Sağlık bilgileri

Bir kemiğin zorlanarak mafsalından dışarı çıkmasına çıkık diyoruz. Bu sırada mafsalı teşkil eden bağlarda, kıkırdakta, mafsal damarlarında ve sinirlerinde bir takım hasarlar meydana gelebilir.

Çıkıklar çok mühim yaralanmalardan sayılmalıdır. Tedavi edebilmek ancak muayyen bilgilere sahip olmakla mümkündür. Acemi bir elde çıkığın tedavisi çok vahim neticeler doğurur. Bütün bunları hesaba katarak çıkık tedavisini mümkün olduğu kadar çabuk bir hekime bırakmak akıllıca bir hareket olur.

Bununla beraber bazı küçük uzuvların çıkıklarında hekim olmayan kimselerin de ilk yardım mahiyetinde yapabilecekleri iğler vardır. El ve ayak parmaklarının çıkıkları, alt çene çıkığı bu mevzuya girebilirler.

Çıkıklar ekseriya uzuv üzerine şiddetli düşmelerden ve çekmelerden ileri gelir. Uzuv üzerine kuvvetli bir darbenin isabeti veya uzun hızla çekilmesi mafsalın etrafını kuşatan mahfazanın yırtılmasını intaç eder. Dolayısı ile kemik bu mafsal yuvasından kolayca ayrılır.

Arazlar : Çıkıklarda umumiyetle şiddetli bir ağrı ve süratle gelişen şişme nazarı dikkati çeker. Mafsal gayri tabil bir şekil arz eder. Bu şekil bozuklukluğunun kemikle ilgisi yoktur, sadece mafsal etrafındadır. Hareketler pek mahdut bir hal alır, hattâ tamamen ortadan kalkar. Bilhassa omuzla de bu parmağı ucundan tutarak kendinize doğru çekiniz. Aynı zamanda dikkat ve ihtimamla mafsal üzerine bastırınız. Birinci teşebbüsünüzde muvaffak olmadığınız takdirde derhal tıbbî tedbirlere geçiniz. El baş parmağının bileğe yakın olan çıkıklarını ellemeyiniz. Bu ancak hekimin meşgul olacağı bir iştir. Alt çene kemiği çıkığının yerine konması :

Arazlar : Alt çene kemiği aşağı doğru kayar ve hasta ağzını kapayamaz.

Ne yapmalı : Hastayı bir sandalyeye oturtunuz. Her iki elinizin baş parmağına bir kaç kat bez sarınız. Bu şekilde kazazedenin dişlerinden korunmuş olursunuz. Hastanın yüzünü kendinize doğru çeviriniz ve sarılı baş parmaklarınızı alt çene dişlerinin üzerine yerleştiriniz. Diğer parmaklarınızla da çeneyi alttan kavrayınız. Çeneyi baş parmaklarınızın tazyiki ile evvelâ aşağı sonra da geriye doğru itiniz ve diğer parmaklarınızla da çeneyi alttan yukarı doğru çekiniz.

Çene kemiği yerine kaymağa başlayınca baş parmaklarınızı dişlerin üzerinden yanak çukurlarına doğru kaydırarak ısırılmasına mâni olunuz. Bundan sonra 4 kuyruklu bir sargı kullanınız.

Minesi zedelenen bir dişin içine hava, mayi vesaire gibi cisimler girer. Bu cisimlerin dişin kökünde bulunan sinir lifleri ile temasa gelmesi ağrı husule getirir. Evvelâ mina üzeride ince bir çatlak veya çok küçük bir delik halinde başlayan zedelenme gittikçe büyük ve adeta bir kovuk halini alarak neticede dişin ölmesine sebep olur. Bütün bu vaziyetlerde sık sık diş ağrısı ile karşılaşmak mutattır.

Ne yapmalı : Bir dişçiye danışın. Dişçinin bulunmadığı bir yerde veya gece âni olarak zuhur eden diş ağrılarında alınacak tedbirler belki o anda ızdırabı dindirebilir. Fakat hiç bir zaman esaslı bir tedavi teşkil etmez.

Ağrıyan dişte eğer bir kovuk varsa bir kürdan veya kibrit çöpünün ucuna pamuk sardıktan sonra kovuğun içi temizlenir. Pamuk yenilenir ve karanfil yağma batırılır. Bu karanfil yağlı pamuk içine yerleştirilir. Kovuk bulunmayan hallerde soğuk veya sıcak su ile gargara, yüzün dışından kompres yapmak ve bir iki tane aspirin yutmak icap eder. Bütün bu tedbirlerin muvakkat kıymeti haiz olduğunu unutmamak gerektir.