Sağlık Bilgileri

BÖBREK TEMİZLEME KATSAYISI DENEYLERİ

Bu deneyler, böbrek yumacıkları ve borucuklarının işlevi konusunda fikir verir.

Böbrek üre temizleme katsayısı ya da Van Slyke deneyi

Böbrek üre temizleme katsayısı, böbrek lopçuğunun bütünü konusunda bilgi verir. Üre hem böbrek yumacıklarından süzülen, hem de borucuklar tarafından geri emilen bir ürün olduğundan, temizleme katsayısındaki bir anormallik, bozukluğun yeri konusunda kesin fikir vermez.

Uygulanan yöntem yalındır. Deneyin uygulanacağı kişi, 12 saat aç kaldıktan sonra işeyerek sidik torbasını boşaltır ve 1 saatte 1/2 litre su içer.

Bu sırada, aynı zamanda hem kandaki, hem de sidikteki üre miktarı belirlenir. Bir saat sonra aynı ölçümler yeniden yapılır. Böylece 1 saatte üreden temizlenen kan miktarı belirlenir.

Elde edilen sayılardan dakikadaki değerler bulunur. Böbrek temizleme katsayısı sonuçları, ya mit/dakika ya da normalin yüzdesi (Van Slyke katsayısı) olarak gösterilir.

Sağlıklı kişide, üre temizleme katsayısı 75 mit/ dakika ya da normalin yüzde 100′üdür.

40 mlt’nin ya da yüzde 50′nin altındaki değerler, her zaman bir böbrek hastalığını kanıtlar; ama bu hastalığın yumacıklarla mı, borucuklarla mı ilgili olduğu ayırdedilemez.

Yalnızca böbrek yumacıkları işlevini araştıran temizleme katsayısı testleri

Yumacıklardan bütünüyle süzülen ve borucuklar tarafından geri emilmeyen ve salgılanmayan maddelerin böbrek temizleme katsayıları belirlenir.

Kreatinin temizleme katsayısı

Bu deney, günümüzde en çok kullanılan deneydir. Kesin sonuç verir; yabancı herhangi bir maddenin iğneyle ya da ağız yoluyla bedene verilmesini gerektirmez.

Kreatinin, organizmanın normal bir maddesidir; belli bir kişinin kanında, kesinlikle değişmez oranda bulunur. Tek basma ve bütünüyle süzüldüğünden, temizleme katsayısmdaki her anormallik, böbrek yumacıklarında bir hastalığın belirtisidir.

Uygulanan yöntem, üre temizleme katsayısındakinin aynıdır; ama 2 ya da 4 saat sürebilir.

Normalde kreatinin temizleme katsayısı 100 -120 mitkdakikadır.

Yalnızca borucukların işlevinin araştırılması

Uygulanan yöntemlerin tümünde, bedene iğneyle yabancı maddeler verilir.

PSP testi

PSP ya da fenolsülfoftalein, beden tarafından sindirilmeyen bir boyadır; büyük bölümü böbrek borucukları düzeyinde salgılanır.

PSP, kas içi yoldan hastaya iğneyle verilir; 70 dakika sonra, sidikle çıkarılan miktarı ölçülür, Borucukların işlevi normalse, iğneyle verilen PSP’nin en az yüzde 6O’ı, 70 dakika sonra sidikte bulunur.

Yüzde 50′nin altındaki miktarlar, borucuklarda bir hastalığı düşündürmelidir.

PAH temizleme katsayısı

PAH ya da paraamino hipürik asit, bütünüyle borucuklardan salgılanır. İnceleme yöntemi, öteki temizleme katsayısı deneylerindekinin aynıdır. Ama bu madde, damar içi yoldan bedene verilir. Normalde temizleme katsayısı 600 mit/dakikadır. 400 mlt’nin altında olduğunda, borucuklarda bir hastalık olduğu kesindir.

İyotlu karşıt madde temizleme katsayısı

PAH temizleme katsayısı deneyine çok benzer. Kullanılan madde, röntgen filmi çekiminde kullanılan iyotlu bir karşıt maddedir. Temizleme katsayısı 650 mitdakikadır.

YOĞUNLAŞTIRMA-SULANDIRMA TESTLERİ

Normal böbrek, kendine gelen sıvı miktarına uygun yoğunlukta sidik çıkarır.

24 saatte, aynı miktarda artığı çıkarabilmek için, böbrek, içilen sıvı azalırsa sidiği yoğunlaştırır; içilen sıvı bolsa, sidiği sulandırır.

Böbreğin bu yoğunlaştırma yeteneğindeki bozuklukiar, yoğunlaştırma ve sulandırma testleriyle araştırılır.

Yoğunlaştırma testi ya da su kısıtlaması testi

Test uygulanacak kişiye, 24 saatte 1/2 litreden az sıvı alacak biçimde bir perhiz verilir. Bu süre sonunda, çıkarılan toplam sidik miktarı ve yoğunluğu ölçülür.

Böbreğin yoğunlaştırma yeteneğinin normal olduğu durumlarda, 24 saatte çıkarılan sidik 800 mit ‘yi geçmez ve sidiğin yoğunluğu hiç bir zaman 1,025′in aitma düşmez.

Bu test, ivegen su yitimi (bedenin susuz kalması) sakıncasından ötürü, şekersiz şeker hastalarında (Diabetes insipidus) ve kanda üre düzeyi yüksek böbrek hastalarında tehlikeli olabilir.

Sulandırma testi

Sulandırma testi, yoğunlaştırma testinin tersidir; test uygulanacak kişiye 3/4 saatte 1 litre su içirilir ve bunu izleyen 4 saat süresince her 70 dakikada sidik alınır.

Bu sidiklerden en az birinin yoğunluğu 1,010′un altında olmalıdır.

Pitresin deneyi

Su kısıtlaması testi yerine, daha az tehlikeli, ama daha az kesin olan pitresin deneyi uygulana-

bilir. Bu deney, hastaya sidik yapımını önleyici hor mon (antidiüretik hormon) verilmesine dayanır. Böylece, su yitimi tehlikesi olmaksızın, sidik çıkarımı azaltılır.