Sağlık bilgileri

Bebek ve çocuklar hızlı büyüyüp geliştikleri için, vücut ağırlıklarına göre enerji ve besin öğesi gereksinmesi yüksektir.
Enerji: Büyüme, enerji gerektiren bir olgudur. Büyüme hızının en yüksek olduğu ilk aylarda bebeğin kilosu başına enerji ihtiyacı en üst düzeydedir. Çocuk büyüdükçe büyüme yavaşlar ve buna bağlı olarak enerji ihtiyacı da azalır Be­beklerin günlük ortalama enerji ihtiyacı, vücut ağırlığının kilosu başına ilk 3 ayda 120 kalori (0,50 MJ.), 3-5 ayda 115 kalori (0,48 MJ.), 6-8 ayda 1.10 ka­lori (0,45 MJ.) olup, büyüme yavaşladıkça azalır; örneğin 10 yaşında kilo ba­şına 75-80 kaloriye (0,31 – 0,34 MJ.) düşer.
Çocukların enerji ihtiyacı karşılanmazsa, büyüme yavaşlar, ileri derecede yetersizlikte ise durur. İhtiyaç üzerinde alınan enerji ise şişmanlığa yol açar. Be­beklikte ve çocuklukta şişmanlık, sonraki yıllarda da kalıcı olabilir. Zayıflık ve şişmanlık sakıncalı olduğuna göre, çocuğun yaşma göre enerji ayarlaması ya­pılmalıdır. Yaşına göre normal ağırlığın altında olan ço­cukların, enerji ihtiyacının karşılanmadığı düşünülmelidir.
Protein: Hücrenin temel yapısını protein oluşturduğuna ve büyüme yeni hücrelerin eklenmesiyle sağlandığına göre, büyümenin hızlı olduğu bebeklik ve çocukluk çağında protein ihtiyacı da yüksektir. Çocuk büyüdükçe, büyüme hızı yavaşladığı için kilo başına protein gereksinmesi de azalır. Vücutta protein oranı yükselir. Yeni doğan bebeğin vücudunda protein oranı % 11 dolayında iken, bir yaşında % 15′e yaklaşır, dört yaşından sonra da yetişkinlerdeki orana çıkar. Çocukların günlük proteinin kalitesi yüksekse, kilo başına protein gereksinmesi azalır, kalitesi düştükçe ise artar. Örneğin, 3 aya kadar protein ihtiyacı, örnek proteinden kilo başına 2,3 gr. olmasına karşın, düşük ka­liteli proteinden” 3,8 gr. dolayındadır.Bebek için örnek protein, anne sütü proteinidir. Anne sütü proteininde kazein oram düşük (fo 33), albümin ve globülin oranı ise yüksektir (% 67). înek sütü proteininde ise kazein oranı yüksek (% 85), albüminle globülin oranı ise düşüktür (% 15). Anne sütündeki protein çeşitlerinin oranı ve elzem amino asit örüntüsü, bebeğin büyümesine inek sütü proteininden daha uygundur. Zo­runlu olarak anne sütünden başka besinlerle beslenen bebeklerin protein gerek­sinimi artar. Protein ihtiyacının karşılanmaması çocuk için çok zararlıdır. Ancak çocuğa gereğinden fazla protein vermenin de bir yararı yoktur. Aşırı protein vermek, ya­rarı bir yana zararlı da olabilir. Fazla proteine vücut uyum yapamaz, vücut için yorucu olur. Artık ürünlerin dışarı atılmasında boşaltım organları zorlanabilir ve vücudun su dengesi bozulabilir. Diyette protein miktarı artırılan çocukların su ihtiyacı da artar.
Mineraller ve Vitaminler: Büyüme süreci, hücrelerin hızlı çalışması nedeniy­le, bebeklerin ve. çocukların minerallerle ve vitaminlere ihtiyaçları fazladır.
Normal durumdaki bebeğin mineral ve vitamin ihtiyaçlarının çoğunu, iliç 3-4 ayda anne sütü karşılayabilir. Yalnız, sütte demir çok azdır. Gebe kadında kan­sızlık yoksa, bebek demir, depolanmış olarak doğar ve bu depo bebeğin ilk 3-4 ayda gereksinmesini karşılar. Bebek 3-4 aylık olduktan sonra demir ihtiyacını karşılamak için ek besinler verilmesi gerekir. Kansız gebelerin bebeklerinde ye­terli demir deposu bulunmaz, bu bebekler doğuşta kansız da olabilir. Sütle, be­beğin fazla olan demir ihtiyacı karşılanamayacağından kansız annelerden doğan bebeklerin tedavisi gerekebilir.
Süt ve öteki besinlerde, bebekler ve çocukların ihtiyacını karşılayacak mik­tarda D vitamini bulunmaz. Bebeklere ilk ayda günde 10 mcg. (4001. U) D vi­tamini verilmeye başlanır. Doktorun önerisine uygun miktarda ve şekilde, günde bir çay kaşığı bahkyağı ya da vitamin şurubu verilir. Balıkyağı, bebeğin D vita­minine ek olarak A vitamini ihtiyacını da karşılar. Raşitizm belirtileri görülen bebek ve çocuklara normalden bir miktar fazla D vitamini verilir. Bu vitaminin fazlası zararlı olduğundan doktor önerisine titizlikle uyulması, fazla D vitamini verilmemesi gerekir. Çocuklar ayrıca, uygun şekilde güneşlendirilmeli ve vücut­ta D vitamini oluşması sağlanmalıdır.
Süt, C vitamini yönünden de iyi kaynak değildir. Emzikli kadın yeterli ve dengeli beslenirse sütü ile bebeğine günde 20 mg. dolaymda C vitamini sağlaya­bilir. İnek sütünde C vitamini azdır ve hazırlama sırasında da kayıplar almak­tadır. Özellikle inek sütüyle beslenen bebeklere ilk iki haftadan sonra C vitamini verilmesi gerekir. Bunun için C vitamininin iyi kaynağı olan turunçgil, domates, şeftali gibi yiyecekler iyice yıkandıktan sonra suyu sıkılıp, bebeğe taze olarak, günde bir çay kaşığı kadar verilmeye başlanır ve zamanla miktar artırılır. Anne sütüyle beslenen bebeklere de ilk aydan sonra meyve sulan verilmeye başlan­ması yararlı olabilir. Yeterli anne sütü alan bebeklere 3-4 aya kadar ek besin verilmesi gerekli olmayabilir.
Bebek ve çocuklar ilerde açıklandığı gibi beslenir, zamanında gereken ek besinler verilmeye başlanırsa öteki vitaminlere ve minerallere de gereksinim kar­şılanır.
Sıvı: Bebek ve çocukların vücudunda su oranı yetişkinlerdekine göre yük­sektir. Ayrıca vücutta sıvı değişimi hızlıdır. Bu yüzden küçük çocukların kilosu başına sıvı ihtiyacı çoktur. Bebek büyükçe vücuttaki su oranı düşmeye ve ye­tişkin üktekine yaklaşmaya başlar. Sıvı yetersizliğine çocuklar çok duyarlıdırlar. Bu nedenle, bebeklere, ilk günden başlanarak yeterli miktarda sıvı verilmesi zo­runludur. Özellikle su kaybının çok olduğu sürgün (ishal) gibi durumlarda ço­cuklara verilen sıvı miktarı artırılmalıdır.