Sağlık Bilgileri

Bunlar, erbezinin yaptığı spermatozoyitleri kapsayan spermayı götüren boşaltım yollarıdır. Sperma kanalcıklarından sidik yoluna uzanırlar ve düz borulardan, erbezi ağından, götürücü kanallardan, erbeziüstü ya da erbeziüstü kanalından, sperma kanalından, sperma keseciklerinden ve atıcı kanallardan oluşmuşlardır.

Düz Borular

Düz borular lopçukların boşaltıcı kanallarıdırlar.

Erbezinin her lopçuğunda bulunan sperma kanalcıkları, tek bir toplayıcı boruda birleşir ve bir düz boru oluştururlar. Lopçuk sayısı kadar düz boru vardır.

Erbezi Ağı

Düz borular Highmore cismi içindeki kanalcıklardan oluşmuş bir ağa açılırlar. Bu erbezi ağının (Haller ağı) halkaları düzensizdir, ama önden arkaya doğru uzanmışlardır. Highmore cisminin içinden geçen damarlarla çaprazlaşırlar.

Götürücü Kanallar

Erbezi ağından, erbeziüstü kanalına giden kanallar çıkar. Bu kanallara, götürücü kanallar ya da koniler adı verilir; çünkü kendi üstlerinde katlanarak koni biçiminde uzamış küçük bir kütle oluştururlar; bu küçük koninin eni, kanal erbezinden uzaklaştıkça derece derece artar. Götürücü kanallar 9-12 tanedir, boylan yaklaşık 1,5 sm’dir.

Erbezi Üstü

Erbeziüstü, kendi üstünde katlanan ve erbezinin üst kenarında «hörgüç» ya da «tolga tepeliği biçiminde yeralan bir kanaldır. Erbezinin arka kenarı üstünde ve organın dış yüzünün bitişik bölümünde uzanır.

Görüldüğü gibi, erbeziüstü düz değildir; ön^alt içbükeyliği erbezinin dışbükeyliğine uyan bir eğri çizer.

Erbeziüstünün üç bölümü vardır: Kabarık bir ön bölüm ya da baş; bir orta bölüm ya da gövde; bir arka uç ya da kuyruk.

Erbeziüstü yaklaşık 5 sm uzunluğundadır. Baş düzeyinde eni ve yüksekliği 1,1-1,2 sm’yi bulur. Gövde ve kuyruk düzeyinde eni hemen hemen aynıdır (1 sm dolaylarında). Kalınlığı, önden arkaya doğru belirgin olarak azalır. Gerçekten, gövde düzeyinde 0,5 sm, arka uçta da yalnızca 0,3 sm dolaylarındadır.

Erbeziüstünün başı yuvarlaktır. Erbezinin ön bölümü üstüne dayanır; götürücü kanallarla ve lifli hücreli bir doku ile erbezi kılıfına bağlanır. Erbeziüstünün başından, serbest uçları şişkince olan embriyo artıkları çıkar; bunlar, Volff kanalının üst ucunun kalıntıları olan saph ya da sapsız Morgagni cisimciği ve Giraldes cismidirler.

Erbeziüstünün gövde bölümü üçgen prizma biçimindedir ve erbezini saran zarın uzantısı olan bir kılıfın oluşturduğu çıkmazla erbezinden ayrılır.

Erbeziüstü kuyruğu, erbezi gibi, torba bağıyla erbezi torbasına bağlıdır.

Erbeziüstü, kendi üstünde birçok kez katlanmış çok dolambaçlı bir borudan oluşmuştur. Bu boru, açıldığı zaman yaklaşık 6 m boyundadır. Bu erbeziüstü kanalı, ön bölümünde ve organın~başı düzeyinde götürücü kanalları alır. Erbeziüstü kanalının dolambaçları bir bağdokusuyla birleştirilir. Bu doku, organın yüzeyinde erbeziüstü akzarı adı verilen lifsi bir kılıf oluşturur.

Sperma Kanalı

Erbeziüstü kuyruğundan doğau ve prostatın tabanında sperma kesesi ile atıcı kanalın birleşme noktasında sonlanan kas ve zardan yapılı bir borudur.

Silindir biçiminde düzenli bir borudur; ancak son bölümünde çapı artar ve yüzeyi düzensizleşir. Bu son bölüme «sperma kanalının ampulü» denir.

Sperma kanalı bir kırbaç sertliğindedir ve bu özelliği sayesinde, elle muayene sırasında sperma kordonunun öteki yapılarından kolayca ayırdedilir.

Ortalama olarak 40 sm uzunluğundadır. Çapı yaklaşık 0,2 sm dolayındadır; ama borunun boşluğu 0,05 sm’yi geçmez. Ampul düzeyinde, çapı iki ya da üç katına çıkar ve boşluğu yüzeyin düzensizliklerine uyan çöküntüler ve cepsi çıkıntılar gösterir. Sperma kanalının 5 bölümü vardır: Erbezine bitişik bölüm; kordon bölümü; kasık bölümü; kalça bölümü; leğen bölümü.

Erbezine bitişik bölüm

25-30 sm uzunluğundadır; erbezinin üst kenarında ve erbeziüstünün iç yüzü boyunca yukarıya ve öne yükselen erbeziüstü sperma kanalı kıvrımını oluşturur. Sperma toplardamarlarıyla erbeziüstünden ayrılır. Yolunun bu bölümünde bir akzar ile örtülü değildir.

Kordon bölümü

Erbezinin gövdesinin ön bölümünden başlayarak kasık dış deliğine uzanır.

Gerçekte, sperma kanalı, erbeziüstü gövdesinin ön bölümüne gelince dirseklenir ve dik olarak kasık kanalının dış deliğine kadar yükselir. Bu yol boyunca sperma kanalı, sperma kordonu içinde gider. Sperma kordonu, lifsel bir kılıf içinde yeralan erbeziyle ilgili damarsal yapılardan ve lenf yollarından oluşan bir bütündür.

Sperma kanalının önünde, büyük ön sperma toplardamar ağı ve toplardamarların arasında ya da bunların arkasında yeralan ince sperma atardamarı bulunur.

Sperma kanalının arkasında ancak 2 ya da 3 damar içeren arka sperma toplardamar ağı ve kanal boyunca giden sperma kanalı atardamarı bulunur.

Erbezini inişi sırasında izleyen karın zarı, normalde bu çıkmazı kapatır ve böylece bir bağ oluşturur (sperma kanalının önünde yeralan Cloquet bağı).

Çok sayıda lenf damarı, sperma ağlarının yüzeyinde yolalarak toplardamarlara eşlik ederler. Bu yapıların tümü, az yoğun yağlı kümeli bağdokuyla kaplıdır.

Kasık bölümü

Sperma kanalı, kasık kanalının yüzeysel (dış) deliğinden kasık kanalına girer ve kordon yapılarıyla birlikte kanalı bütün uzunluğu boyunca aşar.

Kalça bölümü

Kasık kanalının derin (ya da iç) deliğine gelen sperma kordonu yapıları bu düzeyde ayrılırlar. Sperma kanalı, sperma atardamanyla birlikte, karın zarı altından leğen boşluğuna doğru yönelir.

Leğen bölümü

Biri sidik torbası yanı, öteki sidik torbası ardı iki bölümü gösterir. Başlıca ilişki olan sperma kanalı, sidik torbasına bitişik sidik borusunu çaprazlar ve belirlenmesine yardım eder. Daha aşağıda, prostat karın zarı akörtüsü denen gevşek bir bağ dokusu ile çizgili kas lifleri içeren bir akzarın kalınlığı içine girerler. Sonra, açıklığı içe bakan bir eğiklik çizerek inen sperma kanalları, aralarında sperma kanallarıarası üçgen diye adlandırılan bir üçgen alanı sınırlarlar; bu üçgenin tabanı yukarda, tepesi aşağıda, prostattadır; her iki kanal, prostata bitişiktirler.

Sperma Kesecikleri

Sperma kesecikleri, sperma aumı dışındaki zariranlarda içlerinde spermanın biriktiği, zardan yapılı 2 sarnıçtır.

Her kesecik bir sperma kanalının son ucuna bağlıdır ve kanaldan ayrılarak, eğik bir doğrultuda, dışta ve arkada sidik torbası ile göden barsağı arasında uzanır. Sperma kesecikleri,yukardan aşağıya doğru yassılmış ve uzamış organlardır.

Erişkinde keseciklerin boyu 5-6 sm’dir; genişlikleri ortalama olarak 1,5 sm’yi bulabilir. Sperma kesecikleri, sperma kanalları gibi, prostat karın zarı akörtüsünün kalınlığı içinde yerleşmişlerdir; keselerin komşu organlarla ilişkileri, bu akörtü aracılığıyla olur.

Her kesecikte bir ön üst yüz, bir arka alt yüz, bir iç kenar, bir dış kenar, bir boyun ve bir dip ayırdedilir.

Çevresindeki organlardan serbestleştirilerek çıkarılan bir sperma keseciği, kendi üstüne katlanmış kıvrımlı bir kanal gibidir. Bu boru açıldığı zaman, sperma keseciğinin görünen boyunun yaklaşık iki katı uzunluğundadır. Çapı çok düzensizdir ve bütün yüzeyi kabarıklıklarla kaplıdır.

Kesecik boşluğu, dış yüzdeki aynı düzensizlikleri (ama ters yönde) gösterir.

Atıcı Kanallar

Atıcı kanallar, sperma kanallarının sonundan ve sperma keselerinin başlangıcından sidik yoluna uzanırlar.

Uzunlukları yaklaşık 2,5 sm’dir ve çapları yukardan aşağıya giderek azalır; çeperleri incedir. Atıcı kanallardan her biri, sperma kanalı, sperma keseciği boynu birleşeğinin devamı olan genişçe bir uç ile başlar. Her iki atıcı kanal da prostatın içinde bulunurlar; önce orta çizgi üstündedirler; daha sonra birbirlerinden ayrılarak, prostat kırbacığının deliğinin her iki yanında sidik yolu çıkıntısının (ve ru montanum) üstünde sonlanırlar.