Sağlık Bilgileri

HİPOTALAMUS – HİPOFİZ ÇİFTİYLE İLGİLİ İNCELEMELER

Biyokimyasal bakımdan, bu incelemeler son derece karmaşıktır. Bazı incelemeler, ancak hipotalamus-hipofiz çiftine bağlı çevresel içsalgı bezleri incelendikten sonra anlaşılabilir. Bu yüzden, bazı incelemelere, ancak onların incelenmesinden sonra başlanabilir.

Büyüme hormonunun yapımının incelenmesi

Önceden gördüğümüz gibi bu hormon, çevresel bir hedef bezin aracılığı olmaksızın, organizmanın bütününe etkilidir.

Kandaki miktarı incelenebilir. Bunun için statik bir inceleme yöntemi uygulanır. Kan, sabah ve aç karnına alınırsa, normal sonuç 0,l’-5 mgr/mlt plazmadır. Laboratuvarda kullanılan yönteme göre normal sonuçların değişebildiğim unutmamak gerekir (genellikle ölçüm, özei bir bağışıklık yöntemiyle yapılır: Flüoresan-antikor tekniği).

STH yapımı, dinamik yolla, yani salgılanması uyarılarak ya da tersine, durdurularak incelenebilir.

Uyarma, damar içine insülin iğnesi yapılarak kan şeker düzeyini düşürme aracılığıyla gerçekleştirilir. Bir başka yöntemde, arjinin (bir aminoasit) damardan, sıvı içinde damla damla verilir.

Salgılanmasını durdurma deneyi, şekerin STH salgılanmasını ketlemesine dayanır.

STH ölçümü gerektiren başlıca durumlar, hormonun salgılanmasını durdurma yönteminin kullanıldığı, anormal derecede hızlı büyüme ve akrome-galidir (devlik ve akromegali bölümlerine bakınız). Hormonun salgılanmasını uyarıcı testlerse, bazı büyüme gecikmelerinde, bazı ön hipofiz yetmezliklerinde ve hipofiz bölgesinde hipofiz urları olasılığı düşünüldüğünde gereklidir.

Hormonun kendini ölçmek yerine, 24 saatte sidikle atılan kalsiyum diktan, kan kalsiyum düzeyi (kalsemi), kan fosfor düzeyi (fosforenıi), özellikle de kan şeker düzeyi (glisemi) gibi başka ölçümlere de başvurulabilir.

STH bozukluğuna bağlı hastalıkların incelenmesi, bu ölçümlerdeki değişikliklerin yönünü belirtecektir

Öteki ön hipofiz hormonlarının incelenmesi

Öteki .ön hipofiz hormonlarının ve hipotalamus tarafından denetlenmelerinin incelenmesi, onların hedef bezlerini akla getirir ve çeşitli bölümlerde incelenir:

— CRF ve ACTH: Böbreküstü kabuğu bezlerinin incelenmesi sırasında;

— LH (ya da İCSH) ve serbestleştirici etmeni, FSH: yumurtalıklar ve erbezleriyle ilgili olarak;

— TRF ve TSH, tiroyit beziyle ilgili olarak.

Antidiüretik hormon (ADH) yapımının incelenmesi

Statik testler, sidik ve kanda yapılır. Sidiğin günlük hacmi, yoğunluğu, geçişme basıncı ölçülür. Kanda, özellikle elektrolitlere bakılır; bunlar kişinin su durumunu (fazla ya da yetersiz) bildirir.

Başlıca dinamik testler su kısıtlanması deneyi, yoğun sodyum klorür eriyiğinin damar içine verilmesi deneyi, nikotin deneyi, ADH testidir.

Bu deneyleri gerektiren durumlar şunlardır:

— ADH yapılmaması sonucu oluşan şekersiz şeker hastalığı (ilgili bölüme bakınız);

— sürekli bir susuzluk duygusuyla kendini gösteren ve kişiyi çok miktarda su içmeye zorlayan; dipsomani diye adlandırılan ruhsal kaynaklı hastalık;

— böbreğin ADH etkisine duyarsız oluşu ya da böbrek kökenli şeker hastalığı.

ADH’nın bazı urlar (özellikle bronş-akciğer kanserinin bir çeşitinde) tarafından aşırı ve uygun olmayan biçimde salgılandığı özel bir durum: ADH yapımını durdurma deneyi gerektirir.

RÖNTGEN İNCELEMELERİ

Bazen röntgen incelemeleri gerekli olabilir Özellikle hipofiz bozukluğundan kuşkulanılan bütün hastalıklarda mutlaka Türk eyeri filmleri çekilmelidir. Gerekirse, kesit filmler (tomografi), hattâ gazlı beyin filmi çekme ve beyin atardamarları filmi gibi çok özel röntgen incelemeleri istenir.