Sağlık Bilgileri

ENFEKSİYON KÖKENLİ GÖDEN BARSAĞI İLTİHAPLARI YA DA GÖDEN BARSAĞI ÖZEL İLTİHAPLARI

Sözkonusu hastalıklar Nicolas-Favre hastalığı, belsoğukluğu ve frengidir. Burada bu hastalıklardan kısaca sözedecek, incelenmelerini cinsel organlar ve hastalıkları bölümüne bırakacağız.

Nicolas-Favre hastalığı kökenli göden barsağı iltihabı

Nicolas-Favre hastalığı (4. ya da 6. cinsel hastalık ya da lenfogranüloma inguinale: LGİ), sıcak ve tropikal ülkelerde kasık lenf düğümlerinin il-tihaplanmasıyla ve makat-göden barsağınm ivegen ve süreğen doku değişmeleriyle gelişen virüs kökenli bir hastalıktır.

Bu hastalığa bağlı göden barsağı iltihabı 2 evrede gelişir: Başlangıçta yalın bir granülomla makat-göden barsağı iltihabı; daha sonra, yıllarca süren ve geç dönemde göden barsağı darlığına yolaçan süreğen iltihap.

Belsoğukluğu kökenli makat-göden barsağı iltihabı

Belsoğukluğu hastalığına yolaçan gonokoklara bağlı olan bu cinsel hastalık, erkek ve kadınlarda aynı oranda görülür. Erkekler arasında hemen yalnızca eşcinsellerde raslanır.

Makat-göden barsağı frengisi

Frengi şankrı özellikle makat ve kenarı düzeyinde, daha ender olarak da makat kanalında olur (bu özel yerleşim frengi şankrlarınıri yüzde 5-10′ unu oluşturur).

Verem kökenli makat-göden barsağı iltihabı

Enfeksiyon kökenli göden barsağı iltihaplarından cinsel olmayanların başlıcası veremdir.

Verem kökenli makat-göden barsağı iltihabı, ender raslanan bir hastalıktır. Hastalıklarının başka bir yerleşimi bulunan eski veremlilerde raslanır. Hastalık odağı özellikle akciğerde, bazen de kemikte ya da üreme organlarında, böbreklerde bulunur. Hastalık belirtileri ishal tipinde barsak geçiş bozukluklarıdır. Göden barsağı içine bakma muayenesinde bulunan bozunlar 2 çeşittir:

— çoğunlukla, yüksek kenarlı, dibi beyazımsı bir örtü ile kaplı, yüzeysel ya da derin, düzgün yaralar;

— daha ender olarak «tomurcuklu» denen biçim (yalnızca bu biçim göden barsağında gerçek bir darlığa yolaçabilir).

Bulunan biçim hangisi olursa olsun, bütün göden barsağı veremlerinde, sindirim kanalının öteki bölümlerinde (özellikle kalın ve ince barsakta) de verem yerleşimi olup olmadığı araştırılmalıdır.

Bu araştırma baryumlu lavmanla ve ince barsak geçişi filmiyle yapılır.

Göden barsağı vereminin kesin teşhisi, parça alımına ve bozun düzeyinde Koch basili bulunmasına dayanır. Alman parçalar laboratuvara gönderilir ve yapılan kesitlerde dokunun hücre incelemesinin yanısıra, alman bu doku parçalarında bakteri araştırılır. (Koch basili, aside ve alkole dirençli tipik bir kırmızı renk alır.)

Asalaklara bağlı göden barsağı iltihapları kirli sularla bulaşabilir. Üçüncü Dünya ülkeleri halklarının çoğunda bu iltihaplar görülür.

Günümüzde veremin geleceği, çok sayıda etkili verem ilaçlarının bulunmasından bu yana iyidir. İlaç tedavisi en az 18 ay sürdürülmelidir. Tedavinin etkililiği, bozunlarm klinik olarak iyileşmesine ve biyolojik incelemelere (kanın çökme hızı)’ göre değerlendirilir.

Crohn hastalığında göden barsağı iltihabı

Bu hastalığın nedeni henüz belirlenememiştir. Klasik olarak ince barsağm son kıvrımını etkilediğine inanılmış, zamanla kalın barsak ve göden barsağı yerleşimleri de bulunmuştur. Göden barsağı iltihabı bir süreğen ishalle ortaya çıkar. Göden barsağı içine bakma muayenesinde bulunan bozunlar yara tipindedir: Sağlam ve kanamasız bir mukoza üstünde oturma özelliğinde yaralar. Bu özellikleri onları, ülserli göden barsağı-kalın barsak iltihabı yaralarından ayırır.

Teşhisi koymak çok zordur. Çoğunlukla hastalığı akla getiren kalın barsak ya da boşbarsak bozunları bulunur; hastalığın yalnızca göden barsağına yerleşmesine çok ender raslanır ve kesin teşhisin ancak evrim tablosu tamamlandığı zaman konma tehlikesi vardır. Pek kesin olmayan «granü-lomlu kalın barsak iltihapları» terimi altında toplanmış bazı hastalıklar vardır ve bu hastalıkların sınıflandırılmasının yapılması çok güçtür. Crohn hastalığı bu kaim barsak iltihaplarına çok yakındır; bu yakınlık, bazen dokuların hücre incelemelerinin bile hastalığı kesin biçimde ayırdetmeye yeterli olmamasını açıklar.

Hastalığın tedavisi oldukça umut kırıcıdır. Özellikle ilaç tedavisi uygulanır. Enfeksiyon eklenmesi durumunda, antibiyotik tedavisine ve iltihaba karşı tedaviye başvurulur. Cerrahi tedavi elden geldiğince geciktirilmelidir. Mutlaka gerekli olduğunda, yerel göden barsağı çıkarma uygulanır.

Hastalık tekrarlamalarla evrim gösterir. Bozunların yayılması ameliyatlarla değişik barsak bölümlerinin çıkarılmasını gerektirebilir; bu da, barsaklarda önemli bozukluklara yolaçar. Ergeç yapay makat yapma gereği ve beslenme bozuklukları ortaya çıkar (genel duruma yansırlar). Dolayısıyle ilaç tedavisinin amacı, tekrarlamaları tedavi etmenin yanısıra, aralarını açmayı denemektir.

ASALAK KÖKENLİ GÖDEN BARSAĞI İLTİHAPLARI

Asalak kökenli göden barsağı iltihapları, göden barsağı iltihaplarının en sık Taşlananlarıdır. Üçüncü Dünya ülkelerindeki halkların büyük bölümünde görülürler. En sık raslananlar bilharziyaz ve amipli dizanteridir. Burada bu hastalıklardan kısaca sözedip, incelenmelerini asalak hastalıkları bölümüne bırakacağız.

Barsak bilharziyazı

Afrika’da ve Güney Amerika’da çok yaygın olan bir asalak (Schistosomiasis Haematobium) hastalığıdır. Ülkemizde Mardin’de, Suruç suyu çevresindeki bölgede bulunmaktadır. Hasta kişilerin dışkıları ile atılan asalak, tatlı sularda yaşayan bir yumuşakçada gelişir. Geliştikten sonra yeniden suya döner, deri yolu ile insana girer ve kanda dolaştıktan sonra karaciğerin kapı toplardamarı sistemine yerleşir. Hastalığın ileri devrelerinde, süreğen kaim barsak-göden barsağı iltihabı oluşturur.

Amipli dizanteri

Özellikle karaciğer gibi barsak dışı yerleşimlerle ihtilat gösterme tehlikesi taşıyan bir kalın barsak asalak hastalığıdır. Sorumlu etken bir protozoadır: Entamoeba hystolitica. Bu asalak hastalığına özellikle sıcak ülkelerde raslanır: Üçüncü Dünya ülkeleri; Güney Amerika; İspanya.

Amipler hasta kişilerin dışkıları ile atılırlar ve özellikle durgun ve kokmuş sularda yayılırlar.

Bulaşma, içilen kirli su ile ya da yemekten önce yıkanmayan ellerle olur.