Sağlık Bilgileri

Böbrek çıkarımı (nefrektomi), böbreğin bütünüyle ya da kısmen çıkarıldığı bir ameliyattır. Ameliyat tehlikesinin çok azalmış olmasına karşın, ancak mutlaka gerekli olduğunda uygulanmalıdır. Öteki böbrek yapısal ve işlevsel açıdan bütünüyle sağlam durumda görünse bile, bir kişiyi böbreğinin birinden yoksun etmek, gelecekle ilgili bir tehlike yaratır; çünkü ilerde, geri kalan böbrekte de bozukluklar (travmaya ya da başka nedenlere bağlı) ortaya çıkabilir.

Klasik olarak böbreğe bel açma ameliyatıyla (lombotomi) ya da karın çeperinden girerek ulaşılır.

Böbrek çukurunun yağlı hücreli dokusundan ayırılan böbrek, tutunma araçlarından serbestleştirilir. Böbreği yerinde tutan, böbrek kapısındaki damarsal öğelerdir. Damarların bağlanması ve sidik borusunun kesilmesi, organın çıkarılmasın; sağlar.

Ameliyat yarası kesin olarak kapatılmadan önce, böbrek yuvasına konan bir diren, ayrı bir kesiyle dışarıya çıkarılır.

Tam böbrek çıkarımı uygulanması gereken durumlar

Böbrek kanseri

Tek etkili tedavi yolu olduğu için, tam böbrek çıkarımının uygulanması gereken başlıca durumdur.

Genişletilmiş bir böbrek çıkarımı uygulanır; yalnızca böbrek çıkarılmakla yetinilmeyip, böbreği içinde tutan bütün yuva, yani bu yuvanın yağlı hücreli dokusu, çevresel lenf düğümleri ve bazen böbreküstü bezi de çıkarılır; urun elle yoklanması sırasında kanser yayılımı tehlikesini önlemek amacıyla, böbrek kapısı damarlarının, girişimin başında bağlanması gerekir.

Küçük çaplı ve az yaygın kanserler dışında, bel yolundan giriş genellikle yetersizdir. Bel açmanın (lombotomi) yerine ortadan ya da eğik karın açma (laparatomi), bel kanın karışımı bir yol ya da göğüs karın açma (torako-abdominal giriş) yeğ tutulmalıdır.

Böbrek toplardamarının ve alt ana toplardamarın kanserle kaplanması durumunda, teknik olarak uygulanma olanağı varsa, toplardamar içindeki ur tomurcuklarının mutlaka çıkarılması gerekir. Bu da, alt ana toplardamarın açılmasını gerektirir ve girişimi karmaşıklaştırır (özellikle toplardamardan daha uzak olan sol böbrek uru durumunda). Ameliyat tehlikesi azdır (yüzde 2). Oysa bu oran, günümüzdeki yoğun bakım yöntemlerinden önce yüzde 20′yi bulmaktaydı. Söz konusu ameliyatın uygulanmaması gereken durumlar önceden kestirilebilir (hastaların yüzde 10′unda): Gene! durumun çok bozuk olması; özellikle hastanın tek böbrekli olması ya da her iki böbreğin kansere yakalanması.

Tanı böbrek çıkarımı gerektiren öteki durumlar

Böbrek kanseri dışında, tam böbrek çıkarımı, yıkılmaya yüz tutmuş bir böbrekte öteki bütün tedavi yöntemleri uygulanamayacaksa yapılır.

Doğuştan oluşum bozuklukları ciddi ihtilatlara yol açtıklarında (enfeksiyon, atardamar yüksek basıncı), körelmiş, çalışmayan ya da fazla olarak bulunan bir böbreğin çıkarılması gerekir.

Böbreğin eski işlevini kazanmasının olanaksız olduğu iltihaplı böbrek hastalıklarında da, çoğunlukla organın çıkarılmasına gidilir. Süt çocuklarındaki ve küçük çocuklardaki oluşum bozukluk lan, hastaların yaklaşık yüzde 20′sinde tam böbrek çıkarımını gerektirir; ama vereme karşı ilaç tedavisinde gerçekleştirilen aşamalardan bu yana, veremli bir böbreğin çıkarılmasına çok ender başvurulmaktadır.

Ağır göğüs-karın ezilmelerine ya da ateşli silahla yaralanmalara bağlı böbrek yırtılmalarında, acil olarak tam böbrek çıkarımı uygulanmalıdır.

Kötücül atardamar yüksek basınçlarında böbreğin tek yanlı olarak çıkarılması, özellikle gençlerde, atardamar yüksek basıncından etkilenen öteki sağlam böbreğin kurtarılması bakımından değerlidir.

Kısmi böbrek çıkarımı

Kısmi böbrek çıkarımı, elden geldiğince fazla sağlam işlevsel böbrek dokusu bırakılarak, hasta böbrek kutbunun çıkarılmasına dayanır.

Sidik borularının çift olduğu durumlarda, böbreğin kötü gelişmiş yarısının çıkarılmasına, «üst ya da alt böbrek havuzcuğunun alındığı yarım böbrek çıkarma» adı verilir. Bir verem kovuğunun ya da bir çanak divertikülünün kazınmasına dayanan böbrek içi bir boşluğun açılmasıysa, çok daha farklı bir işlemdir.

Kısmi böbrek- çıkarımı, yalnızca bir kutuptaki yaygın bozuklarda (iltihaplanmış çanak taşı; verem) uygulanır. Tek böbrekli kişilerde, böbrek girişimi gerektiğinde ya da böbrek hastalığı iki yanlı olduğunda, yalnızca kısmi böbrek çıkarımı düşünülür.

Böbrek çıkarımı, tıbbi tedavideki ve onarıcı cerrahideki aşamalar sayesinde uygulanma yaygınlığı azalan bir girişimdir. Bununla birlikte, önce beden dışı kan temizleme, sonra böbrek aktarımı, eskiden umutsuz sayılan durumların çoğunda, özellikle her 2 böbrek ya da tek böbrek üstündeki bozukluklara bağlı olarak gelişen ağır ikincil atardamar yüksek basıncında, iki yanlı böbrek çıkarımının önemini kanıtlamaktadır.