Sağlık bilgileri

BÖBREK KÖKENLİ ÖDEMLER

Ödem, dokular içinde su toplanmasıdır. Deri düzeyinde, az ya da çok yaygın ve belirsiz sınırlı bir kabartıyla, bir şişlikle kendini gösterir. Böbrek kaynaklı ödemler su ve tuz tutulmasına bağlıdır.

Klinik görünüm

Böbrek kökenli ödem soluk, yumuşak ve hareketlidir. Ödemli bölgeye küçük parmakla basıldığında kalıcı bir çöküntü, «gode» oluşur. Derialtı ödemleri kolaylıkla ve yerçekimine uyarak yer değiştirir. Bundan ötürü, ödemler sabahları gözler altında, geceleri de ayak bileklerinde belirgindir. Önemli derecede olduklarında bacaklarda ve dış üreme organlarında biçim bozuklukları oluşturur, yüzü şişirir ve böğürleri kuşatırlar.
Böbrek hastalığı, çoğunlukla akciğer zarında sıvı toplanmasına, ender olarak da karında sıvı toplanmasına yolaçar.

Ödem, bedenin her yanma yayılmış olursa «yaygın ödem» (anazarka) diye nitelenir.

Böbrek ödemi sıvısı, soluk renklidir ve albümin bakımından çok yoksuldur.

Bir hastada ödemlerin evriminin en iyi gözetim yöntemi, kişinin her gün tartılmasıdır.

ATARDAMAR YÜKSEK BASINCI

Her tür atardamar yüksek basıncı, böbreğin çalışmasına yansır; öte yandan atardamar yüksek basınçlarının bazıları da, böbrek ya da damarlarındaki bir hastalığa bağlıdır.

Sonuçlarından ötürü, atardamar yüksek basınçlı her kişide, böbreklerin gözetim altında tutulması ve her böbrek hastalığında atardamar basıncının düzenli olarak denetlenmesi gerekir.

KLİNİK MUAYENE

Elle muayene

Bel çukurlarının elle muayenesinde böbrek, ancak çok zayıf kişilerde algılanabilir.

Karındaki elin uyguladığı basınç, bir kütle tarafından sırttaki ele iletiliyorsa «sırt teması var» diye nitelenir ve böbreğin büyümüş olduğunun belirtisidir.

Böbrek büyümesinin başlıca nedenleri arasında iyicil ya da kötücül böbrek urları çok kistli böbrekler, sidik yollarında bir tıkanmaya bağlı olan böbrek çanakları ve havuzcuğunda genişlemeyle birlikte sidik birikmesi sayılabilir.

Böbrek çevresi apsesine bağlı kütleler, elle bastırıldığında ağrırlar ve ateş yükselmesiyle birliktedirler.

Böbrek çevresi kan toplanması (hematomu), bütün bel çukurunda yaygın bir şişlik izlenimi verir.

Ağrı uyandırılması

Kaburga omurga açısının (arkada bel omurları ile son sabit kaburga arasındaki açı) elle muayenesi, bel ağrısını sidik torbasına, kasığa ve dış üreme organlarına doğru artırır.

Sidik borusu ağrısı, karın doğru kasının dış kenarı boyunca araştırılmalı ve sidik borusunun son bölümünün durumunun değerlendirilmesi için, dölyolu ya da göden barsağı parmakla muayene edilmelidir.

Sidik torbasının klinik muayenesi

Sidik torbası ister boş, ister dolu olsun, normalde gözle ve elle algılanamaz.

Sidik torbasının boşalmasını bir engel önlerse, sidikle dolan torba küre biçimi alır. Elle muayenede gergin, mat, ağrılı olan bu küre, kolayca tanınır.

Parmakla vurarak muayenede mat seslilik bölgesi, torbanın genişleme sınırlarını saptamayı sağlar.

Süreğen sidik birikmelerinde, genişleyen sidik torbası, bütün gerginliğini yitirir. Hemen her zaman küre biçimi alan torba, hafif bir çıkıntı oluşturabilir. Parmakla vurarak muayenede küre biçimi saptanır.

Normalde sidik torbası esnektir ve çeperinde bir sertleşme araştırılması klinik muayenede büyük önem taşır. Sidik torbası muayenesinde, göden barsağının ve dölyolunun parmakla muayenesiyle birlikte karmaltı bölgesinin elle muayenesi mutlaka uygulanmalıdır.

Sidik yolunun ve prostatın muayenesi

Erkeklerde göden barsağının parmakla muayenesi, prostat loblarmın biçimini, boyunu, yüzeyini ve kıvamını değerlendirmeyi sağlar. Sidik yolunun dışa açıldığı deliğin incelenmesi, iltihap, enfeksiyon, irinli akıntı belirtilerinin ortaya çıkarılmasına yardım eder.

Çocuklarda biçim, tıkanıklık ya da duruş anormallikleri araştırılır.

Bu filmdeki sidik çıkaramamadan sorumlu engel, sol böbrekten 15 sm uzaklıkta yeralmış, baskıya yolaçan bir leğen kanseriydi.

Kadınlarda yalnızca, dölyolunun üst bölümünde sidik yolunun dışa açıldığı delik incelenebilir.