Sağlık bilgileri

Peklik, ishalin tersi bir durumdur. Sağlıklı yetişkin kişiler genellikle günde bir kez dışkılarlar ve kalınbağırsaktaki tüm dışkıyı boşaltabilirler. Dışkı çok katı ya da sulu olmaz. Dışkılamak sıkıntısızdır. Normal kıvamda ve sıkıntsız olursa, günde iki kez, iki günde bir kez çıkmak da olağandır. Bunların dışındaki durum peklik sayılır.
Peklikte kalınbağırsak düzenli aralıklarla boşaltılamaz. Dışkılama seyrek ve ağrılıdır. Dışkı sert, kuru ve kötü kokuludur. Peklik çeken kişilerin karnı şiş, rahatsız, gergindir; ağız kokusu, baş ağrısı ve yorgunluk gibi durumlar da ola­bilir. Peklik, özellikle kalp – damar hastalıkları ve birçok hastalık için çok za­rarlıdır. Ayrıca, son yıllarda yapılan araştırmalarda pekliğin, birçok hastalığa yatkınlığı artırdığı gösterilmekte ve kesinlikle önlenmesi gereken bir durum ol­duğu vurgulanmaktadır.
Kabızlığın sebepleri çeşitlidir. Bağırsak tıkanması, ur gibi bazı hastalıklar, bağırsaktaki başka yapısal bozukluklar peklik yapabilir.
Hastalıklar dışındaki nedenler beslenmeyle ve tuvalet eğitiminin yetersizliğiyle ilgilidir. Bunların başlııcaları şunlardır :
1. Diyette yeterince posalı besin bulunmayışı.
2. Yeterli sıvı alınmaması.
3. Tuvalet eğitiminin yapılmaması, tuvalete gitmeye üşenme, savsaklama. Düzenli aralıklarla tuvalete gitmeye alışmama.
4. Ev dışındaki tuvaletlerin yetersizliği, kötülüğü; tuvalete gitmeye iğren­me, utanma; kendini tutmaya alışma.
5. Şişmanlık, hareketsizlik, bağırsak kaslarında zayıflama.
6. Sinirsel ve ruhsal gerginlik ve yorgunluklar. Istemdışı çalışan sinir sis­temi dengesinin bozulması, bağırsak hareketlerini ve salgısını da etkileyebilir ve pekliğe yol açabilir. .
Hastalıklardan ileri gelmeyen peklik durumu, beslenme şeklinde değişiklik yapılarak düzeltilir.
Peklik çeken kişilerin beslenmesi şu esaslara göre düzenlenmelidir:
1. Posalı diyet uygulanır. Selüloz gibi posayı oluşturan maddeler sindiril­meden kalınbağırsağa geçer, su çekme özellikleriyle dolgunluk vererek bağırsak hareketini uyarır. Arıtılmış (kepeği tam alınmış) tahıl ürünlerinin posa değeri dü­şer. Bu yüzden, kabızlıkta esmer ekmek yemek daha uygundur.
Diyete; lahana, ıspanak, marul, havuç, turp gibi sebzeler ve çeşitli meyve­ler eklenir. Günde en az iki öğünde yeterli miktarda sebze ve meyve yenir. Po­salı besinler gittikçe artırılarak normal miktara çıkarılır. Duyarlı ve posalı be­sinlere alışmamış kişilere posalı ve çiğ besinler birden aşırı miktarda verilmez. Sebze ve meyvelerin önce pişirilerek verilmesi uygun olur. İlk günlerde erik ve kayısı kompostosu, meyve suları verilebilir. Kişi alıştıkça, diyete çiğ meyveler, marul, havuç gibi sebzeler eklenerek günlük alınan sebze ve meyve miktarı 3-4 porsiyona çıkarılır. Bağırsakları hareketlendirmek için incir, bal, kuru baklagit gibi besinlerden de yararlanılır.
2. Bol miktarda sıvı alınır. Sıvı, dışkının yumuşak tutulmasına yardım eder. Günde 6-8 bardak kadar sıvı içilmesi kabızlığı düzeltmede yarar sağlar. Sabah açken ve yatarken bir bardak ılık su içmek bağırsak hareketini artırır. Sıcak su daha etkilidir. Mide ve bağırsak boşken içilen su kolayca kalınbağırsağa geçer ve onu hareketlendirir.
3.- Doktor gerekli görmedikçe kabızlık giderici ilâçlar (müshil ilaçları = laksatifler) kullanılmaz. Tersi durumda vücut alışır, bağırsakları tembelleştirir ve hareketlerini yavaşlatır.
Peklikten korunmak ve buna yol açan durumlardan kaçınmak için aşağıda belirtilenlere uymak gerekir:
1. Diyette yeterli miktarda posalı besin bulundurmalıdır. Her gün en az iki öğünde sebze ve meyve yemeli, bunlardan en az birisi çiğ olmalıdır.
2. Yeterli miktarda sıvı alınmalıdır. Kabızlığa yatkın kişilerin sabahtan açken, gece yatarken ılık su, meyve suyu içmeleri; incir, bal, kayısı ve erik gibi meyve marmelatı yemeleri yarar sağlar. Bunların üzerine ılık su içilirse daha etkili olur.
3. Peklikte ve normal durumda, dışkılama duygusu belirmese bile, her sa­bah, her gece yatmadan önce tuvalete gitmeli, belli bir süre beklemeli, buna alış­malıdır. Tuvalete gitmeye üşenmemeli, acele etmemeli, hareketsizlikten kaçınma­lıdır. .