Sağlık Bilgileri

FITIKLAR

Midenin bir bölümünün göğüs boşluğuna geçmesine mide fıtığı denir. Diyaframdaki yemek borusu deliğinden midenin yukarı bölümünün göğüse geçmesiyle gerçekleşen «diyafram fıtıkları» ve diyaframdaki «anormal bir yarıktan oluşan diyafram fıtıkları» ayırdedilir. Burada, daha önceki bölümde incelediğimiz doğuştan biçimleri yeniden ele almayacağız.

Erişkinlerde diyafram fıtıklarına çok sık raslanır. Oysa diyaframdaki yırtılmalara bağlı fıtıklar seyrektir ve şiddetli bir karın-göğüs travmasından sonra ortaya çıkarlar. Bu tip fıtıklar her zaman cerrahi tedavi gerektirir. Buna karşılık, diyafram fıtığına bağlı bozukluklar çoğunlukla ilaç tedavisiyle giderilebilir. Bununla birlikte, ihtilatlara yolaçabilecek inatçı durumlarda, diyafram fıtıkları için de ameliyat önerilir.

Midede diyafram fıtığının 2 tipi. — A. Normal mide.— B. Yuvarlanma tipinde diyafram fıtığı; mide ağzı diyaframın altında, normal yerinde kalmıştır. — C. Kayma tipinde diyafram fıtığı,- mide ağzı diyaframın üstüne çıkmıştır.

NEDENLER

Diyafram fıtığı olabilmesi için, bir yandan diyaframdaki yemek borusu deliği ve midenin tutunma araçları geçişe izin vermeli, öte yandan midenin göğüse itilmesine yolaçan mekanik koşullar bulunmalıdır. Bu nedenle, şişmanlık ve yaşlılık hazırlayıcı etkenlerdir (kas-bağ gevşemesi). Gebelik, fiziksel zorlanmalar ve karın içi basıncını artıran hastalıklar, diyafram fıtığını başlatıcı öğelerdir.

TEŞHİS

Klinik belirtiler

Mide bölgesinde göğüs kemiği arkasında, yemek borusu boyunca tırmanan yanma duygusundan oluşurlar. Bu ağrılar özellikle yemeklerden sonra ve hasta öne eğildiği ya da yattığı zaman ortaya çıkar. Bu yanma duygusu (pirozis) çoğunlukla mide asit suyunun «geri kaçması»nın sonucudur. Yutma güçlüğü öyküleri ya da sindirim güçlüğü yakınmaları bulunabilir. Sindirim dışı bozukluklar da bulunabilir: Kalp çarpıntılarına, göğüs anjini ağrılarına oldukça sık raslanır. Bütün bu belirtiler kaygılı ve ruhsal gerginliği olan hastalarda ortaya çıktığından, yorumlanmaları güçtür.

Tamamlayıcı muayeneler

Diyafram fıtığını gösteren ve anatomik tipini saptayan bir yemek borusu-mide-onikiparmak barsağı geçişi filmi alınır. Anatomik tipler şunlar olabilir: Mide ağzı yerindeyse ve büyük çıkıntı yemek borusunun karşısında, göğüsteyse, «yuvarlanma tipinde diyafram fıtığı»; yemek borusu-mide arası delik de midenin bir bölümüyle göğüse geçmişse, «kayma tipinde diyafram fıtığı».

Bu yemek borusu-mide-onikiparmak barsağı geçişi filminde bir ihtilat (özellikle mide suyunun geri kaçmasına bağlı yemek borusu iltihabı) ve eşlik eden bir bozun bulunup bulunmadığı araştırılır.

Endoskopi, yalnızca teşhisin kuşkulu kaldığı durumlarda ve mide suyunun geri kaçmasına bağ-_ yemek borusu iltihabı ihtilatı olan durumlarda uygulanır.

EVRİM

Çoğunlukla, diyafram fıtıklarının evrimi, ilaç tedavisi altında iyidir ve önemli bir rahatsızlığa yolaçmaz. Ama bazen ihtilatlar olabilir ve mide suyunun geri kaçmasına bağlı yemek borusu iltihabı (yemek borusu hastalıklarına bakınız) gibi ciddi hastalıklara yolaçabilir. Bazen de bir sindirim sistemi kanamasına ya da gizli bir kanamaya bağU belirgin bir kansızlığa neden olabilir. Ayrıca, büyük hacimli fıtıklarda, bir fıtık boğulması ortaya çıkabilir.

HASTALIĞIN ÖTEKİ BİÇİMLERİ

Hastalığın öteki biçimlerini, şiddetli bir travmaya bağlı ikincil diyafram fıtıkları oluşturur. Diyaframda bir yarık oluşmuş ve buradan sindirim kanalının bir bölümü göğüse geçmiştir. Bu fıtıklar sistemli olarak araştırılmalıdır, çünkü acil cerrahi tedavi gerektirirler.

AYIRICI TEŞHİS

Klinik sorun, gerçek bir diyafram fıtığıyla kuruntulu kişilerdeki yakınmaları karıştırmamaktır. Röntgen filmi genellikle teşhis sorunu doğurmaz. Bununla birlikte, fıtığın mide asit suyuna bağlı bir ihtilatı olan yemek borusu darlığından ya da birlikte bulunan bir yemek borusu kanserinden kuşkulanmak gerekir.

TEDAVİ

Hastaların iyi katlandığı ya da işlevsel belirtilere yolaçmayan orta büyüklükte diyafram fıtıklarında sağlık korunması (perhiz kurallarını içeren tıbbi tedavi) uygulanabilir: Çok yemek yememe; yarı oturur durumda uyuma; şişmanların kilo vermesi; tütün ve alkol kullanımının kesilmesi. Mide asidinin yemek borusunda yapacağı bozunları (iltihap, ülser gibi) önlemek için, antiasitler verilir. Kansızlık varsa, alyuvar yapımı için gerekli demire dayanan bir tedavi yapılır. Bu tedavi yeterli olmazsa, ihtilatlar görülürse ya da boğulmasından korkulan büyük bir fıtık sözkonusuysa, ameliyata karar verilir. Ameliyatın amacı, mideyi karna geri sokmak ve özellikle bir fıtık tekrarlamasını önlemektir. Bu nedenle, ameliyat yöntemleri yemek borusu – mide arası açıklığı kapatmayı ve midenin yukarı bölümü ile yemek borusunun karın bölümünün tutunma araçlarını sağlamlaştırmaya yöneliktir. Bazen bu yerel cerrahi tedaviye, midenin asit salgısını düşürerek ülser oluşumu tehlikelerini azaltan bir vagus sinirlerini kesme (vagotomi) ve mide kapısı onarımı (mide kapısı çapını artıran ve midenin daha iyi boşalmasını sağlayan girişim) eklenir.

Bu cerrahi yöntemler kolaydır ve yüzde 80 dolayında iyi sonuçlar verir. Tekrarlamalara ender raslanır. Ama acil durumlar dışında, kaygılı, belirtileriyle çok ilgilenen, kuruntulu kişilerde, girişimin yolaçacağı ruhsal sarsıntı nedeniyle, ameliyat gerekliliği kararı iyice düşünüldükten sonra verilmelidir.

SONUÇ

Diyafram fıtıklarına çok sık raslanır. Yolaçtığı bozukluklar her zaman önemli değildir ve çoğunlukla tıbbi tedavi yeterlidir. Bunun dışında, iyi koşullarda bir cerrahi tedavi yalın bir girişimdir ve iyi sonuçlar verir.