Sağlık Bilgileri

«Doktorun yarattığı hastalık» ne demektir? Bu terime fcpla ilgili yayınlarda rastladım.
Doktorlar buna iatrogenesis derler. Yunancadan gelmektedir; iatros doktor, genesis de kaynak demek­tir.
Doktor, hastalardaki kaygılan bilinçli olarak kö­rüklüyor anlamına gelmez bu. Daha çok, hastaların, güvendikleri doktorun en küçük tavır ve mimiklerin­den ne denli etkilendiklerini belirtir.
Son günlerde, kanser korkusundan doktora gel­meyi aylarca geciktiren bir kadının gırtlağını mua­yene ediyordum. Tümüyle normal olan ses tellerine bakarken, elimde olmadan, dişlerimin arasından ha­fif bir ses çıktı. Daha sonra, ses tellerinde iltihap ve­ya tümör bulunmadığına dair güvence verdiğimde, ilk sorusu şu oldu: «Öyleyse, beni muayene ederken niçin öyle bir ses çıkardınız?»
«Duygusal» bir iatrogenesis suçu işlemiştim.
Başka bir iatrogenesis örneği daha: Bir doktor bir göğüs filmi istediğinde, bu, teşhise yardımcı ol­ması içindir. ,Fakat hastasına, bu filmi, tüberkülozu, pnömoniyi, kaburga kırığını veya kalp büyümesi ola­sılığını ortadan kaldırmak için istediğini söylerse, has­tasının aklına bütün bu hastalıkların korkularını sok­muş olur. Sonradan filmde bu hastalıkların hiçbiri bulunmamış bile olsa, bunların şöyle ya da böyle var olabilecekleri korkusu hastanın kafasına yerleşmiştir.
Gene, doktor, mononükleoz için bir kan testi iste­diğini hastasına bildirirse, bu hastalığın var olduğu düşüncesi, hastanın aklına yerleşir. Rapor temiz bile çıksa, asıl hastalık geçtikten sonra bu kaygı uzun sü­re kalabilir.
Tıp mesleğinde olan bizler, zamana karşı yarış­maktayız. Üzerimizdeki baskılar çoğunlukla o denli büyüktür ki, bir tek kelimenin bile hastanın duygu­sal durumunda yapabileceği sarsıntıyı tümüyle unu­tabiliriz.
Hasta da iatrogenesis’te bir rol oynar. Rasgele bir sözcük veya yüz ifadesi hastayı endişelendirmiş-se, bunun anlamını özellikle sormalıdır. Yoksa, hem hasta, hem de doktor suçludurlar ve bunun bedelini öderler.