Sağlık Bilgileri

SÜT VE EMZİK ÇAĞI

Çocuk bu safhada tanı manâsiyle annesine bağlıdır. Ona ve en yakın muhitine şiddetle muhtaçtır. Bu devrede esas olan «Gıda ihtiyacı» dır. Bu ihtiyacın karşılanma tarzı, çocuğun ruhî gelişimi bakımından çok önemlidir. Fakat üzülerek söyliyelim ki, bu hakikati anneler ve aileler ekseriya bilmemektedirler.

Meselâ, bezleri kirli olduğu veya karnı ağrıdığı içjn veya ateşi yükseldiği için ağlayan çocuğun sıkıntısını paylaşmamak, onu şefkat ve sevgi göstermeden baştan savarcasına çabucak emzirmek, emme ihtiyacını tam manâsiyle tatmin etmesine imkân vermemek, çok erken memeden kesmek gibi annenin günlük davranışları çocuğun ilerdeki ruhî hayatına tesir eder.

Hayata kırgın, küskün kimselerin bu ilk çocukluk çağında, yani daha meme emme devresinde sevgi ve şefkatten mahrum olarak büyüyenler arasından çıktığı tesbit edilmiştir. Çocuk sade gıdasızlığa değil, aynı zamanda sevgi ve şefkat mahrumiyetine karşı da çok hassastır.

Bazı bilgisiz anneler buna inanmamakta ve Bu güne kadar çocuk sevgiden ne anlar» demektedirler. Bu çok yanlıştır. Çocuğun sevilmesi, çevresinden daima şefkat görmesi onda «Kendine güvenme» dediğimiz çok lüzumlu bir duygunun gelişmesini sağlayacaktır. Bu duygu onun, mesut olması için gereken şartların başındadır.

BİR YAŞINIDAN SONRA

Çocuk, bir yaşından sonra çevresine uymak durumunda olduğunu artık daha iyi anlamaya ballar. Bu uyma hait, en başta çiş ve abdest ihtiyaçlarının artık kontrol altında yapılması neticesinde kendini gösterir. Bu temizlik alışkanlığının kazanılması kolay olmaz. Bu konuda anne ve baba sabır ve mlayış göstermeli, çocuğun topluluk kaidelerine ilk uyması itmek olan bu alışkanlığın husulünde nasıl davranacaklarını öğrenmelidirler.

Bilhassa bu temizlik terbiyesi onu başaramayacak kadar küçükken verilmeye zorlanırsa, büyük güçlükler çıkar Hele anne baba sert davranırlar ve cezalara başvururlarsa, çocuk işbirliği yapmaktan ziyade, gücenme, kızma ve inatlaşma duygularına kapılır. Bu da onun ruhuna ve iiğer insanlarla münasebet kurma tarzına tesir eder.

Tıpkı temizliğe alıştırma gibi gelişmelerde de erken neticeler elde etmeğe başvurmak yanlıştır. Çocuğun bütün bu gibi gelişmeleri yavaş yavaş olur. Bunun için aile çevresi daima anlayış, sevgi, yardım ve ilgi göstermelidir. Bu çağda annenin ve iilenin yapacakları sert ve lüzumsuz davranışlar, çocuğun [ilerde inatçı, etrafım hiçe sayan, her türlü disipline karşı is-/an eden bir mahlûk olmasına sebebiyet verir.

OKULA GİDENE KADAR EVDEKİ DEVRE

Çocuk yaşı ilerledikçe ruh hayatı bakımından, aile İçindeki bağlara daha faal olarak katılır, sevgi, taklit, kıskançlık jibi çeşitli sebeplerle ruhî gelişimini sağlar. Meselâ, erkek çocuklar anneye daha fazla bağlanır, onu etrafları ve babaları kıskanmaya temayül eder. Kız çocukları da daha çok baba tarafını tutarlar. İşte, şahsiyet dediğimiz ruhî yapının asıl şekil alma devresi bu safhada olur. Çocuk, bağlandığı kimseleri, yani, anneyi, babayı taklit ederek onlar gibi olmaya çalışır.

Bu devrede çocuk sevgi ve şefkatle sarıldığını hissederse ve etrafının kendisiyle gerçekten ilgilendiğini anlarsa, o da ilerde muhitini seven, çevresiyle iyi bağlar kuran bir kimse olur. Bu izahtan anne ve babanın ve aile yakınlarının çocuk için daima iyi örnek olmaları zarureti kendiliğinden anlaşılır.

Anne ve babalar yemek yemek şeklinden her türlü davranışlarına kadar taklit edildiklerini bilmelidirler. Çocuğun toplum içinde yaşamayı öğrenmesi, her şeyden önce anne ve babayı ve bunların gerek kendisiyle, gerekse başkalarıyle olan münasebetlerini taklit yolu ile olmaktadır.

Çocuk için anne ve baba tarafından sevilmemek veya ilgi görmemek kadar feci bir olay yoktur. Böyle bir hal çocuğa hayatı boyunca tesir eder. Aile sevgisinden mahrum olarak büyümüş çocuklar, her türlü ruhî intibaksızlıklara namzettirler.

Aile bağının kopması, yani anne ve babanın ayrılması çocuğun ruh sağlığı üzerinde çok fena tesirler yapar. Hattâ hastalık, seyahat vesaire gibi sebeplerle anne-çocuk ayrılığı bile ehemmiyetlidir. Bu hallerde çocuk, terkedilmiş hissine kapılır, sevgi ihtiyacının karşılanmıyacağı endişesiyle büyük bir ruhî sarsıntı geçirir.

Çocuğun evdeki devrelerinde ruh sağlığına tesir ederi birkaç noktaya işaret edelim: Genç anne baba çocuğun öğrenme kabiliyetini çok kere zorlamak isterler. Halbuki çocuk daima güç öğrenir ve sık

Diğer mühim bir nokta da anne ve babanın çocuğun davranışları hakkında daima sebep arayacak şekilde düşünmeleridir. Çocuğun kendi anlayışı ve kendi mantığı çok kere bizim büyüklerin anlayış ve mantığımıza uymaz. Bu sebepten çocuğa karşı hoşgörü ve geniş yürekli olmak bütün eğitim davranışlarındı rehberimiz olmalıdır.