Sağlık bilgileri

Fıtık oldukça sık tesadüf edilen bir hastalıktır. Bazı insanların adale ve bağ nesici, bilhassa karın cidarını teşkil eden bölgelerde zayıf bir karakter arzeder. Esasen karnın ön duvarında doğuştan zayıf birer nokta teşkil eden bir takım aralıklar vardır. Bundan başka içinde husyelerin torbalara inmesini temin eden bir kanal mevcuttur. Aynı kanalın bir benzeri kadınlarda da bulunur. İşte karnın ön kısmında bulunan bu yarık ve zayıf noktalardan ve mevzuubahis kanaldan barsak ve barsak zarı gibi karın iç uzuvları dışarıya çıkar ve bir şişkinlik husule getirir.

Buna fıtık adını veriyoruz. Yeni doğan çocukların göbeklerinin zayıf oluşu da yine bu şekilde bir fıtığa sebep olabilir. Kadınlarda doğumu müteakip karnın önünü kapayan adaleler birbirinden ayrılır. Hu hal muhtemel bir fıtık hâdisesine zemin hazırlar. Fıtıkların ekserisi bir kasık fıtığı şeklinde çıkar. Fıtık istidadı tanııyan kimselerin ağır bir yük taşıması, yüksek bir yerden alması hattâ şiddetle öksürmesi fıtığın zuhurunu intaç inler. Basit fıtıklarda fıtık muhteviyatı içeriye doğru itilebilir, Hattâ hasta sırtüstü yattığı zaman bile kendi kendine içeri kaçar. Buna mukabil bazı fıtıkların içeri kaçması mümkün olmaz ve bunlar fıtık halkası tarafından adetâ boğulurlar. İşte esasen acil Bir tedbiri icap ettiren fıtıklar da bunlardır. Kısılmış ve boğulmuş olan fıtık torbasının içinde bulunan barsaklardan maddeî gaita geçemez. Bunun neticesi olarak şiddetli bir karın ağrısı husule gelir. Vakit geçtikçe hasta terler, nabzı hızlanır, yüzü morarır ve âdeta bir şok tablosu teessüs eder.

Ne yapmalı: Hiç şüphe yok ki böyle bir durum karşısında muhakkak surette hekime müracaat etmek zarureti vardır. Bununla beraber hekim gelinceye kadar sizin de yapabileceğiniz işler vardır.

Evvelâ hastayı yatırınız. Kalçalarının altına bir yastık koyarak yükseltiniz. Dizlerini kırınız. Bu şekilde karın adaleleri gevşemiş olur. Basit bir fıtık mevzuubahis ise bu tedbirleri ile fıtık muhteviyatı karnın içine doğru kaçar. Soğuk su tatbikatı bu esnada faydalı olur. Soğuk su sayesinde fıtık nahiyesinde toplanmış olan kan çekilir, fıtık şişkinliği azalır ve dolayısı ile fıtık içeri itilebilir, gayet bir boğulma fıtkı mevzuubahis ise, bu mesele sadece hekimi ilgilendirir. Bizim bu hususta aklımızda tutmamız gereken mesele her basit fıtık bir boğulma fıtkı haline gelebileceği keyfiyetidir.

Normal durumda, karın çeperinde belli sayıda zayıf noktalar vardır. Birbirine çapraz olarak dokunmuş kaslar arasın­da boşluklar yer alır. Bu boşluklardan damar ve sinir demetleri geçer. Bazen karın çeperi yeterince gelişmemiş olabi­lir. Bu durumda, fıtık bölgeleri olarak adlandırılan ve direnci az olan bu böl­gelerde, iç organlar karın çeperinin dışına taşarlar. Böyle oluşan fıtıklara doğuş­tan fıtık denir.
öte yandan, örneğin bir hastalık sonucu karın çeperi zayıflar yine, fıtık oluşabi­lir. Bu tip fıtıklar doğuştan olmayıp, sonradan meydana gelme fıtıklardır. Örneğin öksürme sırasında çeperde mey­dana gelen zorlamalar fıtığın çıkmasını oldukça kolaylaştırır. Bazen karın çepe-rindeki bu kopmalara bir iş kazası ya da herhangi başka bir zorlama da yolaçabilir.

Travma sonucu meydana gelen fıtıklar ve bir karın ameliyatı sonrasında dikiş­lerin kopması sonucu iç organların bazı bölümlerinin dışarı fırlaması sözcüğün dar anlamıyla fıtık sayılırlar. Bu tür fıtık­lar karnın orta çizgisi üzerinde (uyluk deliğinden ya da kasık deliğinden çıkar) belirirler. Kasık bölgesinde meydana ge­len fıtık erbezi torbasına inebilir. Ayrıca kopmalar arkada ya da içte de olabilir. Örneğin diyafram fıtığında, fıtık torbası diyaframı geçerek göğüs boşluğuna gi­rebilir. Bunlardan başka, apışarasında da kopmalar görülebilir. Bir dış fıtık söz konusu olduğu zaman, fıtık bölgesinde beliren bir çıkıntı, kü­çük anormal bir şişlik dikkati çeker. Bu çıkıntı genellikle ağrısızdır (hiç olmazsa başlangıçta). Kolayca yerine sokulabilir. Yerine sokma sırasında duyulan karak­teristik bir gürültü, fıtığın bağırsaktan oluştuğunu gösterir. Fıtık bir zorlanma sonucunda ortaya çıkarsa, bunun ilk be­lirtisi şiddetli bir ağrıdır. Bununla birlikte iç kopmalara çok seyrek rastlanır.

Bu tür kopmaların teşhisinde güçlükle kar­şılaşılmaz. Diyafram fıtığı ise bazı özel belirtiler gösterir. Ağıza kusmuk gelme­si ve özellikle de mide yanmaları bu be­lirtiler arasındadır. Hasta ayakkabılarını bağlamak ya da yerden bir şey almak için eğildiğinde belirtiler daha da güçle­nir. Teşhis röntgenle doğrulanır. Fıtıklara fıtık bağı olmasa bile uzun za­man iyi dayanılır, özellikle yaşlı kişiler­de, çok iri fıtıklara rastlanabilir. Bu fıtıklar yerlerine sokulamasalar bile, kişi­ye sadece ağırlıklarıyla sıkıntı verirler. Bu evrede, delik o kadar gevşemiştir ki fıtığın sıkışarak tehlike yaratması diye bir şey söz konusu olamaz. Fıtık sıkış­ması ya da boğulması deliğin çok dar ol­ması halinde meydana gelebilir. Deliğin sıkıştırmasıyla kan dolaşımı ve fıtık uzantısı içindeki madde dolaşımı durur Bu son derece tehlikelidir. Çünkü bağır­sak tıkanmasına, peritonite, septisemi­ye ya da kangrene yolaçabilir.

Buna kar­şılık, fıtık ve sıkışma aynı anda oluşursa, teşhisi bir dereceye kadar kolay olur. Sı­kışma meydana gelirken, hasta ani ve son derece şiddetli bir ağrı duyar ve ka­rın sancıları başlar. Arkasından hızla kusmalar, mide bulantıları ve kabızlık ortaya çıkar.
Fıtıklar organ düşüklüğünden de ileri gelebilir. Bu durumda, iç organ bir deri ve deri altı dokusuyla örtülü değildir. Bu tür fıtıklar bir travma sonu­cunda ya da bir ameliyattan sonra (dikişlerin gev­şemesi veya dikiş yerinin yırtılması nedeniyle) meydana gelebilir.