Sağlık Bilgileri

İVEGEN BÖBREK ARADOKUSU İLTİHAPLARI

Böbrek aradokusu iltihapları, borucukları birbirlerinden ve yumacıkları borucuklardan ayıran ve normalde dar olan bir alanın büyük ölçüde ya da bütünüyle hastalanmasıdır.

Aradoku (interstisyel doku) adı verilen bu gevşek bağdokusu örgüsü, damarlar, sinirler ve lenf damarları içerir.

İvegen ya da süreğen aradoku iltihapları, aradokuda ödem ve iltihapla nitelenir. Başlangıçta yumacıklar, borucuklar ve damarlar bozuna uğramamıştır.

BÖBREK HAVUZCUĞU ARADOKUSU İLTİHABI

Süt çocuklarından yaşlılara kadar her yaşta görülebilir. Gebelik, hastalığın ortaya çıkışını’ kolaylaştırıcı bir etmen olduğundan, kadınlarda erkeklere oranla daha çok raslanır.

Nedenleri

Böbrek havuzcuğu aradokusu iltihabının (piyelonefrit) kökeninde her zaman bir enfeksiyon vardır; çoğunlukla normal sidik akımını aksatan bir engel, enfeksiyonun ortaya çıkışını kolaylaştırır. Boşaltım sisteminin herhangi bir noktasındaki her sidik duraklaması, bir enfeksiyon etmenidir.
Bunun sonucunda, başlıca piyelonefrit nedenleri ortaya çıkar: Taş, sidik yolu darlığı; verem; boşaltım sisteminde doğuştan ya da sonradan olma oluşum bozukluğu; ur; bilharziyaz, sidik torbası ya da sidik yolu bozunu; prostat bozunu.

Çoğunlukla hastalığın nedeni, sidik yolundan sidik torbasına geri kaçışla ya da boşaltım sisteminin aygıtla muayenesiyle (geriye doğru sidik borusu ve böbrek filmi; sonda; sidik torbası içine bakma) bulunur.

Teşhisi

Klinik belirtiler

Hastalık apansızın 39-40°C ateşle, titreme ve bel ağrısıyla başlar. Bu ağrı çok değişken tiptedir. Belde ağırlık biçiminde ve aşağıya doğru yayılan bir ağrı olabileceği gibi, bir böbrek sancısı kadar şiddetli de olabilir. Kaburga omurga açısında uyandırılabilen ağrı ve çeper kaslarındaki kasılma, hastalığın başlıca fiziksel belirtileridir.

Tamamlayıcı muayeneler

İrin işeme (piyüri) önemlidir; sidik incelemesinde görülen akyuvarların çoğu da bozulmuştur. Albümin işeme (sidikte albümin bulunması) orta derecededir; 24 saatte 2 gr’m altındadır. Bazen kan işeme görülür.

Bakteri incelemesi mutlaka uygulanmalıdır. Sidikte niteleyici miktarda mikrop bulunduğu (bakteri işeme) ortaya çıkarır. Serumda mikrobun tanınmasıyla antibiyotik çizelgesi hazırlanır (tedavinin yönlendirilmesini sağlar). Kanda üre, hemen her zaman normal düzeydedir. Genellikle sonuç vermeyen kan ekiminde, kanda bir mikrobun çoğaltılabümesi, septisemi (mikropların kan dolaşımına karışması) belirtisidir. Hazırlıksız böbrek filmi, böbreklerin az ya da çok büyümüş olduğunu gösterir. Mutlaka uygulanması gereken damar içine karşıt madde verilerek boşaltım sistemi filmi çekme muayenesinin amacı, sorumlu engelin bulunması ya da sidik torbasından böbreğe doğru bir geri kaçış,olasılığının değerlendirilmesidir. Bu geri kaçış ters yönde aşağıdan yukarıya karşıt madde verilerek sidik torbası filmiyle ve sidik torbası içine bakmayla kanıtlanmalıdır.

Evrim

Evrim büyük ölçüde böbreğin daha önceki durumuna bağlıdır. Boşaltım sistemi sağlamsa, hastalık çoğunlukla antibiyotik tedavisi altında iyileşmeye doğru gelişir. Ortalama 8-10 günde, hasta, nekahet dönemine girer. Ama hastalığa neden olan engel kaldırılmazsa, böbrek havuzcuğu aradokusu iltihabı tekrarlar ve süreğenliğe doğru ilerler. Ciddi biçimlere (septisemi ya da enfeksiyon şoku durumu) oldukça sık raslanır ve değişik tedavi sorunları yaratırlar.

Tedavi

Tedavi, yüksek dozda antibiyotik tedavisine (sülfamitler eklenir ya da eklenmez), özellikle de nedenle savaşmaya dayanır; çünkü, böbrek havuzcuğu aradokusu iltihabı tek başına bir hastalık değil, boşaltıcı yollardaki anormal bir durumun ihtilatıdır.

Seçilecek antibiyotik, sidikte bulunan mik roba bağlıdır. İvegen böbrek havuzcuğu aradokusu iltihabına yolaçan başlıca mikroplar Gram negatif bakteriler, koli basili, proteus ve piyosiyanoz basilleridir. Bundan sonra enterokok ve stafilokok gelir. Antibiyotik çizelgesi, en etkili antibiyotiğin seçilmesini sağlar. Kendileri de ilaç kökenli böbrek aradokusu iltihaplarına yolaçabilen kolistin, sefalosporin, streptomisin, kanamisin, ancak sorumlu mikrop yalnızca bunlara duyarlıysa uygulanmalıdır.

Tam iyileşme yalnızca, enfeksiyon nedeni yokedilebildiyse sağlanabilir. Bu yüzden, genellikle engelin cerrahi tedavisi gerekir.

ÖTEKİ BİÇİMLER
Kan yoluyla oluşan böbrek aradokusu iltihapları

Bazı enfeksiyon kökenli aradoku iltihapları, boşaltıcı yollardaki bir bozuna bağlı değilmiş gibi görünürler. Bu nedenle, «kan yoluyla oluşan böbrek aradokusu iltihapları» diye adlandırılırlar.

Bunlarda böbrek enfeksiyonu, alışılagelmiş böbrek havuzcuğu aradokusu iltihabında olduğu gibi aşağıdan yukarı çıkıcı yolla olmaz; kanda mikropların dolaşması ya da kanda mikrop ve zehirlerinin bulunması (septisemi) durumlarında mikropların böbreklere kan yoluyla ulaşmasıyla olur. Nedeni çoğunlukla, sindirim sisteminde bulunan ivegen safra kesesi iltihabı, karın zarı iltihabı (peritonit) gibi uzak bir enfeksiyondur.

Evrimi ciddidir; çünkü çoğunlukla bir ivegen böbrek yetmezliği ihtilatı ortaya çıkar. Böbrek açısından hastalığın geleceği çoğunlukla iyi olsa bile, neden olan hastalık açısından tehlike son derece önemlidir.

Daha da ender olarak, enfeksiyon kökenli olmayan ivegen aradoku iltihapları gözlenir.

Enfeksiyon kökenli olmayan böbrek aradokusu iltihapları

Aşırı müshil kullanma, oldukça sık raslanan bir nedendir. Bu ilaçların fazla kullanılması, kan potasyum düzeyinde sürekli bir düşüklüğe yolaçar; bunun sonucunda ar’adokuda ödem oluşur. Müshillerin kesilmesi, çok geç kalmmamışsa, böbrek aradokusu iltihabının gerilemesini sağlar.

Ama kabızlık çeken hastaların bu ilaçları bırakması çok güçtür ve hastalık ağır ve geri dönüşü olmayan bir biçime doğru ilerler: Papillalarda doku ölümü. Enfeksiyon kökenli olmayan öteki böbrek aradokusu iltihaplarına ender raslanır. Başlıca nedenleri arasında aşırı D vitamini alınması, paratiroyitlerin aşırı çalışması, sarkoyidoz, okzaloz ve bazı antibiyotikler sayılabilir.