Sağlık bilgileri

Erbezleri 2 tanedir, spermatozoyitleri (erkek cinsellik hücreleri) üretirler; aynı zamanda içsalgı bezleridirler.

Dış Görünümü ve Bulunduğu Yer

Erbezleri normalde kamışm altında, torba adı verilen bir kesede yerleşmişlerdir; sol erbezi sağdakinden hafifçe daha aşağıdadır.

Gerçekte, erbezlerinin yeri, yetişme boyunca değişiklik gösterir. Evrimlerinin başlangıcında, omurganın her iki yanında,, böbrekler düzeyinde yer alırlar; sonra yavaş yavaş aşağı inerek kasık bölgesine yaklaşırlar.

Daha sonra, kasık kanalı yoluyla kann boşluğundan çıkarlar ve normalde doğumda yerleşmiş olmaları gereken torbalara girerler.

Erbezinin bu göçü bazen tamamlanamayarak, birinin ya da ikisinin birden karın boşluğu ya da kasık kanalı içinde kaldıkları ve doğuştan sonra da normal yerlerine ilerleyemedikleri görülür.

Biçim ve yönü

Her erbezi, büyük ekseni yukardan aşağıya ve önden arkaya eğik olan, enine yassılaşmış yumurtamsı bir biçimdedir.

Boyutları ve ağırlığı

Her erbezi ortalama 30 gr ağırlığında, 4-5 sm uzunluğunda, 3 sm yüksekliğinde ve 2,5 sm kalınlığındadır. Bununla birlikte, hacim ve ağırlık kişiden kişiye büyük değişiklikler gösterir.

Renk ve kıvamı

Erbezleri süt beyazı renktedirler ve kıvamları, kılıflarının büyük gerginliği nedeniyle çok sıkıdır.

Dış görünümü ve anatomik komşulukları

Bir erbezinde şunlar görülür:

— her ikisi de dışbükey olan bir iç ve bir dış yüz;

— serbest, dışbükey alt kenar ve üstüne erbezi üstünün oturduğu üst kenar (sperma kordonu öğeleri bu üst kenardan erbezine yanaşırlar);

— ön uç: Erbeziüstünün kafası ile örtülüdür;

— torba bağının yapıştığı arka uç: Erbezini ve erbeziüstünün kuyruğunu torba kılıflarına bağlayan bir kıvrımdır.

İç Yapısı

Erbezi, akzar adı verilen bir örtüden ve erbezi dokusundan yapılmıştır.

Akzar

Erbezine mavimsi beyaz rengini veren, sert, lifli bağdokusundan bir kılıftır ve rengi nedeniyle gözakına benzetilir.

Akzar, erbezinin üst kenarının orta bölümünde, Highmore cismi adı verilen bir kalınlaşma gösterir.

Akzarın iç yüzünden, Highmore cismine kadar giden ve erbezi dokusunu çok sayıda lopçuğa ayıran bölmeler çıkar.

Koni ya da piramit biçimindeki bu lopçuklar 250-300 tanedirler.

Erbezi dokusu

Erbezi dokusu başlıca, her lopçukta 2-3 tane bulunan ve aradoku hücreleri adı verilen hücresel öğeler içeren bir bağdokusuyla birbirlerinden ayrılan sperma kanalcıklarından oluşmuştur. Aradoku hücreleri, bir içsalgı bezinin öğelerini oluştururlar (testosteron denilen erkeklik hormonunu salgılarlar).

Erbezleri Testislerin Bir Başka Anlatımı ve Tanımı

Bu bezlerin dış ve iç olmak üzere iki tür salgısı vardır. Birincisi meni borucukları tarafından salgılanır ve üreme işlevini sağlar.

İç salgı ise cinsel organların ve ikincil cinsel niteliklerin gelişmesine bağlıdır. Erbezlerinin salgıladığı hormona testos­teron adı verilir.

Bu maddenin cinsiyet dışında, metabolizma üzerinde de etki­leri vardır. Kas yapısı ve büyüme üzeri­ne ve doğrudan doğruya da birleştirme kıkırdakları üzerine etki yaparak protein anabolizmasını (dokulara protein bağla­ma) arttırır.

Ayrıca, dokularda su ve ma­densel tuz birikimini sağlar. Aynı biçimde, kadında, hipofiz bezi, erbeztmn her iki işlevini de yüklenen gonadostimülinleri salgılar. * Erbezi yetersizliği. Bu yeter vük, ço­cuklarda, hadımlığa ya da önükoidizrne yolaçar. Eğer yetersizlik tamsa ve ergen­lik çağından önce ortaya çıkmışsa, so­nuç hadımlıktır.

Testisler (Erbezleri) — Her iki testis, torba­lar içinde asılı bulunurlar. Bunlar hem meni (sperma) yapan, hem de içsalgılan olan bez niteliğinde iki oluşum­dur.
Normal olarak penisin altında ve torbalar içinde bu­lunurlar. Doğumdan önce ana rahmindeyken, testisler böbrekler düzeyinde ve omurganın iki yanındadır. Sonradan yavaş yavaş aşağıya inip kasık kanalından geçerek karından çıkar ve doğum sırasında normal olarak torbala­rın içinde bulunurlar.

Testislerin bu göçlerini bazan tamamlayamadıkları, bir ya da ikisinin birden karın ya da kasık kanalı içinde kaldığı ve doğumdan sonra ilerleyemedikleri görülmüştür.

Normalde iki testis olduğu halde bazan bunlardan birisinin gelişmediği, hatta her ikisinin de gelişemediği görülür. Ender olarak ikiden çok testise de rastlanmakta­dır.
Soldaki testisin sağdakine oranla biraz daha büyük ve ağır olup daha aşağıya doğru sarkmasının nedeni bu­nun, ötekinden daha kanlanmasıdır. Böylelikle erkeklerin büyük bir kısmının torbalarının görünüşü, simetrik değil­dir.

Testisler yanlarından basık ve büyük ekseni yukarı­dan aşağıya doğru olan bir yumurtaya benzemektedir. Büyüklük ve ağırlıkları kişiye göre değişir. Ortalama 20 gram ağırlığında, 4-5 santim uzunluğunda, 2,5 santim ka­lınlığında ve 3 santim yüksekliğinde oluşumlardır.

Renk­leri beyaz mavimtrak, kıvamları sertçe olup göz akını andırırlar.
Bir testis uzunlamasına yarıldığında içi kıtıkla doldu­rulmuş bir yastıkla karşılaşıldığı sanılır. İçinden beyaz ip­likçikler çevreye yayılır. Bunlar hayranlık verici bir şe­kilde yerleştirilmiş ve sıkıştırılmıştır.

Her testis binlerce iplikçiği barındırır ve içlerinden her birisi bir makara üstüne sarılmış dikiş ipliği gibidir. Bu iplikçilerden birini çıkarırsanız aşağı yukarı 1 metre uzunluğunda olduğunu görürsünüz. Bunu mikroskop altı­na koyunuz, spermalarla dolu bir boru, yani erkek cinsel hücreferi olan spermatozoidleri taşıyan bir kanalla kar­şı karşıya olduğunuzu görürsünüz.

Gerçekten testisin içi, onu birçok parçalara ayıran sayısız böJmeciklerden yapılıdır. Bunlar piramit ya da ko­ni biçimindeki olup 250 — 300 tane kadardır. Her bölmecikte 3-4 tane meni kanalcılığı olduğuna göre bir bölmecikte 900—1000 kadar kanalcık var demektir. Eğer bu ka­nallar açılabilseydi, 1 kilometre kadar uzunluğunda bir iplikçik elde edilirdi.

Dokulara mikroskopta bakmak için son derece ince ve yarı saydam dilimler hazırlamak gerekir. Yoksa bun­lar ışığı geçirmezler. Bu amaçla, tıpkı mezeci dükkânlarındaki salam, jambon kesen makinelere benzeyen özel cihaz­lar kullanılır.
İşte ancak mikroskop altında görülebilen ve içinden ancak bir saç geçirilebilecek kadar ince olan bu iplikçik­lere meni yollan, ya da sperma kanalları adı verilmekte­dir.