Sağlık Bilgileri

İshal, dışkının sulu ve fazla ve sık olmasıdır. Çevre sağlık şartları iyi olmayan ve kötü beslenen çocuklarda sürgüne sık rastlanır. îyi ba­kım ve beslenmeden yoksun olan çocuklarda ishalden ölüm oranı yüksek olmak­tadır. Yetersiz ve dengesiz beslenen çocuklar ishale kolay yakalanmakta, zor iyi­leşmekte, gerektiği gibi beslenemediğinde dayanamayıp ölmektedir. Ülkemizde çocuk ölümlerinin yüksek olmasının en önemli sebeplerinden biri ishal sayıl­maktadır. Çocuk ishalden ölmüş sayılmakla birlikte, gerçek sebep kötü beslen­medir. Kötü beslenmenin en önemli sebeplerinden biri beslenme eğitiminin ye­tersizliğidir.

Şiddetli ishalde, vücuttan önemli ölçüde sıvı ve elektrolit kaybedilir. Kay­bedilenler vücuda sağlanmazsa yaşam tehlikeye girer. Bilgisizlik yüzünden ishali artıracağı korkusuyla hastaya su vrememek gibi uygulamalara rastlanmaktadır. Tedavide, iyi beslenme temel ilke olmasına karşın hasta uzun süre aç – susuz bırakılarak yazgısına terkedildiği de görülmektedir. Oysa, basit önlemlerle bile hastanın yaşamı kurtulabilir, birçok hastalıktan korunulabilir.
İshal tek başına bir hastalık olmayıp birçok hastalığın ve bozukluğun belir­tisidir.

İshalin en önemli sebepleri şunlardır:

1. Tifo, dizanteri, kolera, bağırsak asalakları (parazitleri) gibi birtakım bu­laşıcı hastalıklar.

2. Süreğenleşmiş (kronikleşmiş) beslenme bozuklukları (malnütrüsyon), aşın beslenme.

3. Sindirim, emilim ve metabolizma bozukluğu hastalıkları, bazı besinlere aşırı duyarlık.

4. Besin zehirlenmeleri, bazı ilaçlan ve zehirli maddeleri yanlışlıkla alma.

5. Diyette aşırı derecede posalı besinlerin bulunması, aşırı soğuk, çok so­ğuk yiyecekler.

6. Sinirsel ve duygusal gerginlikler, ortam değişikliği.

İshale sebep olan hastalıkların çoğundan, dolayısıyle ishalden korunmak için; çevre sağlık şartlarının düzeltilmesi; suyun ve besinlerin iyice temizlenerek kullanılması, uygun ortamda hazırlanması, saklanması ve tüketilmesi; özellikle tuvalet temizliğine özen gösterilmesi; bunların yanı sıra iyi beslenilmesi gerekir. Bu korunma yolları aynı zamanda ishali ve hastalığı iyileştirmek için de geçer­lidir.

İshalin tedavisi, sebep olan hastalığa göre doktor tarafından yapılır. Ağır durumdaki hastanın bir an önce hastaneye ulaştırılması ya da doktor kontrolüne alınması gerekir. Bu yapılırken, eğer hasta ağızdan alabilecek durumda ise, sıvı ve elektrolit kaybı karşılanmaya çalışılmalıdır.
Çevrede doktor ve sağlık kuruluşu bulunmuyorsa, hayatı tehlikeye sokan bir hastalık yoksa, bir an önce hastanın kaybettiği su ve elektrolit karşılanmalıdır.

Çok şiddetli ishali olan hastaya verilecek sıvı şöyle hazırlanır:

1. Su kaynatılır.

2. Kaynatılmış sudan temiz bir kaba 1 litre (4 büyük su bardağı kadar) konur.

3. Suya 1 silme çay kaşığı kadar yemek tuzu eklenir.

4. Evde varsa 1 silme çay kaşığı karbonat (sodyum bikarbonat) konur.

5. Suya 2 yemek kaşığı (20 gr. kadar) ya da 4-5 kesme geker eklenir. İste­nirse meyve suyuyla da lezzetlendirilebilir. Şeker yerine pekmez de kullanılabi­lir.
Hazırlanan sıvı ılıklaştırılır. Hastamn bu sıvıdan sık sık içmesi sağlanır. Çok ağır durumdaki hastaya bir gün yalnız bu sıvı verilir. Hasta bu sıvıyı alırsa birkaç günde düzelmeye başlar.

İshali çok şiddetli olmayan hastaya, iki saat taşına bir bardak kadar şun­lardan biri ya da birkaçı verilir: Su, yan yanya sulandırılmış süt, ayran.
Bu sıvılar hazırlanırken kullanılan su, süt, kaplar çok temiz olmalı; su ve süt kaynatılmalı; tuz, şeker kaşıkla alınmalı, el değdirilmemelidir.
Alevli dönemi geçken hasta yeterli ve dengeli beslenmelidir. İshalli hastaların beslenmesinde ana ilke; sıvı ve elektrolit kaybını karşılamak, bağırsak hare­ketlerini artıracak yiyecekleri vermemek ve iyi beslenmeyi sağlamaktır. Bunları gerçekleştirmek için ağır derecede ishal olup da iyileşmeye başlayan hastalarla, is­hali çok şiddetli olmayan hastaların aşağıda belirtildiği gibi beslenmesi gerekir.

1. Sıvı ve elektrolit kaybı karşılanır. Yukarıda belirtilen yalnız sıvı verme­ye dayanan uygulama çok ağır ishalde bile ilk 24 saat için geçerlidir. Hasta uzun süre aç bırakılmaz. Yalnız pirinç suyu, çay vererek, aç bırakarak hasta iyileş-tirilemez.
İshalde çay vermenin sakıncalı olabileceği bildirilmektedir. Çayın uyancs etkisi olabileceği, ayrıca fazla idrara yol açarak su dengesini bozabileceği belir­tilerek ishalde çay verilmemesi öğütlenmektedir. Temizliğin yeteri kadar yapı­lamadığı yerlerde hastamn sıvı ihtiyacı en kolay şekilde çok az tuz katılmış ay­ranla karşılanabilir.

2. Diyette yağ ve posalı besinler kısıtlanır, şeker bağırsak hareketlerini) artırdığı için ishalde olabildiğince azaltılır. Kuru baklagiller; özellikle erik, ka­yısı, incir, üzüm, kavun, karpuz gibi meyveler; selülozu fazla sebzeler ve mey­veler; yağlı besinler diyette yer almaz. İncitici, sert, kabuklu, sindirimi zor be­sinler, acı, baharat gibi katkı maddeleri verilmez. Patates, şeftali, ekşi elma gibi meyve ve sebzelerin kabuklan ve sert kısımları alınıp haşlandıktan sonra hastaya verilir.

3. Hastaya çok sıcak ve çok soğuk yiyecek verilmez. Kısa aralıklarla bes­lenir. Kesinlikle aç bırakılmaz.

4. İyileşme başlayınca, bağırsak hareketlerini artıran fazla yağlı, posalı ve incitici besinler dışında aşırı kısıtlamalardan kaçınılır, normal beslenmeye yak­laşılır.

5. İyileşmeye başlayan hastaya iyice haşlanmış yağsuz etler, yumurta, piş­miş sebze ve meyveler, meyve suları, kaymağı alınmış süt, yoğurt, az şekerli mahallebi, sütlaç, zarları alınmış ve iyice pişirilmiş kuru baklagiller verilebilir. Di­yette her besin grubundan yeterli ve dengeli beslenmeyi sağlayacak miktarda be­sin bulundurulur.

İSHALİN BİR BAŞKA TANIMI VE DOĞAL BİTKİSEL TEDAVİSİ

İSHAL
Tanımı: Yumuşak dışkının çok sık olarak vücut dışına atıl­masıdır.

Nedenleri: İshalin çeşitli nedenleri vardır. Bunları akut ve
kronik olarak sınıflandırabiliriz.

Akut:En sık rastlanan akut ishalin nedeni, zehirli gıda veya
salmonella gurubu (sığır, domuz gibi hayvansal besin ürünlerinde (yumurta, süt vb.) bulunur) besin maddelerinin yenmesidir.
Yolculuk edenlerde görülen ishalin nedeni bu olabileceği gibi,kalın bağırsaktaki organizmaların değişmiş olması da olabilir.Vücut bunlara alışana kadar, bağırsağı yıkıma uğratabilirler.Bakteryel dizanteri ve kolerada görülen ishaller salgın olup çok ağır ve ciddi sonuçlar doğurabilirler.

Kronik:Kronik ishal, sindirim sistemi dışında da olabilen çok çeşitli hastalıkların belirtisidir. Sindirim sistemi tümörleri, amip enfeksiyonları, solucan enfeksiyonları, çocuklarda yiye­ceklerin ve özellikle yağlann emilmesi, ülseratifkolit, sinirsel ishal ve kalın bağırsağın tahrişi gibi nedenler sıralanabilir. Kro­nik ishalin tedavisi nedenin tedavisidir.

Uzun süreli ishal durumunda uzman bir doktora danışmakta fayda vardır.
Öneriler: Bir miktar tıbbi ayı sarımsağı yaprağı veya so­ğanları iyice yıkanıp temizlendikten sonra ince ince, doğranıp bir şişenin boğazına kadar doldurulur ve üzerine ağzına kadar saf ispirto eklenerek, ağzı sıkıca kapatıldıktan sonra şişe iki haf­ta boyunca güneş görebileceği veya sıcak bir yerde bekletilir. Gerektiğinde şişe çalkalanarak günde dört kez, az miktarda su­yun içine 10-15 damla damlatılır.

* Yarım litre suyun içine ince kıyılmış bir yemek kaşığı gül yaprağı (kırmızı) katılıp kaynatılmasının ardından süzülerek
süzme bal ilavesiyle tümü içilir.
* Bir çay fincanı kaynar suyun içine, bir çay kaşığı aynısefa otu katılıp demlenmesi için kısa bir süre beklendikten sonra sü­zülerek günde ikişer çay fincanı içilir.
* Kabuklan soyularak temizlenmiş bir adet siyap turp ren­delendikten sonra üzerine bir su bardağı taze yoğurt katılıp ka­rıştırıldıktan sonra yenir.
* Bir çay fincanı soğuk suyun içine bir çay kaşığı eğir kökü katılıp oniki saat beklendikten sonra, süzülerek, öğle ve akşam yemeklerinden yarım saat önce birer çay fincanı hafifçe ısıtıla­rak içilir.

* Bir litre suyun içine dilimlenmiş ayva atılarak komposto­su yapılır. Özellikle çocuk ishallerinde oldukça faydalıdır,
* Bir litre suyun içine ince kıyılmış bir avuç muşmula katı­lıp kaynatılmasının ardından süzülüp süzme bal ile tatlandırıla­rak günde üç Öğün birer çay bardağı içilir.
* Söz konusu hastalık durumunda, bir iki adet taze ayı sa­rımsağı yenilir.
* Bir litre suyun içine bir çorba kaşığı kurutulmuş ceviz ka­buğu (taze cevizin yeşil kabuğu) katılıp kaynatılmasının ardın­dan süzülerek yarım çay bardağı içilir.
* Bir çay fincanı kaynar suyun içine ince kıyılmış bir tatlı kaşığı izlanda yosunu katılıp kısa bir süre demlenmesi beklen­dikten sonra, süzülerek, öğle ve akşam yemeklerinden yarım sa­at önce birer çay fincanı soğuk olarak içilir.

* Bir litre suyun içine yanm kahve fincanı ada çayı, iki çay kaşığı dolusu kimyon ve bir avuç ince kıyılmış mersin yaprağı katılıp kaynatılmasının ardından süzülerek günde üç öğün birer çay bardağı içilir.
* Bir litre suyun içine iki çorba kaşığı beşparmak otu katılıp kaynatılmasının ardından süzülerek günde üç öğün yarımşar çay bardağı içilir.
* Bir fincan kaynar suyun içine ince kıyılmış bir çay kaşığı dağ çileği yaprağı katılıp demlenmesi için kısa bir süre beklen­dikten sonra süzülerek günde bir çay fincanı içilir.
* Bir çay fincanı kaynar suyun içine ince kıyılmış bir çay kaşığı karanfil kökü katılıp demlenmesi için kısa bir süre bek­lendikten sonra süzülerek içilir.
* Bir çay fincanı kaynar suyun içine havanda dövülerek toz haline getirilmiş olan bir çay kaşığı at kestanesi katılıp demlen­mesi için kısa bir süre beklendikten sonra süzülerek aralıklarla hirer tatlı kaşığı içilir.

* Bir çay fincanı kaynar suyun içine ince kıyılmış bir çay kaşığı râvend katılıp demlenmesi için kısa bir süre beklendikten .sonra süzülerek günde iki kez içilir.
* Bir çay fincanı kaynar suyun içine ince kıyılmış bir çay kılığı aslanpençesi katılıp demlenmesi için kısa bir süre beklen­dikten .sonra süzülerek günde üç öğün birer çay fincanı içilir.

* Bir litre suyun içine birer avuç ayva ağacı (ince filizleri) incir yaprağı (ince kıyılmış) katılıp kaynatılmasının ardından süzüleıek günde üç öğün birer çorba kaşığı içilir.
* bir çay fincanı kaynar suyun içine ince kıyılmış bir çay kılıftı eivıınperçemi katılıp demlenmesi için kısa bir süre bek­lendikten sonra süzülerek günde üç öğün birer çay fincanı içilir.

* Bir miktar temizlenip yıkanmış yabani nane nemli olarak mikserden geçirilip tülbentin içine bırakılarak sıkılıp özsuyu el­de edilir. Bu ö/.Niıdan bir tatlı kaşığı az miktarda suyla birlikte içilir.
* 1)1 çay fincanı kaynar suyun içine ince kıyılmış bir çay kııyıgı muyuNil otu katılıp demlenmesi için kısa bir süre beklen­dikten sonra süzülerek günde üç öğün birer çay fincanı içilir.

* Havanda dövülerek toz haline getirilmiş olan bir çay kaşı­ğı şeftali çekirdeği az miktarda su ile birlikte içilir.
* Bir çay fincanı kaynar suyun içine ince kıyılmış bir çay kaşığı funda çiçeği katılıp demlenmesi için kısa bir süre beklen­dikten sonra süzülerek günde üç öğün birer çay fincanı içilir.
* Bir çay fincanı kaynar suyun içine ince kıyılmış bir çay i kaşığı güvercin kökü katılıp demlenmesi için kısa bir süre bek­lendikten sonra süzülerek günde üç öğün birer çay fincanı içilir.

* Bir çay fincanı kaynar suyun içine birer çay kaşığı ada çayı ve ıhlamur katılıp demlenmesi için kısa bir süre beklendik­ten sonra süzülerek günde üç öğün birer çay fincanı içilir.
* Bir çay fincanı kaynar suyun içine ince kıyılmış bir çay kaşığı hayıt yaprağı katılıp demlenmesi için kısa bir süre bek­lendikten sonra günde üç öğün birer çay fincanı içilir.
* Bir çay fincanı kaynar suyun içine birer çay kaşığı ada çayı ve mine çiçeği katılıp demlenmesi için kısa bir süre beklen­dikten sonra süzülerek günde üç öğün birer çay fincanı içilir.

* Bir çay fincanı kaynar suyun içine ince kıyılmış bir çay kaşığı fesleğen katılıp demlenmesi için kısa bir süre beklendik­ten sonra süzülerek günde üç öğün birer çay fincanı içilir.
* Bir çay fincanı kaynar suyun içine bir çay kaşığı tarçın katılıp demlenmesi için kısa bir süre beklendikten sonra süzüle­rek günde üç öğün birer çay fincanı içilir.
* Bir çay fincanı kaynar suyun içine ince kıyılmış bir çay kaşığı nar çiçeği katılıp demlenmesi için kısa bir süre beklen­dikten sonra süzülerek günde üç öğün birer çorba kaşığı içilir.

* Bir çay fincanı kaynar suyun içine ince kıyılmış bir çay kaşığı ayva yaprağı katılıp demlenmesi için kısa bir süre bek­lendikten sonra süzülerek günde üç Öğün birer çay fincanı içilir.

* Bir çay fincanı kaynar suyun içine bir çay kaşığı kantoron katılıp demlenmesi için kısa bir süre beklendikten sonra süzüle­rek günde üç öğün birer çay fincanı içilir.
* Bir litre suyun içine bir avuç kiraz ağacı kabuğu (genç dallarının kabuğu) katılıp kaynatılmasının ardından süzülerek günde üç öğün birer çay bardağı içilir.
* Bir litre suyun içine bir avuç meşe ağacı kabuğu (genç dallarının kabuğu) katılıp kaynatılmasının ardından süzülerek günde üç öğün birer çay bardağı içilir.
* Bir çay fincanı kaynar suyun içine ince kıyılmış, bir çay kaşığı kuşdili katılıp demlenmesi için kısa bir süre beklendikten sonra süzülerek günde üç öğün birer çay fincanı içilir.