Sağlık Bilgileri

CROHN HASTALIĞI

Crohn hastalığı ya da yerel ince barsak iltihabı, nedeni hâlâ bilinmeyen, ince barsaklarda, özellikle kıvrım barsağın son bölümünde görülen granülomlu iltihaplı hastalığa uyan ve sindirim sistemini ilgilendiren klinik belirtiler veren bîr hastalıktır.

Günümüzde giderek daha sık görülmekte olan bu hastalık, çoğunlukla 20-40 yaşları arasındaki kişilerde yerleşmektedir.

Tedavisi geçici çözüm getirir: Bir tıbbi yönü ve giderek genişleyen bir cerrahi yönü vardır.

NEDENLER

Nedenleri bilinmemektedir; ileri sürülen çeşitli varsayımlardan başlıcaları psikosomatik kuram ve alerji kuramıdır. Hastalığın sıklığının genel nüfustakinden daha çok olduğu aileler saptanmıştır.

Öte yandan, Crohn hastalığı Kuzey Avrupa’da, Anglosakson ülkelerinde ve İsrail’de daha sık görülen bir hastalıktır.

TEŞHİS

Klinik belirtiler

Özellikle sindirim sistemi belirtileridir; ama ateş, nöbetler sırasında genel durumun bozulması, kansızlık ve zayıflama gibi genel belirtilerle birliktedirler.

Bazen eklem ağrıları ya da göz belirtileri vardır.

Sindirim sistemi belirtileri

Başlıca belirtilerdir.

Sürekli ya da dönem dönem gelen ve genellikle orta dereceli bir ishal görülür.

Her zaman karın ağrıları vardır; sağ kalça çukurunda yerleşmişlerdir ve çoğunlukla apandisit (apandis iltihabı) ağrılarını akla getirirler. Zaten hastalığın bir apandisit için yapılan bir girişim sırasında ortaya çıkarıldığı olur. Girişimde apandisin sağlam olduğu, ama kıvrım barsak bozunları bulunduğu görülür.

Tam olmayan tıkanma belirtilerine (bulantı, karın şişkinliği ve karnın dinlenmesinde barsaklarla ilgili sıvı-hava sesleri) raslamr. Ama gerçek tıkanmalar çok enderdir.

Sindirim fistülleri (anormal ilişkiler), sık raslanmaları nedeniyle, Crohn hastalığının ihtilatlarından çok, başlıca belirtilerinden sayılır. Bu fistüller hasta barsak kıvrımı ile deri arasında, bir başka ince barsak kıvrımı arasında ya da kaim barsak arasında olabilirler.

Crohn hastalığının kalın barsağa yerleştiği (ender bir durumdur) hastalarda, makat fistülü görülebilir. Bu fistüller, tekrarlayıcı evrimleri nedeniyle umut kırıcıdırlar.

Tamamlayıcı muayeneler

Başlıcaları röntgen muayeneleridir. İnce barsak geçişi filmi ve genellikle son ince barsak kıvrımını ve körbarsağı (caecum) baryumla görünür kılan baryumlu lavmana dayanır. Filmlerdeki görüntüler, hastalığın evriminin derecesine göre değişiktir. Barsak mukozası düzleşmiş, küçük yaralar oluşmuştur ve «kaldırım taşı görünümü» vardır. İlerlemiş durumlarda barsakta darlık oluşur. Mlvrım barsağın kalın barsağa en yakın son kıvrımında, bir bölümün kesin olarak daraldığı saptanır; bu «sicim belirtişi»dir. Bu bölümden önce barsağın az ya da çok «fistolu» olduğu bir ara bölge, bunun da önünde, esnekliğini yitirmiş ince barsağın genişlemiş bölümü vardır.

İnce barsak uru için cerrahi girişim (yukardan aşağıya ve soldan sağa). “Göbek üstü ve altı keşi” adı verilen orta çizgi deri kesişi. Karnın açılarak barsakta urun bulunması ve bir ağızlaştırma yapmak için ince barsak kıvrımlarının gözönüne konması: Bu hastada, urun çıkarılmasından sonra 2 barsak kıvrımının ağ ulaştırılması ve dikilmesi Kıvrımların karın boşluğuna geri yerleştirilmesi ile yüzeysel ve derin katların ayrı dikişlerle dikilmesi; daha sonra derinin dikilmesi.

Daha ileri bir dönemde, çoğunlukla fistül yolları saptanır. Göden barsağı anormallikleri araştırılmak için, mutlaka göden barsağı içine bakma muayenesi (rektoskopi) uygulanmalıdır.

Kan incelemeleri, ilerleyici bir iltihabın kanıtı olan sedimantasyon artışını ortaya koyar: Kansızlığa sık raslanır, ama hiçbir özel yanı yoktur.

EVRİM

Crohn hastalığı tekrarlamalarla gelişir; tekrarlamalar sırasında genel durum bozulur, ishal artar ve kesin bir zayıflama vardır. Tekrarlamalar sırasında, evrimleri süreğen olan fistüller (komşu barsağa açılma) gelişir. Bu fistüllerin yanısıra, hastalığın çok ender raslanan başka ihtilatları da vardır: Barsak tıkanmaları; karın zarı iltihabına yolaçan barsak delinmeleri; bazen çok bol miktarda olan kanamalar; v.b.

Ameliyattan sonra bile, hastalığın sık sık tekrarladığı görülür ve yeni ameliyatlar gerekir. Evrim, ilk olarak hastalanan kıvrımın gerisindeki barsak bölümlerine doğru olur.

HASTALIĞIN ÖTEKİ BİÇİMLERİ

Burada, hastalığın, ince barsağm son kıvrımına değil, kaim barsağa yerleşen biçimlerini anımsamak gerekir. Kalın barsak yerleşimli hastalık, inici biçimde ilerler ve göden barsağmı kaplama eğilimi gösterir. Bu biçimlerin teşhisi, çoğunlukla zordur.

AYIRICI TEŞHİS

Kıvrım barsağa yerleşen biçimlerin gene bu düzeyde yerleşen barsak vereminden ayırdedilmesi güç olabilir. Ama barsak veremine günden güne daha az Taşlanmaktadır ve röntgen belirtileri de farklıdır. Bu belirtiler, hastalanan bölümün ince barsağm sun kıvrımı düzeyi değil, körbarsak düzeyi olmasıdır. Ayrıca Crohn hastalığmdaki barsak mukozasında oluşabilen yaralardan daha büyük yara görünümleri vardır. Biyolojik incelemeler verem basilinin varlığını ortaya koyar.

Hastalık sık sık apandis iltihabıyla (apandisit) karıştırılabilir ve ivegen biçimi, apandisiti çok iyi taklit edebilir. Bu durumda hasta, apandisit için ameliyat edilir ve teşhis ameliyat sırasında konur.

Hastalığın kalın barsağa yerleşen biçimlerinin de, ülserli göden barsağı kalın barsak iltihabından ayırdedilmesi güçtür.

TEDAVİ

Bu hastalığın tedavisi, geçici çözüm getiren deneysel tedavidir.

Tıbbi tedavi

Tıbbi tedavi, dışkıda besin artığı bırakmayan, ama çoğunlukla bozuk olan genel durumu düzeltmeye yeterli ölçüde kalori kapsayan bir beslenme rejimine dayanır.

Bu rejim, hastalığın yarattığı sorunlardan haberli bir beslenme uzmanınca düzenlenmelidir. Ağrılara karşı kasınma çözücüler verilir. İltihaba karşı günde 2-3 gram asetilsalisilik asit (aspirin), yeterli olmazsa da kortizon türevleri gibi uzun süre kullanılacak daha ciddi iltihap gidericiler verilir. Tekrarlamalar sırasında eklenebilecek bir enfeksiyona karşı, antibiyotikler verilmelidir.

Bağışıklıkla ilgili bir tedavi de denenebilir.

Cerrahi tedavi

Cerrahi tedavi daha sık uygulanmaya başlamıştır Hasta barsak bölümü ile bitişik parçanın çıkarılmasına dayanır. Bitişik parça, gözle görülmese bile çoğunlukla hastalanmıştır. Birçok fistüllü çok ilerlemiş durumlarda, bazen yapay bir makat yapmak zorunluğu vardır. Bu yapay makata, ince barsağın sağlam görünümlü alt bölümü ağızlaştırılır.