Sağlık Bilgileri

KALIN BARSAK İLTİHAPLARI

Kalın barsak iltihabı (kolit) terimi altında, ya kalın barsağın iyi çalışmamasına bağlı (işlevsel kalın barsak hastalıkları) ya da zehirlenmelere, barsak asalaklarına ve bazı mikroplara bağlı birçok hastalık toplanır.

Ülserli göden barsağı-kalın barsak iltihabının (colitis uleerosa) kesin bir özelliği vardır ve göden barsağı-makat hastalıkları arasında incelenecektir.

Kalın barsak iltihaplarının evrimleri süreğendir; ama, genellikle ciddi ihtilatlara yolaçmazlar.

Tedavileri kalın barsak iltihabının tipine göre değişir; ya mikroplar ve asalaklara karşı ilaçlar verilir ya da ilaç tedavisiyle birleştirilmiş beslenme rejimi uygulanır. Burada sinirsel kökenli, işlevsel bir kalın barsak hastalığı olan yalın kasınmah kalın barsak iltihabını inceleyeceğiz.

NEDENLER

Bu hastalık, kalın barsağın hareket ve salgı işlevlerindeki anormalliklere bağlıdır.

Çok raslanan bu hastalık, uygarlığın bir sonucudur; kentlilerde ve kas çalışmasından çok kafa çalışması yapan kişilerde görülür. Kalıtım ve alerji, ortaya çıkışını kolaylaştıran etmenlerdir.

Ruhsal durumlarla barsak belirtileri arasındaki ilişkiler iyi bilinmektedir: Kaygılı, kuruntulu kişiler bu hastalığa daha çok tutulur. Ama besin etmeni de önemlidir. Erişkinlerde ekmek ve kuru sebzelere dayalı bir beslenme sonucunda, bu biçim kalın barsak iltihaplarına sık raslanır.

TEŞHİS

Klinik belirtiler

Sindirim sistemiyle ilgili, fazla belirgin olmayan belirtilerdir; kramp ya da burulma biçiminde karın ağrılarıyla yansırlar. Bu ağrılar gaz ya da dışkı çıkarma sonunda yiter. Her zaman barsak geçişi bozuklukları da vardır, ama hastayı mutlaka rahatsız etmezler; sorgu sırasında, ishal ve kabızlık dönemlerinin birbirini izlediği öğrenilir. Çok farklı belirtilere de raslanabilir: Yemeklerden sonra yüzün kızarması; kalp çarpıntıları; göğüs ağrıları. Klinik muayene fazla bilgi vermez; karnın elle muayenesinde bazen, sağ kalça çukurunda büyük bir körbarsak ele gelebilir.

Tamamlayıcı muayeneler

Baryumlu lavman, kalın barsağın organik bütünlüğünün bozulmadığını gösterir ve baryumun bu iltihaplı barsaktan hızla dışarı atıldığı gözlenir. Göden barsağı-sigmamsı kalın barsak içine bakma muayenesi(rekto-sigmoyidoskopi),göden barsağı ile kalın barsağm uç bölümlerinde ve sigmamsı kalın barsakta organik bir bozukluk olmadığını ortaya koyar.

Mutlaka dışkı incelemesi yapılmalı ve barsak asalağı aranmalıdır; yalın kasmmalı kalın barsak iltihabında asalak saptanmaz.

EVRİM

Hastalık süreğendir, ama evrimi iyicildir. Ciddi bir ihtilatı yoktur; hastalık genellikle çocukluk çağında başlar (yatılı okullardaki beslenme rejimi, ortaya çıkışını kolaylaştırıcı bir etmendir); erişkinlikte de sürüp, yorgunluk ya da heyecanların yolaçtığı nöbet dönemleriyle gelişir. Ama bazı hastalarda, özellikle çok fazla gazın oluştuğu ve çok fazla sayıda kokulu dışkılamayla gelişen kalın barsak iltihaplarında, barsak bozuklukları çok ciddidir.

HASTALIĞIN ÖTEKİ BİÇİMLERİ

Bunlar, asalaklara bağlı kalın barsak iltihaplarıdır. Amip ya da lamblia, solucan, yassı şerit gibi barsak asalaklarının mukozayı irkiltmesine bağlı olarak ikincil kalın barsak iltihapları ortaya çıkar. Teşhis, dışkıda asalak aranmasıyla, göden barsağı ve sigmamsı barsak içine bakma muayenesiyle konur. Süreğen bir amipli dizanteride, göden barsağı mukozasında hastalığa özgü bozunlar saptanır. Ayrıca basilli dizanteri gibi mikropların yolaçtığı kalın barsak hastalıkları vardır.

AYIRICI TEŞHİS

Körbarsak düzeyinde yerleşmiş bir barsak iltihabı (tiflokolit), ender görülen bir hastalık olan süreğen apandisitle kanştırılabilir. Kalın barsak iltihabının başlıca belirtisi ishalse, tamamlayıcı muayenelerden yararlanılarak (bu arada dışkı incelemesi mutlaka yapılmalıdır) ishale neden olabilecek bütün hastalıklar araştırılır.

TEDAVİ

Asalaklara bağlı kalın barsak iltihaplarında asalaklara karşı tedavi uygulanır. İvegen amipli dizanteride, emetin tedavisine başlanır, daha sonra tedavi, ağızdan tedaviyle sürdürülür. Süreğen amipli dizanteride 1 ay süreyle, ağızdan amiplere karşı ilaçlar verilir.

Lambliaların neden olduğu kalın barsak iltihabı, l ay ara ile 5 günlük 2 kür halinde metronidazol verilerek tedavi edilir.

Kasmmalı kalın barsak iltihaplarında kuru sebzeleri, ekmeği, salçalı ve baharatlı yemekleri yasaklayan bir beslenme rejimi önerilir; süt verilmemelidir; ama yumurtanın sindirimi güçlük çıkarmaz.

Kabızlığa eğilimi olan hastalara dışkı yumuşatıcı ilaçlar verilir. Bol su içmesi öğütlenir. Ayrıca bütün hastalara bizmut verilmelidir. Bizmut, barsak gazlarını emer ve kalın barsaktaki fazla salgılamayı azaltır (dışkıyı siyah renge boyar).

Ağrı fazlaysa, kasılma çözücü ilaçlar verilir ve hastaya sıcak bir yerde uzanması söylenir.

Hastalığın özellikle hareketsiz kişilerde görüldüğü unutulmamalı ve hastalara spor yapmaları mutlaka önerilmelidir. Hastalığın ruhsal yönü de unutulmamalı ve genellikle kuruntulu kişiler olan hastalar yatıştırılmalıdır. Bazen, ılıca kürlerinin kalın barsak iltihaplarına iyi geldiği görülmüştür.