Sağlık bilgileri

KANSER KÖKENLİ GÖDEN BARSAĞI İLTİHAPLARI

Göden barsağı kanseri bir iltihapla, özellikle de yerel bölgesel bir enfeksiyonla birlikte bulunabilir. Bu iltihap kansere bağlı işlevsel belirtileri ve kanserin önemini artırır. Sürekli olarak mikroplu maddelerle temasta olan göden barsağı kanseri, kolayca mikrop kapar. Bazen antibiyotik tedavisi, urun görünen hacmini küçültmeye ve belirtilerini bir ölçüde hafifletmeye yeterli olabilir. Aslında, makat-göden barsağı iltihabı ikincil bir olaydır. Asıl sorun, teşhisi alınan parçaların hücre incelemeleriyle konan göden barsağı kanseridir. Bu bozun tipinde, tedavi uygulanmazsa, çoğunlukla daralmalar görülür: Özellikle kanserin tomurcuklu biçimlerinde. Bazen daralma son derece şiddetlidir ve göden barsağı boşluğunun bütünüyle tıkanmasıyla sonuçlanır. Bu gibi durumlarda, hasta ivegen barsak tıkanması belirtileriyle hekime başvurur. Göden barsağının parmakla muayenesi, acil ameliyat gerektiren bir tıkanmanın nedeninden kuşkulandırmaya yeterlidir: Tıkanma yapan ur parmakla algılanır. Ama tıkanma, enfeksiyona ve iltihaba karşı ilaç tedavisinin etkisiyle, ameliyata gerek kalmaksızın gerileyebilir.

YALIN GÖDEN BARSAĞI İLTİHAPLARI

En sık görülenlerdir. Burada da, mikroplu ortamın oynadığı rol önemlidir. Göden barsağı mukozasında en küçük sıyrık bile iltihaba yolaçabilir.

Bu göden barsağı iltihaplarının birçok tipi vardır.

Basur kökenli makat-göden barsağı iltihabı

Bu makat-göden barsağı iltihabı, çoğunlukla makata yerleşir ve bir makat iltihabı ( anit) oluşturur. İvegen basur nöbetinin belirtilerinden çoğunun sorumlusu makat iltihabıdır. Bazen kan toplanması ile giden bir göden barsağı iltihabı, bazen de kanamalı göden barsağı iltihabı biçiminde belirir. Bu tip bozuna enfeksiyon eklenmediğinden, evrimi yalındır. Tıkanmaya yolaçmaz.

Antibiyotik tedavisine bağlı makat-göden barsağı iltihapları

Bu iltihap, antibiyotik tedavisinin sindirim sisteminde en sık görülen belirtisidir. Ağız yoluyla alınan bazı antibiyotik tiplerine bağlı olarak ortaya çıkar. Antibiyotiğin barsaktan emilip emilmemesi önemli değildir. Aslında, bütün antibiyotik tedavileri (ağız yolu dışındaki bütün uygulama yolları bile) makat-göden barsağı iltihabına yolaçabilirler.

Bu makat-göden barsağı iltihaplarının belirtileri, çok erken, antibiyotik alınmasına başladıktan hemen sonra ortaya çıkabilecekleri gibi, tersine, gecikmiş biçimde, tedavinin bitmesinden birkaç gün ya da hafta sonra da ortaya çıkabilirler.

2 tip yerleşim ayırdedilir.

Makat-göden barsağı biçimi

Uygulanan, antibiyotik tedavisine dirençli mikropların üremesine bağlıdır. Çoğunlukla, bulunan mikrop stafilokoktur; ama barsağın mikrop örtüsünün normal mikropları da iltihabı ortaya çıkarılabilir.

Klinik belirtiler çoğunlukla ishal ile birliktedir; yalancı dışkılama genellikle gizli kalır. Göden barsağı içine bakma muayenesi verileri değişiktir: Bazen kan toplanması ile giden göden barsağı iltihabı, bazen irinli göden barsağı iltihabı, bazen ülserli göden barsağı iltihabı belirtileri görülür. Bu gibi belirtilerin geleceği iyidir. Evrim kendi kendine iyileşmeye doğru olur. Ciddi biçimlere ender raslanır; daraltıcı biçimler kuraldışıdır.

Makat-deri biçimi

Hastalığın bu tipinde, bozunlar göden barsağının leğen parçası düzeyine kadar yükselmez.

Çoğunlukla mantarlara bağlıdırlar (en sık raslanan mantar, Candida albicans’tır). Mantarlara karşı ilaç tedavisinin uygulanmasıyla hastalık iyileşir.

Travma kökenli göden barsağı iltihapları

Yabancı bir cismin göden barsağına sokulması sonucunda oluşurlar. Bu cisim, ya ağız yoluyla alınmıştır ya da göden barsağı yoluyla bedene sokulmuştur. Ağız yoluyla alman yabancı cisimler, alışılagelmiş olarak besin maddeleridir: Çekirdek; kemik; kılçık. Çoğunlukla dışkıların içine karışırlar ve barsakta hiç bir bozuna yolaçmadan ilerlerler; ama bazen, göden barsağı mukozasında küçük bir yaraya yolaçabilirler. Bu yara, sonradan enfeksiyonun da eklenebileceği bir yaralı göden barsağı iltihabının başlangıç noktasını oluşturur.

Göden barsağı yoluyla travmaya bağlı göden barsağı iltihapları, çoğunlukla derecelerin neden olduğu yaralara, daha ender olarak da hastabakıcıların dikkatsiz uyguladığı lavman borusunun yolaçtığı yaralara bağlıdırlar. Bu yaralara, ateşi düzenli olarak ölçülen çocuklarda raslanır; ama bazen erişkinlerde de (özellikle uzun süreli ateşler sırasında) görülür. Dereceye bağlı yarada, göden barsağı iltihabı, yeri oldukça değişmeyen tek bir yara biçiminde belirir. Ayrıca akıl hastaları ve eşcinseller tarafından göden barsağına yabancı cisimlerin sokulması da aynı sonucu oluşturur: Göden barsağından derece, lavman, meyveler, salatalık, kabak gibi sebzeler, bardak, şişe çıkarılmıştır. Sonuç çoğunlukla makattan taze (kırmızı) kanamadır. Bu kanama bazen bol miktardadır, bazen tekrarlar ve bir kansızlığa yolaçabilir. Hastanede yatan, günde iki kez ateşi ölçülen hastalarda nedeni açıklanmayan bir kansızlık bulunduğunda, ‘bu olasılık akla gelmelidir. Kanamanın nedeni erken olarak bulununca, belirtiler daha çabuk gerilerler. Dolayısıyle, göden barsağı içine bakma muayenesi yapılmalıdır. Önlem olarak beden ısısı koltuk altından alınır (göden barsağı ısısını bulmak için, derecede okunan sayıya 0,5C eklenir!.

Yakıcı maddelere bağlı göden barsağı iltihapları

Ciddilikleri son derece değişir.

Genellikle tahriş edici maddelere, özellikle sabun içeren lavmanlara bağlıdırlar. Bazen geçici bir iltihap sözkonusudur; bazense bozunlar çok önemli, hattâ ciddidirler. Yaralaşmalı ve doku ölümlü bozunlar, sol kalın barsağa kadar yayılabilirler. Bu göden barsağı iltihapları ishal ve ağrılarla birliktedirler. Darlığa yolaçma tehlikeleri vardır. Dolayısıyle, gelecekleri oldukça değişkendir; ama, genellikle iyileşirler.

İlaçlara bağlı göden barsağı iltihapları

(antibiyotik tedavisine bağlı göden barsağı iltihaplarının dışındakiler)

Başlıca 2 nedenleri vardır:

Fitiller;

müshiller.

Fitiller, özellikle sürekli kullanıldıklarında ağrılı göden barsağı iltihaplarına yolaçarlar.

Müshiller, çok özel göden barsağı iltihaplarına yolaçarlar. Yalnızca göden barsağı içine bakma muayenesiyle bir hastanın sık sık müshil kullandığı anlaşılabilir. Müshillerin çoğunun etkili maddesi kömürdür ve renkli göden barsağı iltihabına yolaçarlar: Göden barsağı mukozası düzeyinde küçük, kahverengi lekeler görülür. Bu göden barsagı iltihapları hiç bir bozukluğa yolaçmazlar ve ilaç kesildiğinde yiterler.

Işın tedavisine bağlı göden barsağı iltihapları

Göden barsağı kanserlerinde, özellikle de kadınlarda dölyatağı kanserlerinde uygulanan ışın tedavilerinden ya da radyum tedavilerinden sonra ortaya çıkarlar. Işın tedavisinin günümüzde gösterdiği ilerlemeler sayesinde, görülme sıklıkları azalmıştır.
Aşırı doz dışındaki nedenleri şunlardır: Her ura özgü etkenler (enfeksiyon eklenmesi; yaralaşma; doku ölümü); urun yerleşimi. Işın tedavisine bağlı bu bozunlar genellikle 2 evrede gelişirler. Başlangıçta yalın bir ödemli göden barsağı iltihabı, bazense az kanamalı bir göden barsağı iltihabı sözkonusudur. Daha sonra doku ölümleri ortaya çıkar, enfeksiyon eklenmesi ve fistül tehlikelerine yolaçarlar (sözkonusu fistüller çoğunlukla göden barsağı ile dölyolu arasındadır). Nedbeleşme ve iyileşme, dokularda bazen ağrılı olabilen bağdokusu artmasına bağlı izler bırakır. Bu izler dokuları dayanıksızlaştırır ve ışınlanıp bozulmuş dokular üstünde ikincil olarak bir ameliyat uygulamak olanaksızlaşır. Bazen bu tepki, darlıklar oluşumuyla sonuçlanır. Darlıklar anormal akıntılarla ya da bir yalancı ishalle ortaya çıkar. Hasta darlık nedeniyle kabızdır ya da en azından barsak geçişi yavaşlamıştır.Ama, dışkıların darlığın yukarısında birikmesi, ilgili kalın barsak bölümünde tahrişe ve aşırı salgı yapımı olaylarına neden olur. Bu aşırı salgı salımı, bir yalancı ishal oluşturarak sıvı dışkıların atılmasıyla yansır. Işınlamaya bağlı göden barsağı iltihaplarını önceden bilme ve önleme güçtür. Ur dokusunu yoketmek için gerekli ışın dozu, ister istemez sağlam komşu dokuların da yıkımına yolaçar. Makat-göden barsağı bölgesi düzeyindeki iltihabın nedeni, bu doku yıkımıdır.

Solda makat fistülü. Crohn hastalığı sırasında, barsak bozanlarının çevre dokulara doğru yayılması. Sağda, Crohn hastalığının röntgen görüntüsü.

Barsaklarda daraltıcı bozunlar oluşmuştur. Bu darlıkların altındaki ve üstündeki barsak bölümlerinde de genişlemeler bulunur.

Kanamalı göden barsağı iltihapları

Birincil görünümlü olmalarına karşılık, nedeni belirlenemeyen yalın göden barsağı iltihaplarıdırlar. Sümük biçiminde salgıların, kanlı akıntıların çıkarılmasıyla birlikte ishalle belirirler.

Göden barsağı içine bakma muayenesinde bulunan bozunların hiç bir özellikleri yoktur. Bu hastaların bilançosunu tamamlayan öteki muayenelerin başlıcası baryumlu lavmandır. Baryumlu lavman her zaman normaldir ve bozunlarm yerel özelliğini doğrular. Gerçekten, hastalığın bu biçimlerinde asıl sorun, başlangıç evresindeki bir ülserli göden barsağı-kalın barsak iltihabı olasılığını ayırdetmektir.

Bazen hastalığa genç bir kadında raslanır ve âdet dönemiyle uyumlu tekrarlamalar biçiminde gelişir. Bu durumda, bir göden barsağı endometriyozu (yani göden barsağında dölyatağı mukozasına eş doku bulunması) olasılığı elenmelidir; dölyatağı mukozası ile aynı düzenli değişiklikleri geçiren bu doku. yeterli miktarda bulunduğunda, aşağı yukarı âdet kanamalarıyla eşzamanlı olan düzenli kanamalara yolaçar. Bu hastalığın teşhisi, göden barsağından alınan parçanın hücre incelemesinden sonra konur. İncelemede dokunun, dölyatağı dokusunun özelliklerini gösterdiği saptanır.

Öte yandan bu belirtiler, bozunları henüz yalnızca göden barsağında sınırlı olan bir ülserli göden barsağı-kalın barsak iltihabının başlangıç biçimine benzerler. Bu durumda, kesinlikle hangi hastalık olduğu, bazen yalnızca evrim sırasında belirlenebilir.