Sağlık Bilgileri

KARACİĞERİ MUAYENE YOLLARI

KLİNİK MUAYENE

Klinik muayenenin amacı, gözle, parmakla vurarak ve elle, karaciğerin hacmi ve duyarlığı konusunda fikir edinmektir.

Gözle muayene

Fazla bilgi vermez; ender olarak, hasta derin soluk aldığında, karaciğerin çıkıntı yapan ucu görülebilir.

Parmakla vurarak muayene

Karaciğerin üst sınırını saptamaya yarar; akciğer ötümlülüğü ile karaciğerin asmatlığı arasındaki sınırdır; bu sınır önde sağ 5. kaburgalararası aralığa, yanda 7. kaburgalararası aralığa, arkada 9. kaburgaya uyar.

Elle muayene

Hastayı belirli bir konumda yatırmayı gerektirir.

Hasta dizleri bükük, karnı gevşek, derin soluk alır durumda, ağzı açık olarak arkaüstü (sırtüstü) yatıyor olmalıdır.

El, karın üstüne bütünüyle temas eder ve kaburgalara doğru yavaş yavaş yukarı ilerler; bu sırada karaciğerin alt kenarı, boylu boyunca algılanır.

Alt kenar algılandığında, kalemle çizimi yapılmalıdır. Alt ucu ele geliyorsa bu yuvarlak bölümün kıvamı, yapısı (sert, keskin ya da yumuşak oluşu) ve karaciğerin yüzeyinin kaygan mı yoksa ele gelen pürtüklerle mi dolu olduğu konusunda fikir edinilebilir. Karaciğerin büyüklüğü, kaburga kemerinin kaç parmak altında olduğuna göre belirtilir.

RÖNTGEN İNCELEMELERİ

Hazırlıksız karın filmi çekme

Karaciğerin büyüklüğü ile çevre organlara, özellikle de diyaframa etkisi (sağ diyaframda yükselme gibi) konusunda fikir verir.

Karaciğerin radyoizotop yöntemiyle incelenmesi

Yalnızca karaciğerde yerleşen radyoaktif bir maddenin damar yoluyla verilmesidir: Radyoaktif maddeden çıkan ışınlar, birbirine yaklaşık noktalar halinde kağıt üstüne yazdırılır. Radyoizotop yöntemi yalnızca birkaç sm’Iik bir kalınlık konusunda fikir verdiğinden, 3 boyutlu yapılmalıdır (önden, yandan ve sırttan). Radyoaktif maddeyi tutmayan bölgeler varsa (kist, apse, kanser, v.b.) bunlar boşluk halinde belli olur.

SİNDİRİM KANALININ İLİŞİKLERİ

Damarların incelenmesi Çölyak-mezenter atardamarlan filmi çekme

Karaciğere giden atardamarlara iğneyle iyotlu karşıt madde verilmesiyle gerçekleştirilir. Uyluk atardamarından ince bir sonda (kateter) sokularak karm aortuna çıkılır ve çölyak atardamara kadar ilerletilir. Damarların anormal bir yol izlediklerini, çok damarlı ya da tersine damarsız bir bölge bulunduğunu gösterebilir. Karşıt maddenin toplardamara geçiş döneminde, kapı toplardaman ile dalak toplardamarlarının görülmesini sağlar.

Karaciğerüstü ana toplardamarın filmini çekme

Karaciğer toplardamarının ve ana toplardamarın görünür kılınmasına dayanır; böylece tıkanık olup olmadıkları anlaşılabilir.

Dalak-kapı toplardamarı sistemi filmi çekme

Karın çeperi delinerek iğneyle dalağa girilir, dalak ve kapı toplardamarları görünür hale gelir. Tehlikeli olması ve seçici atardamar filmi çekme yönteminin ortaya çıkması, bu muayenenin uygulanma yaygınlığını azaltmıştır.

KARIN İÇİNE BAKMA MUAYENESİ

Karın içine bakma muayenesi (laparoskopi), çeperden geçerek inceleme demektir. Karaciğerin doğrudan doğruya gözle görülerek değerlendirilmesini sağlar.

Teknik

Yerel uyuşturmadan sonra deride küçük bir keşi yapılır; bir delik açılıp, karın çeperini biraz «aralamak» için delikten karın içine hava verilir; aralanan yerden sokulan laparoskop, karaciğeri ve safra kesesini görmeyi, yapıları konusunda fikir edinmeyi, hattâ incelemek için küçük bir parça almayı (biyopsi) sağlar. Bu muayene de daha önce karın ameliyatı geçirmiş kişilere uygulanamaz.