Sağlık Bilgileri

PANKREASI MUAYENE YOLLARI KLİNİK MUAYENE Özellikle sorguya dayanır; çünkü birçok belirti, pankreas işlevlerinin bozulmasına bağlıdır: Başlıca belirti ağrıdır. Ağrılar mide bölgesindedir; sola ve sırta yayılır, çok şiddetlidir. Ağrı kesici tedaviye dirençlidir. Ağrının bir özelliği de, hasta özel bir konum aldığında yitmesidin Hasta öne doğru eğik oturursa, yan yatıp bacaklarını göğsüne çekerse ya da diz üstünde [...]

SAFRA YOLLARINI İNCELEME YÖNTEMLERİ Klinik ve röntgen muayenelerini, biyolojik incelemeleri kapsar. KLİNİK MUAYENE Bir tıkanma sarılığı dışında, gözle muayene fazla bilgi vermez. Bu sarılık kalıcı değildir ve başlıca özelliği zaman zaman açılmasıdır. Birkaç gün süren ateş ve ağrılı dönemden sonra, sarılık ortaya çıkmıştır. Deriyi ve mukozaları boyayan belirgin bir sarılıktır (kaşıntılarla birliktedir); sidik siyahımsı renk [...]

SAFRA YOLLARININ FİZYOLOJİSİ Safra kesesi, armut biçiminde, zarsı yapıda bir depodur; karaciğerin alt yüzünde yeralır ve ana safra yoluna safra kesesi kanalıyla bağlanır. Karaciğer 24 saatte 700-1200 mit safra salgılar. Sindirim arası dönemlerinde, Oddi büzücü kası kasılır ve safranın tümü safra kesesine dolar. Safra kesesinin kapsamı 50-70 mit kadardır; ama kesenin safrayı yoğunlaştırma yeteneği vardır. [...]

PANKREASIN ANATOMİSİ Pankreas, hem iç salgı, hem de dış salgı yapan, oldukça büyük bir salgı bezidir. Pankreasın dış salgı görevi barsak sindirim süreciyle yakından ilgilidir. Pankreas, ilk 2 bel omuru önünde yukarıdan aşağıya ve sağdan sola hafif eğik, enine durumda yeralır. Açık pembe renkli, gevrek yapıda, 12 sm boyunda, 4 sm yüksekliğinde, 2 sm kalınlığında, [...]

KALIN BARSAK KANSERİ Kalın barsak kanserine sık raslanır. Sağ ve sol kalın barsak kanserleri olarak iki grupta toplanır. Mezenter üst atardamarının dallarıyla kanlandırdığı sağ kalın barsak, çıkan kalın barsağı ve kalın barsağın sağ dirseği ile onikiparmak barsağının 2. bölümünün iç kenarı arasında yeralan enine kalın barsağın bir bölümünü kapsar; sol kaim barsak, mezenter alt atardamarının [...]

İYİCİL KALIN BARSAK URLARI İyicil kalın barsak urları, 2 büyük grupta toplanabilir: Villuslu urlar; barsak mukozası bezleri epitelinden çıkan ve adenom adı da verilen polipler. Bu urlar uzun yıllar klinik belirti vermezler; özellikle poliplere oldukça sık raslanır. Her iki grup da kansere dönüşebileceğinden, çoğunlukla cerrahi girişim gerekir. Burada kalın barsak yaygın polip hastalığını (bir ya [...]

KALIN BARSAK İLTİHAPLARI Kalın barsak iltihabı (kolit) terimi altında, ya kalın barsağın iyi çalışmamasına bağlı (işlevsel kalın barsak hastalıkları) ya da zehirlenmelere, barsak asalaklarına ve bazı mikroplara bağlı birçok hastalık toplanır. Ülserli göden barsağı-kalın barsak iltihabının (colitis uleerosa) kesin bir özelliği vardır ve göden barsağı-makat hastalıkları arasında incelenecektir. Kalın barsak iltihaplarının evrimleri süreğendir; ama, genellikle [...]

APANDİSİT Apandisit (apandis iltihabı), normalde körbarsağın iç yüzünde bulunan solucansı çıkıntının iltihaplanmasıdır; çok sık raslanan bir hastalıktır. 2 tür apandisit vardır: Çok sık raslanan ivegen apandisit; çok ender görülen süreğen apandisit. Apandisit herhangi bir anda ortaya çıkabilir: Süt çocuklarında ve yaşlılarda teşhisi oldukça güçtür. Teşhisi konan bütün apandisitler vakit geçirmeden ameliyat edilmelidir: Gerçekten, çoğunlukla iyicil [...]

BARSAK VEREMİ Barsak veremine günümüzde az raslanmaktadır. Bir akciğer vereminin ikincil olarak barsağa yerleşmesi sözkonusudur. Bir akciğer vereminin düzgün tedavisi, verem basilinin bedende yayılmasını, dolayısıyle de kıvrım barsak-kalın barsak düzeyinde yerleşmesini engeller. Veremin barsağa yerleşmesi durumunda üç verem ilacı birarada kullanılır. Cerrahi tedaviye çok ender başvurulur. NEDENLER Barsak vereminin nedeni, birincil bir odaktan verem basillerinin [...]

CROHN HASTALIĞI Crohn hastalığı ya da yerel ince barsak iltihabı, nedeni hâlâ bilinmeyen, ince barsaklarda, özellikle kıvrım barsağın son bölümünde görülen granülomlu iltihaplı hastalığa uyan ve sindirim sistemini ilgilendiren klinik belirtiler veren bîr hastalıktır. Günümüzde giderek daha sık görülmekte olan bu hastalık, çoğunlukla 20-40 yaşları arasındaki kişilerde yerleşmektedir. Tedavisi geçici çözüm getirir: Bir tıbbi yönü [...]

KARSİNOYİT URLAR İnce barsakta iyicil urlar bulunması kuraldışı bir durum olduğundan, burada incelemeyeceğiz. Kötücül urlara da aynı biçimde ender raslanır; başlıcaları barsak tıkanması ihtilatı yapan epitel urları ve sarkomlardır. Burada inceleyeceğimiz karsinoyit urlarsa, kötücül ama çok yavaş evrimli urlardır. Küçük boyda ve çoğunlukla birden fazladırlar; bir düğüm görünümü verirler ve seçici olarak onikiparmak barsağı, ince [...]

İNCE BARSAKLARDA EMİLİM BOZUKLUĞU HASTALIKLARI Besinlerin ince barsaklardan kötü emilimi (sprue) çoğunlukla yağlı ishale (steatore) ve emilmemiş besin öğelerinin eksikliğine bağlı bozukluklarla (sözgelimi, kalsiyum eksikliğine bağlı kramplar) yansır. Nedenleri çok sayıdadır, en sık olanı çölyak hastalığıdır. Tedavi kötü emilimin nedenine bağlıdır. NEDENLER Kötü eğilimin nedenleri, barsak mukozası düzeyindeki doğuştan bir metabolizma kusurudur. Barsak mukozasında glüteni [...]

BARSAK TIKANMALARI Karın ağrılarının, kusmaların, gaz ve dışkı çıkarılmasının durmasının oluşturduğu klinik belirtiler toplamına, «barsak tıkanması» denir. İnce ya da kalın barsakta olmalarıyla düzeylerine göre, tıkanma ya da boğulma biçimindeki mekanizmalarına göre ya da mekanik ve işlevsel olarak birçok barsak tıkanması tipi ayırdedilir. Ciddi bir gelişme önlenmek isteniyorsa, tedaviye çabuk başlanmalıdır; tedavi ameliyattır. Burada, ince [...]

BARSAK ASALAKLARI Barsak asalaklarını asalak hastalıkları bölümünde inceleyeceğimizden, burada adlarını ve ye” leşim yerlerini saymakla yetineceğiz. YASSI ŞERİTLER Yassı şeritler (taenia saginata, taenia solium), şeritler (cestodes) grubundan yassı solucanlardır. Çiğ ya da iyi pişirilmemiş sığır ya da domuz eti ile alman yumurtaları, onikiparmak barsağına tutunur ve üç ay içinde halkalarını düzenli.olarak atan erişkin solucanlar haline [...]

SÜREĞEN İSHALLER Bunlar, uzun sürede evrim gösteren ve bazen kabızlık dönemleri ile kesilen ishallerdir. NEDENLER Yapısal nedenler Herşeyden önce, sindirim sisteminde yapısal bir bozukluk, daha özel olarak da sindirim borusunun herhangi bir düzeyinde bir ur aranır: Kalın barsakta göden barsağı-sigmamsı kalın barsak kanseri, ince barsakta karsinoyit ur, Zollinger— Ellison sendromuna yolaçan bir pankreas uru ya [...]

ENFEKSİYON KÖKENLİ İVEGEN İSHAL Çok sulu dışkının hızlı ve sık atılmasına ishal denir. 2 büyük tip ishal ayırdedilir: İvegen ishaller ve süreğen ishaller. Bu 2 grup aynı nedenlere bağlı değildir; temel tedavileri de değişiktir. Bununla birlikte, sonuç olarak beden sıvıları düzeyinde aynı ihtilatları gösterirler: Özellikle ivegen ishallerde belirgin ve apansızın olan su yitimi. Bedenden su [...]

KABIZLIK Katı dışkıların (feçes) göden barsağından boşaltılmasındaki gecikmeye «kabızlık» denir. Bu gecikme kavramı kişiden kişiye farklıdır ve hastanın yaşı ile alışılagelmiş dışkılama düzeni de gözönünde tutulmalıdır. «Yapısal» (barsaktaki yapısal bir bozukluğa bağlı olarak ikincildir) ya da «işlevsel» (hiçbir nedene bağlanamaz) oluşuna göre 2 büyük tip kabızlık ayırdedilir. Tedavi kabızlığın tipine göre değişir; ama iyi ayarlanmış [...]

KALIN BARSAK UZUNLUĞU Kalın barsak uzunluğu (dolikokolon), normal çapını ve normal çeperlerini koruyan kalın barsa-ğın uzaması biçiminde yansıyan bir oluşum bozukluğudur. Her zaman aynı klinik belirtileri vermeyen, herhangi bir yaşta ortaya çıkarılabilen ve her iki cinste de sık görülen bir anormallik sözkonusu-dur. Tedavisi ilaçladır; ama bazı ihtilatlar (mide dönmesi, tekrarlayan ağır bir kalın barsak iltihabı) [...]

DOĞUŞTAN OLUŞUM BOZUKLUKLARI Ender raslanırlar; tipleri değişiktir. Uzunluk ya da çap anormallikleri, embriyo kökenli öğelerin varlıklarını sürdürmeleri, durum anormallikleri, mükovisidoz gibi hücresel doku bozuklukları (barsak dokularının yapısı düzeyinde) görülebilir. Burada kaim barsakta görülen doğuştan oluşum bozukluklarının 2 örneğini inceleyeceğiz: Büyük kalın barsak; kalın barsak uzunluğu. Büyüfe kalın barsak ilaçla tedavi edilemez, yalnızca ameliyat iyileşmeyi sağlar. [...]

ONİKİPARMAK BARSAĞI İLTİHAPLARI Onikiparmak barsağı iltihapları (düodenitler) ivegen ve süreğen onikiparmak barsağı iltihapları olarak ikiye ayrılır. Çok ender raslanan ve önemsiz olan ivegen onikiparmak barsağı iltihaplarını bir yana bırakıp, süreğen onikiparmak barsağı iltihabını inceleyeceğiz. Çoğunlukla, onikiparmak barsağı iltihabı gastritle (mide mukozası iltihabı) birliktedir ve ortaya çıkışını kolaylaştıran etmenler aynıdır. Bununla birlikte, çoğunlukla onikiparmak barsağma özgü [...]

ONİKİPARMAK BARSAĞI HASTALIKLARI VE ONİKİPARMAK BARSAGl ÜLSERLERİ Ülser hastalığını daha önce mide yerleşiminde gözden geçirdiğimizden, burada yalnızca onikiparmak barsağı ülserlerine özgü noktaları belirteceğiz. Mide ülserinden çok daha sık görülen onikiparmak barsağı ülserine, daha çok genç erkeklerde raslanır. Hastalığın bu iki yerleşimi arasındaki en önemli fark, mide ülserinin tersine, onikiparmak barsağı ülserinin hiçbir zaman kanserleşmemesidir. Bu, [...]

MİDE – ONİKİPARMAK BARSAĞI ÜLSERİ OLAN BİR HASTANIN SAĞLIK KORUNMASI Ülser hastalığının evrimi kesik kesiktir ve öneriler nöbet dönemlerinde ve bu dönemler dışında farklıdır. Alkol ve tütün Ülserlilerin alkol almaları öğütlenmez. Gerçekten alkol, ihtilat ortaya çıkışını, özellikle de sindirim sistemi kanamasını kolaylaştırabilir. Tütün mide mukozası, yani asit salgılaması için uyarıcı olduğundan, kesinlikle yasaktır. Beslenme rejimi [...]

ÜLSERLER Mide asidiyle temasta olan bir sindirim kanalı bölümünde (özellikle mide – onikiparmak barsağı) ortaya çıkan madde yitimine «ülser» denir. Ülser hastalığı tekrarlamalarla ilerler. Bu tekrarlamalar sırasında mukozada bir ülser (yara) oluşur ya da yeniden etkinleşir. Bu hastalığa, özellikle yaşama düzeyi yüksek ülkelerde çok sık raslanır. Bununla birlikte, ülserin mide yerleşimi, onikiparmak barsağı ülserine oranla [...]

MİDE DÖNMESİ Midenin kendi çevresinde ya da mide ağzı çevresinde dönmesidir. Bu dönme tam ve apansızın olabilir. O zaman ivegen dönme diye adlandırılır. Ölümü önlemek için acil olarak ameliyat edilmesi gereken, ender, ama çok ciddi bir durumdur. Mide dönmesi kısmi, zaman zaman da olabilir (süreğen); bu durumda da her dönmenin, ivegen dönmeye dönüşme tehlikesi vardır. [...]

DİYAFRAM FITIĞI OLAN BİR KİŞİNİN SAĞLIK KORUNMASI Alkol ve tütün Diyafram fıtıklı kişiler alkol ve tütün kullanımını bütünüyle kesmelidir. Bu iki uyarıcı, mide salgılamasını artırırlar, bu da yemek borusu çeperini bozma tehlikesi taşır. Heyecan Diyafram fıtıklı bir kişinin sürekli olarak heyecanlanmaktan kaçınması için bir neden yoktur. Bununla birlikte, bunlar genellikle heyecanlı kişilerdir ve çoğunlukla bir [...]