Sağlık Bilgileri

Bir erbezinin (ya da her ikisinin) sürekli olarak erbezi torbası dışında bulunmasına inmemiş erbezi (kriptorşidi) denir. Erbezi elle indirilip bırakıldığında, hemen önceki yerine döner. Dolayısıyle inmemiş erbezi terimi, tam olmayan bir erbezi göçünü tanımlar; erbezi karında, kasıkta ya da kasık torba arasındadır; oysa erbezinin normal yerinde olmamasında, göç normal değildir ve erbezi çatıda, apışarasında ya da uylukta bulunur.

Nedenler

İnmemiş erbezinin kesin nedenleri henüz tartışılmakta ve pek çok etmen ileri sürülmektedir.

Üstte ya da daha ender olarak altta, mekanik bir engel sözkonusu olabilir.

Üstteki anormallik, ender olarak sperma kanalını, daha çok da sperma atardamarını ilgilendiren’ bir kısalıktır. Bu durum cerrahın, dokuları çok yukarılara kadar ayırmasını gerektirir; ama her zaman erbezini normal yerine çekmeyi sağlamaz. Altta en sık görülen anormallik, erbezi torbası bağının (gubernaculum testis) anormal bir yapışıklığıdır. Çok ender olarak kasık deliğinin yokluğu, kapalı bir karnı iç zarı, dölyolu kanalı sözkonusu olabilir.

Aslında, hastaların yarısından çoğunda hiç bir neden bulunamaz. Dolayısıyle, göç bozukluğundan bir erbezi kusurunun sorumlu olması daha akla yakındır. İnmemiş erbezinde, erbezi dokusunun hücre incelemesinde sık sık bozunlara raşlanması bu varsayımı önemli ölçüde doğrular. Sözkonusu bozunlar, bazal zarın kalınlaşmasıyla birlikte sperma borularının çapında bir azalma ve tohum epitelin de seyrekleşmedir; hastaların yüzde 30′unda tohum epiteli hiç görülmeyebilir. Varolduğu durumlarda (yüzde 70), nitelik ve nicelik açısından her zaman bozulmuştur.

Leydig hücrelerinde ve Sertoli hücrelerinde bozukluk yoktur.

Erbezi dokusunun hücre muayenesinde ortaya çıkarılan bu bozunlar, bazı uzmanlara göre birincildirler ve çocuğun yaşı ne olursa ol«un mutlaka vardırlar. Bununla birlikte, bazı uzmanlara göre de, erbezi 5 yaşına kadar normaldir, bozunlar 10 yaşından sonra ortaya çıkarlar ve ortaya çıkmalarında karın içi ısısı rol oynar. Bu varsayımların hangisi doğru olursa olsun, erbezinde bir oluşum bozukluğu olduğu kesindir. Tek yanlı inmemiş erbezinde, torba içindeki erbezinin incelenmesi, torba dışında bulunan erbezindeki aynı görünümleri açığa çıkarır.. Dolayısıyle, bozunlarm inmemiş erbezinin sonucu değil de nedeni olan birincil bozunlar oldukları savı akla daha yakındır.

Teşhis Klinik belirtiler

Ağrılar, gerilme duyumları gibi işlevsel belirtilerin çocuğun ya da ana, babanın dikkatini çekmesine çok ender raslanır.

Çoğunlukla sistemli bir muayenede, bir ya da her iki erbezinin anormal durumu saptanır.

Sırtüstü yatan ve bacakları birbirinden hafifçe ayrılmış bir çocukta, cinsel organların muayenesi, karnın elle muayenesiyle başlar. Kasık bölgeleri, muayenenin sonunda yoklanır. Erbezlerinin algılanmadığını belirleyebilmek için, kasık, torba bölgesinin üzün süre iyice muayene edilmesi gerekir. Her yarım torba özenle muayene edilir. Erbezlerinden biri yerinde bulunursa kıvamı, biçimi ve hacmi kaydedilmelidir. Bir erbezi elle algılariabiliyorsa ve inmemiş erbezi sözkonusuysa, erbezinin bulunduğu yer, hacmi ve kıvamı belirlenir; elle hangi düzeye kadjar indirilebildiği, çekmeye son verildiği zaman yerinde mi durduğu, yoksa eski yerine mi döndüğü araştırılır.

İnmemiş erbezinde, indirilebildiği düzeye göre 3 çeşit erbezi ayırdedilir.

— aşağıdakiler: Kasık kanalının yüzeysel deliği çevresindedirler ve bu deliği aşabilirler;

— ortadakiler: Kasık kanalının içindedirler, kasık kanalının yüzeysel deliğini aşamazlar;

— yukardakiler: Kasık kanalının derin deliğinde, hattâ karın içindedirler, ama hiç bir zaman bu delik çevresinden uzaklaşmazlar.

Bir kasık fıtığı araştırılmalıdır, çünkü çoğunlukla inmemiş erbeziyle birliktedir. Son olarak, erbezi torbası içinde ve kasık bölgesinde hiç bir bez algılanamıyorsa, çatı, apışarası ve uyluk bölgelerinin muayenesi unutulmamalıdır. Erbezi torbasının, kamışın ve çatı kıllanmasının gelişimi kesin olarak saptanmalıdır. Genellikle birkaç hipospadias durumu dışında, cinsel organlarda anormallik saptanmaz.

İnmemiş erbezi. — 1. Erbezleri kasık kanalının içindedir. — 2. Torbalar boştur. İnmemiş erbezi tam olmayan erbezi göçüdiir, oysa erbezinin normal yerinde olmamasında, göçte sapma vardır.

Tam bir genel muayeneyle, çocuğun yapısı değerlendirilir: Genellikle normaldir.

Tamamlayıcı muayeneler

Bütün hastalarda düzenli olarak, her zaman için negatif sonuç veren (dolayısıyle erkek tipinde) kromozom incelemesi ve sonuçları her zaman normal olan bir hormon bilançosu yapılmalıdır.

Ayrıca damar içine karşıt madde verilerek boşaltım sistemi filmi, boşaltım sisteminde hastalığa eşlik eden bir oluşum bozukluğunun olup olmadığını değerlendirir.

Evrim

Bir ya da her iki erbezinin torbalarda bulunmaması, bazen bir aşağılık duygusuna neden olur.

Ergenlik döneminde ya da erişkin yaşta, kasıkta yeralan bir erbezi bazen ağrılı olur. En çok tartışılan soru, böyle bir bezin kötücül değişime uğrayıp uğramayacağıdır. Kötücül değişim, yerinde olan bir erbezinde böyle bir değişimin ortaya çıkmasından çok daha tehlikelidir.

Ayırıcı teşhis

Kendi kendilerine torbaya inebilen, ancak en küçük uyarı karşısında refleks olarak kasık halkasına çıkan hareketli erbezleri durumunda, inmemiş erbezinden sözedilemez. Hareketli erbezlerine, gerçek inmemiş erbezlerinden daha sık raslamr ve hiç bir tedavi gerektirmezler. Bu yüzden, bir kuşku varsa, ana, babadan çocuğu uykudayken ya da yıkanırken muayene etmeleri istenebilir. Cerrahi girişim zorunlu görünüyorsa, çocuğu her türlü refleksin yittiği uyuşturum altında muayene etmek gerekir.

Tedavi

İnmemiş erbezinin tedavisi, hangi tedavinin seçileceği, hangi yaşta tedaviye geçileceği, hangi sonuçların umulabileceği gibi birçok sorun yaratır. Ergenlikten önce kendi kendine bir iniş olması umulabilir. Aslında, 1 yaşına kadar ve özellikle erken doğan çocuklarda, erbezlerinin çoğu kendi kendine torbaya iner. Eter, gonadotrofinlerinin (üreme bezlerini uyaran eten hormonlar;) kullanılmasına dayanan ilaç tedavisinin amacı, erbezi çevresinde anatomik değişikliklere yolaçmaktır; bu hormonlar kendi kendine göçü elverişli kılar ya da cerrahi indirimi kolaylaştırırlar. Erbezi üstüne doğrudan etkileri büyük ölçüde varsayımdır. Bu tedavi 12 yaştan sonra sürdürülmemelidir. Sonuçlar çok değişkendir; ama hastaların yüzde 5-20′sinde başarılı sonuçlar alınmıştır.

8-12 yaşlar arasında uygulanan cerrahi girişim (erbezinin tesbiti) 2 evrede yapılır:

— önce erbezi serbestleştirilir; bu işlem çocuğun yaşı ne kadar küçükse o karlar güçtür; amacı erbezini indirmektir; ideali, erbezinin torbaya inmesi ve varlığını orada sürdürmesidir;

— serbestleştirilen erbezi hiç bir çekme olmadan torbaya yerleşiyorsa, ikinci evrede yapılan tesbit (erbezinin erbezi torbasına dikilmesi) daha az önemlidir ve yalnızca ek bir önlem özelliği taşır.

Hiç bir zaman kuvvetli çekme uygulanmamalıdır; çünkü erbezinde doku ölümüne ve körelmeye yolaçma tehlikesi vardır.

Çoğunlukla zor olan bu girişim, genellikle iyi sonuç verir.

İndirilen erbezi ya da erbezlerinin hacimleri artar ve dış görünüm genellikle yeterlidir. Ancak, bazı hastalarda orta dereceli bir hacim yetersizliği gözlenir. İşlevsel gelecek, yani erbezinin sperma işlevinin değeri, özellikle iki yanlı inmemiş erbezi durumunda pek iyi değildir.

Sonuç

İnmemiş erbezi, ister tek, ister çift yanlı olsun, girişimde ortaya çıkarılabilecek oluşum bozukluklarıyla birlikte olsurı ya da olmasın, erbezinden kaynaklanan bir hastalıktır. Erbezi bozunları, inmemiş erbezinin tipine ve kişinin yaşına bağımlı değildir. Yalnızca cerrahi tedavi etkilidir. Ameliyatın uygun olduğu yaş, ergenlik döneminin başlangıcıdır. Cerrahi tedavi anatomik olarak etkili olsa da, işlevsel açıdan, bu tedaviden yalnızca, önceden varolan tohum hücrelerinin olgunlaşmasını beklemek gerekir. Dolayısıyle, uzun dönemde işlevsel gelecek konusunda önceden hiç bir şey söylenemez. İnmemiş erbezi ister tek, ister iki yanlı olsun, üretkenliğin tek ölçütü spermam fjizelgesidir (spermogram).