdır. Bebeğin ayına göre inek sütü belirli oranda sulandı­rılarak protein ve mineral yoğunluğu düşürülür. Sulandırılan sütte şeker ve yağ oranı düşer. Bunun için, sulandırılan süte şeker ve yağ eklenir. Hayvan sütü bebeğe 1,5 – 2,5 aydan sonra sulandırılmadan verilir. Sulandırma işleminde, iyice kay­natılmış su kullanılır. Pastörize ya da sterilize edilmemiş süt de kaynatılır.
Sütün Sulandırılması: Süt, bebeğin ayına göre sulandırılır:
İlk Üç Hafta: Süt yarı yarıya sulandırılır. Bir ölçü süte bir ölçü su konur;
% 5 şeker ve % 2 yağ eklenir. Sulandırılmış süte % 5 şeker eklemek için, bir orta boy çaybardağı sulandırılmış süte, bir tatlı kaşığı kadar şeker ya da bir kes­me şeker konur. Aynı miktardaki sulandırılmış süte, 0,5 tatlı kaşığı veya bir çay kaşığı kadar bitkisel sıvı yağ eklenir.
Üçüncü haftadan sonra: İki ölçü süte bir ölçü su konur. Yukarıda belirtil­diği miktarda şeker ve yağ eklenir. Bu uygulama, duruma göre, bebek 2.0 – 2.5 ay oluncaya kadar sürdürülür.
Bebek, 1,5 aylık olduktan sonra, süt sulandırmadan verilerek denenir. Be­beğin kakasında değişiklik yaparsa, genel durumda bozulma olursa, sütü sulan­dırma işlemi 2.0 – 2.5 aya kadar sürdürülür. Bebek 2.0 – 2.5 aylık olunca, süt sulandırılmaz, şeker ve yağ da eklenmez.
Bebeğe ilk günlerde, inek sütü yarı yarıya sulandırılarak verildiğinde, be­bek buna uyum gösteremezse, süte konan su miktarı artırılabilir ve ilk günlerde bir ölçü süte iki ölçü su konabilir. Sütün sulandırılması konusunda görüşler de­ğişiktir. İlk 5 gün, 1 ölçü sütün 2 ölçü suyla; 5-7 günler arasında 2 ölçü sütün 1 ölçü suyla sulandırılmasını, sonra da sulandırılmadan bebeğe verilmesini öneren­ler, sulandırılmış süte yağ eklenmesini gereksiz bulanlar da vardır.
İkinci aydan sonra, sütün bir kısmından mahallebi yapılarak bebeğe verile­bilir. Sıcak mevsimlerde, sütün saklanması zorsa ve soğutucu yoksa, süt yerine ta­ze yoğurt da kullanılabilir
Sütün Hazırlanması: Bebeğe bir günde verilecek sütün hazırlanmasında şu sıra izlenir:
1. Anne sütü verilmeyen ve yalnız hayvan sütüyle beslenen bebeğe günlük verilecek toplam süt miktarı hesaplanır. Örneğin, 3 aylık bebek ortalama 5.0 – 5.5 kg. gelir . Bu bebeğin kilosu başına sıvı ihtiyacı 150 mi. dolayındadır. Buna göre 3 aylık bebeğin günlük sıvı ihtiyacı toplam 750 – 825 mi. kadardır (5.0 – 5.5 kg. X 150 mi. = 750 – 825 mi.). Gün­lük hazırlanan süt miktarı, ortalama olarak hesaplanan miktardan biraz fazla ol­malıdır. Yeterli miktardaki süt temiz bir tencerede kabarıncaya kadar ısıtılır. Ka­baran sütün “kaymağı” kaşıkla parçalanır. Kaynamaya başlayan süt 5-10 dakika süreyle karıştırılarak kaynatılır. Sütün 30 – 40 dakika kaynatılmasına gerek yoktur. Uzun süre kaynatmak, sütün besin değerini düşürür.
2. Bebeğe süt sulandırılarak vreilecekse, bebeğin ayına göre süt, kaynatılmış, su ile sulandırılır. Şeker ve yağ eklenir.
3. Sulandırılmış ya da sulandırılmamış süt, temiz süt şişelerine (biberon) birer öğünlük miktarda doldurulup ağızlan kapatılır. Öğünlük miktar, bebeğin ayına ve öğün sayısına göre 80-150 mi. dolayında olur.
4. Ağzı kapatılmış süt şişeleri, su konmuş bir tencereye yerleştirilir ve 30-dakika kaynatılır (sterilize edilir).
5. Süt konmuş şişeler (biberon) soğutucuda saklanır. Çocuğa verileceği za­man, şişe sıcak suda bırakılarak ılıklaştırılır. Anne, sütün sıcaklığını bileğine dam­latarak anlayabilir.
6. Süt her öğün hazırlanmak istenirse, yukarıda açıklandığı gibi kaynatılır. sulandırılacaksa kaynatılmış suyla sulandırılır. Soğutucu bulunmayan yerlerde, sü­tü her öğün sırasında hazırlamak daha uygundur.
7. Süt şişeleri, emzikler, kaynatma kapları, kullanılan her türlü araç çok iyi temizlendikten sonra bir dolap ya da tencere içinde kapalı olarak tutulmalı, böylece dış etkenlerden korunmalıdır.
Süt şişesine takılan emziğin deliği normal büyüklükte olmalıdır. Akıtma de­recesi şişe aşağı tutularak anlaşıldıktan sonra bebeğe verilmelidir. Bebeğin fazla hava yutmasını önlemek için, süt şişesi boyun kısmı sütle dolacak şekilde tutul­malıdır. Sütün yarısını emince ve emme sona erince bebeğin yuttuğu hava çıkartıl­malıdır. Bebek, şişedeki sütü bitiremiyorsa zorla verilmeye çalışılmamalıdır. Ar­tan süt dökülmeli, tekrar kullanılmamalıdır.
Pastörize edilmiş süt günlük anamalı, soğutucuda bekletilmeli ve kaynatıl­madan bebeğe verilmemelidir. Pastörize süt, soğutucuda bekletilse bile bozulur, bakteri sayısı artar. Bunun için, bekletilmiş süt kullanılmamalıdır.
Özellikle sıcak havalarda, kusma ve sürgün durumlarında, sulandırılmamış süt ya da hazır mamayla beslenildiğinde, bebeklere öğün aralarında, kaynatılmış ılık su verilmelidir.
Süt Yerine Kullanılan Mamalar: Hayvan sütlerinden anne sütü yerine kul­lanılan mamalar yapılmakta ve bazı mineral ve vitaminlerce zenginleştirilmekte, kısa sürede bozulmayacak biçimde, kutulara konulmaktadır. Kutular üzerinde, .mamanın bileşimi, nasıl kullanılacağı, hangi aylarda ne kadar suya kaç ölçek ko­nacağı yazılıdır. Kutuda ölçek de bulunur. Anne sütü yerine kullanılan bu mama­lar çeşitli isimler altında satılır. Normal bebeklerin beslenmesinde kullanılmak üzere yapılanlar yanında, cılız ve hasta bebekler için hazırlanan mamalar da var­dır. Ülkemizde de çeşitli mamalar yapılmaktdır.
Hiçbir mama anne sütünün yerini tutamaz. Anne sütü bulunduğu sürece, bebekleri mamalarla beslemeye özenmemelidir. Bu konudaki tüzük ve yönetmelik­lere, belirlenmiş standartlara uygunluğu ambalajı ya da etiketi üzerinde gösteril­memiş hazır mamalar kullanılmamalıdır.
Süttozu: Süttozu, süt suyunun tümüne yakın bir bölümünün özel yöntem­lerle uçuruhnasıyla elde edilir. Süttozu, madenî kaplarda ve özel plâstik torba­larda hava almayacak ambalajlar içinde satılır. Yağlı ve yağsız süttozları vardır; yağsız olanı yağlı olarımdan daha uzun süre bozulmadan dayanır. Kapalı olarak serin yerde saklamr.
Süttozundan içme sütü yapılabilir, yoğurt ve sütlü tatlılar yapmada da yaararlanılır. Süt bulunmadığı zamanlarda çocuk beslenmesinde de süttozu kulla­nılabilir. Süttozu ambalajındaki tarifeye göre sulandırılır. Süttozundan süt elde etmede, kaynatıldıktan sonra ılıtılmış su kullanılır. Bayatlamış, bozulmuş, koku oluşmuş süttozu, çocuk beslenmesinde ve başka amaçla kullanılmamalıdır.