Sağlık bilgileri

İYİCİL KALIN BARSAK URLARI

İyicil kalın barsak urları, 2 büyük grupta toplanabilir:

Villuslu urlar; barsak mukozası bezleri epitelinden çıkan ve adenom adı da verilen polipler. Bu urlar uzun yıllar klinik belirti vermezler; özellikle poliplere oldukça sık raslanır. Her iki grup da kansere dönüşebileceğinden, çoğunlukla cerrahi girişim gerekir.

Burada kalın barsak yaygın polip hastalığını (bir ya da çok sayıda polipin bulunması) inceleyeceğiz.

NEDEN

Erişkinlerde görülen, ender olarak da çocuklarda raslanan bu poliplerin nedeni bilinmemektedir.

TEŞHİS

Klinik belirtiler

Genellikle bu polipler klinik belirti vermezler; başka bir nedenle ya da denetim için yapılan röntgen muayenelerinde raslantıyla ortaya çıkarılırlar.

Bazen göden barsağı yoluyla dışa atılan müküs salgısı, makattan kanama gibi belirtiler ya da çok aşağılarda yerleşmiş bir polipse, anüsten dışarı çıkması gibi belirtiler verebilirler.

Tamamlayıcı muayeneler

Baryumlu lavmanla röntgen filmi başlıca tamamlayıcı muayenedir; ama küçük boyutlu poliplerin çukur gölgelerini farketmek her zaman kolay değildir. Göden barsağı-sigmamsı kalın barsak içine bakma muayenesiyle(rekto-sigmoyidoskopi) göden barsağı ve sigmamsı kalın barsağın son bölümü incelenir; böylece teşhis kesinleşir ve bu arada sözkonusu bölgedeki polipler de tedavi edilir (çıkarılır ya da yakılır).

EVRİM

Poliplerin genellikle belirti vermeden evrim gösterdiklerini söylemiştik. Bununla birlikte, kötücül-leşme olasılığının bulunması ya da bir kalın barsak kanseriyle birlikte olabilmesi, her polipin çıkarılmasını gerektirir. Çıkarılan polip mutlaka laboratuvarda incelenmeli ve kötücül olup olmadığı araştırılmalıdır; çünkü kanserleşme varsa, daha kök ten bir tedavi uygulamak gerekecektir.

HASTALIĞIN ÖTEKİ BİÇİMLERİ

Yaygın polip hastalığı

Ailesel yaygın polip hastalığı (polipozis) özel bir klinik tablodur. Doğuştan kalıtımsal bir hastalıktır; hastada daha çocuklukta, kalın barsak ve gö den barsağına yaygın çok sayıda polip vardır. Her hastaya göre değişen bir süre içinde, polip ya da polipler kansere dönüşür; bu nedenle, önleyici olarak bu hastalarda kalın barsağın hasta bölümünün çıkarılması ve kıvrım barsak-göden barsağı ağız laştırmasıyla sürekliliğin yeniden sağlanması gerekir. Hastanın dışkılamasını bozmamak için göden barsağı çıkarılmaz, ama üstündeki bütün polipler temizlenir.

KALIN BARSAK İLTİHAPLARI

Kalın barsak iltihabı (kolit), tedavisi özellikle beslenme rejiminin değiştirilmesine dayanan bir kalın barsak hastalığıdır.

Beslenme rejimi

Ekmek, kuru sebzeler (bakla, kuru fasulye, v.b.), salçalı yemekler, baharatlı yemekler, mayalanma yapabilen sebzeler (lahana) yenmemelidir

Normal miktarlarda süt içilebilir.

Uzun süre kullanılacak ilaçlar

— bizmut (dışkının renginin siyaha boyanmasından kaygılanılmamalıdır);

— çoğunlukla kalın barsak iltihabıyla birlikte olan kabızlığa karşı ilaçlar.

Ek öneriler

Spor yapılmalıdır. Fazla ağrı olduğunda sıcak bir ortam sağlanarak uzanılmalı ve bir kasınma çözücü ilaç alınmalıdır.

Özel tıbbi gözetim Gerekli değildir.

Bu hastalık daha çok kaygılı, kuruntulu kişilerde ortaya çıktığından, her yıl yaptıracakları bir doktor muayenesi onları rahatlatacaktır.

Villuslu urlar

Villuslu urlar da genellikle belirti vermez, ama hastada ileri derecede su yitimine yolaçacak bol müküslü (sümüklü) salgıların da atıldığı bir ishale neden olabilirler. Bu urlar da kansere dönüşebildikleri için, ameliyatla çıkarılmaları ve laboratuvarda incelenmeleri gerekir. Laboratuvar incelemesi kanserleşmenin başladığını gösterirse, yerel kalın barsak çıkarma (kolektomi) uygulanır.

TEDAVİ

Hiçbir belirti vermese bile polipin çıkarılması ve laboratuvarda incelenmesi gerekir. Kalın barsak içine bakma muayenesi (kolonoskopi) sırasında polipin ulaşılabilir yerlerde olduğu görülürse, normal yoldan çıkarılır, ulaşılamayacak bir yerdeyse, karın yoluyla girmek gerekir; bu durumda karın açılır ve polipi taşıyan kalın barsak bölümü çıkarılır (yalnızca polipin çıkarılması yerine); böylece kalın barsak çeperi de tam olarak incelenmiş olur. İyicil bir görünümü varsa, ameliyat bu kadarla kalır, ama kalın barsak, röntgen muayeneleriyle ve göden barsağı içine bakma muayeneleriyle sürekli denetim altında tutulur.

Kansere dönüşme saptanırsa, polipin çevresinde kalın barsağın oldukça geniş bir bölümü çıkarılır; ayrıca kuşkulu çevre lenf düğümleri de çıkarılmalıdır.