Sağlık Bilgileri

SİDİK BOŞALTIM YOLLARININ FİZYOLOJİSİ Sidiğin sidik boruları içinde ilerlemesi, yemek borusunda besinlerin inişi gibi sağınma hareketleriyle olur. Sidiğin tutulması ve istemli olarak torbadaki sidiğin çıkarılması, 2 büzücü kas tarafından sağlanır. Düz büzücü kas Düz büzücü kas, sidik torbası boynunda yeralır. Sidik çıkarılmaları dışında, sidik torbasının kapanmasını sağlar. Çalışması bütünüyle istem dışıdır. Gerginliği, sempatik sinir sisteminin [...]

Böbrek, yalnızca yalın bir temizleyici süzgeç değil, özellikle seçici, düzenleyici bir organdır. Organizmanın dışarı atması ve saklaması gerekenleri seçer. Artıklar, zehirler ve fazla maddeler sidikle atılır; yararlı, gerekli ya da vazgeçilmez öğeler tutulup, yeniden organizma dolaşımına katılır. Böylece böbrek, günde yaklaşık 180 litre su ve 600 grama yakın tuzu, kandan ayırdıktan sonra yeniden geri emer. [...]

SİDİK YOLU Sidik yolu (üretra), sidik torbası boynundan çıkar. Ama yapısı kadında ve erkekte farklıdır. ERKEKTE SİDİK YOLU Erkekte sidik yolu, sidik torbasının alt bölümünden, sidik yolunun dışarı açıldığı yer olan kamış (penis) ucuna kadar devam eder. Yaklaşık 16 sm uzunluğundadır. Boşaltım sisteminin insan bedenindeki yerleşimi. Bu düzeyde sidik yolu, hem boşaltım sisteminin, hem de [...]

ANATOMİ Boşaltım sistemi 2 böbrek, 2 sidik borusu (üreter), sidik torbası ve sidik yolundan (üretra) oluşur. Erkekte ayrıca, ek bir organ olan prostat bezi vardır. Çizgesel olarak, boşaltım sisteminin bütünü, yukarıya ve arkaya çok eğik olan büyük bir V harfi biçimindedir. Başlangıcı sidik torbası tarafından örtülen sidik yolu bu bütünün ucunu, sidik boruları V’nin 2 [...]

Üroloji (bevliye), sidik oluşması ve boşaltılmasına ilişkin bütün bilgileri kapsar. Böbreklerin etkinliğini herkes bilir ya da aşağı yukarı kestirir. Bununla birlikte bu 2 organın işlevlerini sidik üretimiyle sınırlı görmek, ana rollerini küçümsemek olur. Gerçekten böbrekler, bütün dokuların yıkandığı «iç ortam» in ve atardamar basıncının düzenley içişidirler. Organdan geçen çarpıcı kan miktarı, bu organın ne büyük [...]

BÖBREKÜSTÜ BEZİ ÖZ MADDESİ HASTALIKLARI Öteki içsalgı bezlerinin tersine (böbreküstü bezi kabuğunun tümünün yıkıldığı Addison hastalığında bile), böbreküstü bezi öz maddesinde asla «az çalışma» tablosu görülmez. Bu hastalıkta, böbreküstü bezi özü tipinde öteki küçük bezler görevi üstlenirler. Böbreküstü bezi öz maddesi hastalıkları, katekolaminler salgılayan urlarla sınırlanır: Feokromositomalar. FEOKROMOSİTOMALAR Feokromositomalar, genellikle iyicil, sempatik sinir hücrelerinden gelişen [...]

İVEGEN BÖBREKÜSTÜ BEZİ YETMEZLİĞİ NEDENLERİ İvegen böbreküstü bezi yetmezliği, çeşitli hastalıklar sırasında ortaya çıkabilir: Addison hastalığı; daha önceden bilinen ya da bilinmeyen süreğen bir böbreküstü bezi yetmezliği biçiminin ivegenleşmesi. Bazen ortaya çıkmasına yolaçan neden bulunabilir: Enfeksiyon; sindirim bozuklukları (ishal; kusmalar); süreğen bir böbreküstü bezi yetmezliğinin tedavisinin vaktinden önce bırakılması; gereksiz ilaç (barsak yumuşatıcılar; sidik söktürücüler) [...]

SÜREĞEN BÖBREKÜSTÜ BEZİ YETMEZLİKLERİ ADDİSON HASTALIĞI NEDENLERİ Başlıcaları, verem ve böbreküstü bezi kabuğu körelmesidir. Verem Böbreküstü bezlerinin bu hastalığı, eskiden beri, süreğen böbreküstü bezleri yetmezliğinin en sık raslanan nedenidir (hastaların yüzde 85 kadarı). Çoğunlukla birincil verem bulaşması akciğerdedir ve klinik açıdan belirti vermemiş olabilir. Dolayısıyle bir Addison hastalığı, birincil bulaşmadan 5-15 yıl sonra ortaya çıkabilir. [...]

Genellikle böbreküstü bezindeki bir adenoma bağlı olarak aşın aldosteron yapımı sonucu ortaya çıkan tabloya bu ad verilir. Bu birincil aşırı aldosteron salgılanması hastalığına, Conn sendromu da denir. Bu hastalık, özellikle 20-50 yaş arasındaki kadınlarda olur. Tedavisi kolaydır: Adenomun cerrahi olarak çıkarılması. Geleceği genellikle çok iyidir. NEDENLER En sık raslanan neden, böbreküstü bezleri kabuğundan birinde tek [...]

Böbreküstü bezi kabuğu ağsı tabakası kaynaklı androjen hormonların aşın salgılanması (androjenik hiperkortisizm) kadınlarda ve her iki cinsten çocuklarda bir kıllanma tablosu ortaya koyar. Çeşitli nedenler, böbreküstü bezi kabuğu urları ve doğuştan böbreküstü bezleri büyüklüğüyle özetlenebilir. Hastalığın evrimi ve tedavisi nedene göre değişir. NEDENLER 3 sınıfa ayrılabilir — Urlar Hücreleri böbreküstü bezi kabuğunun andro-jen hormonları salgılayan [...]

BÖBREKÜSTÜ BEZİ KABUĞUNUN AŞIRI ÇALIŞMASI VE YETERİNCE ÇALIŞMAMASI Böbreküstü bezi kabuğunun aşırı çalışması Böbreküstü bezi kabuğunun her 3 hücre tabakasının her biri, fazla çalışabilir ve kendine özgü bir tabloya yolaçabilir. Genellikle bu tablolar birlikte de olsalar, bunlardan birinin daha baskın olmasıyla, kortizol artışında «glikokortikoyit kökenli» böbreküstü bezi kabuğu aşırı çalışması, androjen hormonların artışında androkortikoyit kökenli [...]

BÖBREKÜSTÜ BEZİ KABUK BÖLÜMÜ 3 ana grupta toplanan çok sayıda hormon salgılarlar: — başlıcası aldosteron olan, mineralokortikoyit. hormonlar; — özellikle erkeklik özelliğini veren hormonlar ya da androjenler; — biraz da progesteron ve östrojen (dişilik hormonları). Böbreküstünün demetsi tabakası. — Işınlar biçiminde dar kılcal damarlarla birbirinden ayrılmış hücre dizileri görülmektedir. Burada her grubun başlıca hormonlarını inceleyeceğiz. [...]

PARATİROYİT YETMEZLİKLERİ Paratiroyit yetmezliği, yani paratiroyit bezlerinin yeterince çalışmaması, paratiroyit bezlerinin salgısının (parathormon) olmaması ya da önemli derecede azalması sonucu ortaya çıkan, en önemlisi kan kalsiyum düzeyinin düşmesi olan bozukluklar topluluğudur. Ender raslanan bir hastalıktır ve genellikle tiroyidin tam ya da tama yakın çıkarılışından sonra, ameliyat sonrası oluşur. Evrimi, nedenine bağlıdır; az ya da çok [...]

PARATİROYİT BEZLERİ HASTALIKLARI İki grupta toplanırlar: Paratiroyit bezlerinin aşırı çalışmaları (hiperparatiroyidiler); paratiroyit bezlerinin yeterince çalışmamaları (hipopara-tiroyidiler). PARATİROYİT BEZLERİNİN AŞIRI ÇALIŞMALARI Paratiroyit bezinin aşırı çalışması, parathormon salgılanmasının artmasına bağlı bozuklukların topluca oluşturdukları bir tablodur. Hastalığa her yaşta raslanabilir; ama genellikle orta yaşlı kadınlarda görülür. NEDENLER Hastaların 3/4′ünde neden, paratiroyit hücrelerinden gelişen tek bir adenomdur. Sıklık sırasına [...]

PARATHORMONUN BİYOSENTEZİ VE YAPISI Parathormon, paratiroyit bezlerinin temel hücrelerinde yapılır. Yapısı, 84 aminoasitten oluşan tek bir polipeptit zinciridir. PARATHORMONUN FİZYOLOJİK ETKİNLİĞİ Özellikle kan kalsiyum düzeyini artıran bir hormondur; yani kandaki kalsiyum düzeyini yükseltir ve bu işi kemikten kalsiyum alarak yapar. Böbreğe etkisiyle fosforun sidik yoluyla atımını ve kalsiyumun böbrekten geri emilimini sağlar. FOSFOR – KALSİYUM [...]

PARATİROYİT BEZLERİ ANATOMİSİ MAKROSKOPIK ANATOMİ Paratiroyit bezleri, tiroyit bezinin yan loblarının arka yüzünde yeralır . Sayıları 1-6 arasında değişir; genellikle 4 tanedirler. Bâzıları tiroyit bezi kılıfının dışında, ötekiler bu kılıfın içinde, hattâ tiroyit bezinin içinde yerleşir. Biçimleri uzunca yassı, yüzeyleri kaygandır. Boyutları değişiktir: Ortalama 8 mm boyunda, 3-4 mm genişliğinde, 2 mm kalınlığmdadırlar. Ağırlıkları 50 [...]

NEDENLER Bu hastalığın nedenleri bilinmemekte, ama bağışıklık kaynaklı olduğu sanılmaktadır: Tiroyit karşıtı antikorların yapımı. TEŞHİS Klinik belirtiler Tiroyit bezi hastalıklarının yüzde 2′sini oluşturan süreğen tiroyit iltihabı, ender raslanan bir hastalıktır. Belirtileri çok azdır; genellikle başka bir bozukluk olmaksızın, yavaş yavaş bir guatrın gelişmesinden başka belirti görülmez; guatrın kıvamı oldukça özeldir: Katı, kauçuk gibi, daha ender [...]

TİROYİT İLTİHAPLARI ÜSTÜNE GENEL BİLGİLER Tiroyit iltihabı (tiroyidit), tiroyit bezinin iltihaplanmasıdır. Burada, mikroplarla oluşan enfeksiyona bağlı irinli ivegen tiroyit iltihabından sözetmeyip, yalnızca, çok ağrılı olduğunu, oldukça belirgin enfeksiyon belirtileriyle (ateş, genel durum bozukluğu) birlikte olduğunu, antibiyotiklerle tedavi’ sonucu (gerektiğinde apsenin iğneyle boşaltılmasıyla) ortadan kaldırıldığını belirtmekle yetineceğiz. Öteki tiroyit iltihapları asivegen ya da süreğen diye nitelenir. [...]

Hipofizin yeterince çalışmamaları (hipofiz yetmezlikleri), tiroyit bezinin iyotlu tiroyit hormonları yapımını, dolayısıyle de salgılanmasını azaltmasının sonucudur. Genellikle, kadınlarda yaşdönümünden sonra, «bünyesel» (nedeni bilinmeyen) diye nitelenen bir biçimde, tiroyit bezi geriler. Ama, çok başka nedenler de sözkonusu olabilir. AYIRICI TEŞHİS Yetişkinlerde, hastalığın tipik biçimlerinde, tiroyit yetmezliğinin klinik tablosu, hemen teşhis koymayı sağlayacak kadar açıktır. Buna karşılık, [...]

NEDENLERİ Eskiden Basedow hastalığının nedeninin hipotalamus-hipofiz çiftinin aşırı çalışması olduğu sanılmış, ama günümüzde bu nedenin var.Gİsa bile, oldukça ender raslandığı aşağı yukarı anlaşılmıştır. Son yıllardaki biyolojik araştırmalar, doğrudan, doğruya bağışıklıkla ilgili bir nedene yöneltilmiştir. Hastalığın kökeninin bağışıklık mekanizmasında olduğundan yana bir kanıt, Basedow hastalığı olan kişilerin kanında TSH gibi tiroyit bezini uyarabilen, LATS harfleriyle «uzun [...]

NEDENLER Bu hastalıkta tiroyidin aşırı çalışması, çok miktarda iyotlu tiroyit hormonu yapan, bu nedenle de zehirleyici diye nitelenen bir tiroyit adenomunun (toksik adenom) sonucudur. Bu adenom, hipotalamus-hipofiz denetimi olmayan bir tiroyit bezi gibi çalışır. Kanda iyotlu tiroyit hormonlarının aşırı artmasına karşın, bu hormonları bol miktarda salgılar, çünkü ön hipofizin TSH’sıyla uyarılmaya gereksinim duymaz (bu, niteleyici [...]

TİROYİT BEZİNİN AŞIRI ÇALIŞMALARI ÜSTÜNE GENEL BİLGİLER Bunlar, çeşitli nedenlere bağlı olan, ama çok çabuk ortaya çıkan belirtilerle farkedilen hastalıklardır. Bu belirtilerin kaynağı, iyotlu tiroyit hormonlarının aşırı salgılanmasıdır. Sözkonusu hormonların fizyolojik etkileri artmış ve klinik bozukluklara yolaçmışlardır. Tiroyit bezinin aşırı çalışmaları, erişkinde ve çocukta görülebilir. Bazı nedenlere, özellikle genç kadınlarda raslanır. Tiroyit bezinin aşırı çalışmasının [...]

TİROKALSİTONİN YA DA TCT Bu iyotsuz tiroyit hormonu, özellikle kan kalsiyum düzeyinin düşmesine yolaçar. Biyosentezi ve yapısı Tirokalsitonin, tiroyit bezinin kesecikler yanı hücreleri ya da C hücreleri denen hücrelerinde yapılır. Bu hücreler, kesecik hücrelerinin arasında, onların tabanında bulunurlar ve tiroyit keseciklerinin ortasındaki koloyitle temasta değildirler Tirokalsitoninin kimyasal yapısı, 32 aminoasitli bir polipeptittir. Fizyolojik etkisi kemikleri [...]

TIROYİT BEZİ – MAKROSKOPİK ANATOMİ Tiroyit bezi, boynun alt bölümünde, kenarlarından biraz taştığı soluk borusunun üst ucunun önünde yerleşen bir içsalgı bezidir. Yan loblar denen 2 lobdan oluşur ve orta parça denen bir bez köprüsü iki alt ucunu birleştirir. Tiroyidin orta parçası, soluk borusunun 2., 3. ve 4, halkalarının önünde yerleşmiştir ve oraya yapışır; ama [...]

ARKA HÎPOFİZ YETMEZLİĞİ, ARKA HİPOFİZ HASTALIKLARI Bu konuda, aşırı çalışmayla ilgili kesin bir hastalık yoktur; şimdi anlatacağımız, antidiüretik hormon eksikliğine bağlı,arka hipofiz çiftinin az çalışması, yani şekersiz şeker hastalığı sözkonusudur. Şeker hastalığının tersine, şekersiz, şeker hastalığında, sidik şekerli değildir. Hastalığın başlıca belirtileri, 24 saatlik sidik miktarının aşırı artışı (poliüri) ve hastayı önemli miktarlarda sivı içmeye [...]