Sağlık bilgileri

Kanın kesilen bir damardan dışarı akma­sının, organizma tarafından engellen­mesi olayına kan pıhtılaşması denir. Pıh­tılaşma olayını enzimatik kuramla açık­layan bilim adamları, pıhtılaşmanın en­zimlerin etkisi ile meydana geldiğini ile­ri sürmektedirler. Bu kurama göre kan, kesilen bir damardan dışarı çıktığı za­man, trombositlerin içerdiği trombokinaz veya sitozim adlı ferment açığa çıkar. Bu fermentin etkisiyle protrombin. Kâfi trombin denilen etkin bir fermente dö­nüşür. Bu dönüşme işleminde kanın için­de bulunan kalsiyum tuzlarının katkısı da vardır. Böylece meydana gelen trom­bin, karaciğerde üretilerek kanda çözül­müş halde bulunan fibrinojen adlı bir proteini etkiler. Trombin etkisini, bu proteini fibrin halinde çöktürerek göste­rir. Kandaki yuvarlar (örneğin alyuvarlar ve akyuvarlar) fibrinin içinde hapsolur-lar. Fibrinin sık ilmikli yapısı yuvarları tutmaya son derece elverişlidir. Böylece fibrin ilmikleri ve yuvarlar pıhtıyı mey­dana getirirler.
Pıhtılaşma olayını inceleyen biliıtı adam­ları son yıllarda birtakım yeni bulgular elde etmişlerdir. Bu bulgular, pıhtılaş­ma olayında, trombin ve trombokinaz yanında, plazmada bulunan birtakım globülinlerin de etkili olduğunu göster­mektedir. Bu globülinlerin ne yönde et­ki gösterdikleri henüz tam olarak açık­lanamamıştır. Ancak, “kanama durdu­rucu globülin etkeninin” yokluğu dola-yısıyle, tehlikeli bir hastalık olan kan dinmezliğinin meydana geldiği bilin­mektedir. Bu durumda, kan kesilen da­mar dışında pıhtılaşamamaktadır. Karaciğerde üretilen antitrombin adlı bir ferment, kanın damarlar içinde pıh­tılaşmasını önler. Antitrombin etkisini trombin üzerinde gösterir. Antitrombinin etkinliği, kanın damarlar içindeki normal akışını sağlamaktadır. Kan kusma durumunda da kan pıhtılaş­ması olayı gerçekleşmemektedir. Kan kusma, bir mide kanaması belirtisidir. Mide kanaması, verem, frengi kökenli ülserler, mide kanseri, gastrit, mide ül­seri gibi çeşitli hastalıklar nedeniyle meydana gelebilir. Bu gibi durumlarda mide çeperlerindeki damarlardan biri veya birkaçı çatlar. Alınacak ilk tedbir, kanamayı durdurmaktır. Hastanın din­lenmesi sağlanır ve midesinin üzerine buz torbaları yerleştirilir. Ayrıca hasta­ya K vitamini gibi pıhtılaştırıcı maddeler şırınga edilir. Bu arada hastaya 1-2 gün ve gerekirse daha fazla bir süre perhiz yaptırılır ve ara sıra buz parçacıkları yutturulur.