Sağlık Bilgileri

KABIZLIK Katı dışkıların (feçes) göden barsağından boşaltılmasındaki gecikmeye «kabızlık» denir. Bu gecikme kavramı kişiden kişiye farklıdır ve hastanın yaşı ile alışılagelmiş dışkılama düzeni de gözönünde tutulmalıdır. «Yapısal» (barsaktaki yapısal bir bozukluğa bağlı olarak ikincildir) ya da «işlevsel» (hiçbir nedene bağlanamaz) oluşuna göre 2 büyük tip kabızlık ayırdedilir. Tedavi kabızlığın tipine göre değişir; ama iyi ayarlanmış [...]

ONİKİPARMAK BARSAĞI HASTALIKLARI VE ONİKİPARMAK BARSAGl ÜLSERLERİ Ülser hastalığını daha önce mide yerleşiminde gözden geçirdiğimizden, burada yalnızca onikiparmak barsağı ülserlerine özgü noktaları belirteceğiz. Mide ülserinden çok daha sık görülen onikiparmak barsağı ülserine, daha çok genç erkeklerde raslanır. Hastalığın bu iki yerleşimi arasındaki en önemli fark, mide ülserinin tersine, onikiparmak barsağı ülserinin hiçbir zaman kanserleşmemesidir. Bu, [...]

SİNDİRİM BOZUKLUKLARI Bu ad altında, her türlü sindirim güçlüğü Ve yemeklerden sonraki her türlü fenalık duygusu anlaşılır. Bu bozukluklar, her zaman yapısal bir neden araştırmaya yöneltmelidir. Bu nedenin mutlaka sindirimle ilgili olması gerekmez. Çoğunlukla, sinirli kişiler bütün sıkıntı ve yorgunluklarını sindirim organlarına yansıtırlar; ruhsal bir neden de sözkonusu olabilir. Dolayısıyle, ikincil bir olay olan sindirim [...]

MİDE – ONİKİPARMAK BARSAĞI ÜLSERİ OLAN BİR HASTANIN SAĞLIK KORUNMASI Ülser hastalığının evrimi kesik kesiktir ve öneriler nöbet dönemlerinde ve bu dönemler dışında farklıdır. Alkol ve tütün Ülserlilerin alkol almaları öğütlenmez. Gerçekten alkol, ihtilat ortaya çıkışını, özellikle de sindirim sistemi kanamasını kolaylaştırabilir. Tütün mide mukozası, yani asit salgılaması için uyarıcı olduğundan, kesinlikle yasaktır. Beslenme rejimi [...]

MİDE DÖNMESİ Midenin kendi çevresinde ya da mide ağzı çevresinde dönmesidir. Bu dönme tam ve apansızın olabilir. O zaman ivegen dönme diye adlandırılır. Ölümü önlemek için acil olarak ameliyat edilmesi gereken, ender, ama çok ciddi bir durumdur. Mide dönmesi kısmi, zaman zaman da olabilir (süreğen); bu durumda da her dönmenin, ivegen dönmeye dönüşme tehlikesi vardır. [...]

DİYAFRAM FITIĞI OLAN BİR KİŞİNİN SAĞLIK KORUNMASI Alkol ve tütün Diyafram fıtıklı kişiler alkol ve tütün kullanımını bütünüyle kesmelidir. Bu iki uyarıcı, mide salgılamasını artırırlar, bu da yemek borusu çeperini bozma tehlikesi taşır. Heyecan Diyafram fıtıklı bir kişinin sürekli olarak heyecanlanmaktan kaçınması için bir neden yoktur. Bununla birlikte, bunlar genellikle heyecanlı kişilerdir ve çoğunlukla bir [...]

FITIKLAR Midenin bir bölümünün göğüs boşluğuna geçmesine mide fıtığı denir. Diyaframdaki yemek borusu deliğinden midenin yukarı bölümünün göğüse geçmesiyle gerçekleşen «diyafram fıtıkları» ve diyaframdaki «anormal bir yarıktan oluşan diyafram fıtıkları» ayırdedilir. Burada, daha önceki bölümde incelediğimiz doğuştan biçimleri yeniden ele almayacağız. Erişkinlerde diyafram fıtıklarına çok sık raslanır. Oysa diyaframdaki yırtılmalara bağlı fıtıklar seyrektir ve şiddetli [...]

DOĞUŞTAN OLUŞUM BOZUKLUKLARI Sayıları azdır. Burada başlıcaları olan diyafram yırtıklarını, doğuştan diyafram fıtıklarını ve mide kapısı darlıklarını inceleyeceğiz. DİYAFRAM YIRTIKLARI Bu oluşum bozuklukları, sağ ya da sol diyafram kubbesinde bir yırtık bulunmasıdır. Bu yarıktan, sindirim borusunun bir bölümü (ve özellikle mide) göğüse geçer. Klinik belirtiler Doğuştan ya da doğumdan birkaç saat sonra, anormal biçimde düz [...]

YEMEK BORUSU VARİSLERİ Yemek borusunun alt bölümü çeperindeki toplardamar genişlemeleridir. Bu toplardamarlar, kapı toplardamarı sistemini ana toplardamar sistemine bağlarlar. Varislerin nedeni, kapı toplardamarı yüksek basıncıdır: Karaciğerde normal olarak kapı toplardamarı yolunu izleyen kan, karaciğerden geçip alt ana toplardamara dökülür. Herhangi bir nedenle kan, karaciğerden alt ana toplardamara geçemezse, kapı toplardamarı yüksek basıncı ortaya çıkar ve [...]

YEMEK BORUSU İYİCİL URLARI Yemek borusu iyicil urları ender raslanan bozunlardır. Kist görünümlü urlar her yaşta, katı (solid) urlar yalnızca erişkinde görülürler. Kist görünümlü urlar, yemek borusu çeperinde gelişen ve yemek borusunun boşluğundan çok dışına doğru büyüyen (bu, belirtileri açıklar) urlardır. Katı urlar «leyomiyomlar»dır (çizgisiz ya da düz kas urları) ve iyicil urların 3/4′ünü oluştururlar. [...]

MİDE SUYUNUN GERİ KAÇMASINA BAĞLI YEMEK BORUSU İLTİHABI «Mide suyunun geri kaçmasına bağlı yemek borusu iltihabı» terimi, asit mide suyunun mukoza zarı korunmasız olan yemek borusuna kaçmasının yolaçtığı 3 değişik durumu kapsar. Bu durumlar şunlardır: — yemek borusu çeperinde yüzeysel ve oldukça yaygın bozunlar; — yemek borusu ülserleri (sınırlı yaralar); — yemek borusunun alt üçte [...]

YEMEK BORUSU İLTİHABI Yemek borusu iltihabı (özofajit), yemek borusu çeperinin iltihaplanmasıdır. Nedenlerine göre birçok yemek borusu iltihabı ayırdedilir: Yakıcı maddelere bağlı yemek borusu iltihabı; bir yabancı cisim bulunmasına bağlı ikincil yemek borusu iltihabı; mide ağzının işlevsel bozukluğu sonucu mide suyunun gerî kaçması yemek borusunun mukozası ile temasına bağlı yemek borusu iltihabı; ışın tedavisi sonrası yemek [...]

YEMEK BORUSU HASTALIKLARI DOĞUŞTAN OLUŞUM BOZUKLUKLARI Şunları içerirler: — yemek borusu atrezisi, yani yemek borusunun tam oluşmaması (bir kesiklik bulunması); — yemek borusu-soluk borusu arası ilişkileri (yemek borusu-soluk borusu kısadevresi); — bazı büyük yemek boruları (yemek borusunun anormal genişlemesi); — doğuştan yemek borusu darlıkları (yemek borusu çapının yerel darlıkları); — kuraldışı bir durum olan doğuştan [...]

SİNDİRİM KANALI HASTALIKLARI KARIN ZARI HASTALIKLARI Başlıcaları, burada incelenecek olan karın zarı iltihapları (peritonitler), çoğunlukla karındaki ya xia küçük leğendeki bir organ kanserinin yayılmasına bağlı ikincil karın zarı kanseri ve bir karın organı iltihabına karşı oluşan yerel ya da genel karın zarı tepkileridir. KARIN ZARI İLTİHAPLARI (PERİTONİTLER) Karın zarının ivegen ya da süreğen iltihaplanmasıdır. İvegen [...]

MİDE İÇİNE BAKMA (GASTROSKOPİ) Önceleri madenden bir boruyla (sert gastroskop) uygulanan bu yöntemin yerini giderek, mide çeperlerinin daha iyi görülmesini ve onikiparmak barsağının ön bölümünün incelenmesini sağlayan ucu kıvrılabilen kauçuk gastroskop almaktadır. Ayrıca cam elyafından yapılan yumuşak gastroskoplar, esnekliği nedeniyle maden gastroskoplardan daha yalın ve daha az zedeleyici araçlardır. YUMUŞAK GASTROSKOPLA MUAYENE Hastayı fazla rahatsız [...]

YEMEK BORUSU – MİDE – ONİKİPARMAK BARSAĞI GEÇİŞİ FİLMİ ÇEKME Bu muayene yemek borusunun, midenin ve on-ikiparmak barsağının incelenmesini sağlar. İlerlemesi izlenen, X ışınlarını geçirmeyen baryumlu bir madde vermeye dayanır. Bir gün önceden beri aç olan hasta, muayeneden ortalama 5 saat önce ilk baryumlu sıvıyı içer. Baryum, muayene sırasında onikiparmak barsağını görünür kılacaktır. Filmlerin çekilmesi [...]

GÖDEN BARSAĞININ PARMAKLA MUAYENESİ Çok önemlidir. Çünkü gödenle ilgili bir anormalliğin, Douglas çukurunda (göden barsağı önü karın içzarı çıkmazı) bir sıvı ya da irin birikmesinin, leğen boşluğu içine sarkmış bir apandisin ya da küçük leğendeki lenf düğümü büyümelerinin algılanmasını sağlar. Sırtüstü uzanmış, bacaklarını karnına çekmiş hastada yapılır. Eldivenli ve vazelinlenmiş orta parmak, göden barsağma sokulur; [...]

BARSAK EMİLİMİ Sindirim evresinden sonra, gıdalar barsaklar tarafından emilebilecek parçalara dönüşürler; beslenmenin başlıca sebepleri de şunlardır: EMİLİM YERİ Emilim ince barsaklar düzeyinde gerçekleşir. Değirmi kapaklar ve küçük çıkıntılar (barsak tümörleri) nedeniyle, ince barsak mukozasının emilim yüzeyi oldukça geniştir. Ayrıca her barsak tümörü, optik mikroskopta görülebilen ve emilim yüzeyini bir kat daha artıran daha küçük girinti [...]

BARSAK SİNDİRİMİ Barsaklar düzeyinde,, sindirimin mekanik ve kimyasal olayları yeniden gözlenir. Barsak sindiriminde en büyük rolü. ince barsaklar oynar. MEKANİK OLAYLAR İnce barsaklar düzeyinde Barsak içeriğinin ve salgıların temasını kolaylaştıran karıştırma hareketleri ve barsak içeriğinin kalın barsağa doğru ilerlemesini sağlayan sağınma hareketleri vardır. İnce barsağm içinde bu ilerlemenin süresi 4-5 saattir; onikiparmak barsağmı geçiş hızlıdır, [...]

MİDE SİNDİRİMİNİN KİMYASAL OLAYLARI Mide sindiriminin mekanik olayları, mide salgısının besinler üstüne daha iyi etki etmesini sağlarlar. Şimdi inceleyeceğimiz şey, bu salgıdır. Başlıca öğeleri hidroklorik asit ve pepsin olan karmaşık bir sıvıdır. Salgılanma yeri Salgılanma yeri mide mukozasıdır; ama salgılama bölgelere göre değişir. Antrummide kapısı bölgesinde (alt), alkali bir salgı yapılır. Dip bölgesinde (üst) ise [...]

MİDE SİNDİRİMİ Mide, besinlerin parçalanmasında önemli rol oynar; bu işlevini 2 yolla yerine getirir: Mekanik ve kimyasal. MİDENİN MEKANİK ROLÜ Depo rolü Midenin bir depo rolü oynadığı açıkça ortadadır. Gerçekten yemeği oluşturan besinler midede dururlar; mide, içeriğini onikiparmak barsağma ağır ağır göndererek, besinlerin zaman içinde daha dengeli dağıtılmasını sağlar; barsak emilimi, bu yüzden, besinlerin alınması [...]

ONİKlPARMAK BARSAĞI MAKROSKOPİK ANATOMİ Yeri Onikiparmak barsağı, ince “barsağın başlangıç bölümüdür. Derin, merkezi, pankreasla yakından komşu olan, onun gibi çeper karın zarının arkasında bulunan ve bu karın zarıyla karın arka çeperine yapışmış bir organdır. Biçim ve yönü Onikiparmak barsağı pankreasın başını çevreleyen bir nal biçimindedir. 3 kez dirsek yaptığından 4 parçaya ayrılır. Geriye, yukarıya ve [...]

MİDE MAKROSKOPİK ANATOMİ Yeri Mide, sindirim kanalının yemek borusu ile onikiparmak barsağı arasında kalan bölümüdür. Karın boşluğunun yukarı bölümünde, diyaframın altında ve enine kalın barsağın üstünde yeralır; midenin karın ön çeperi düzeyindeki yeri, sol geğrek bölgesi ile karnın üst bölümünde göbek ile göğüs kemeri arasındadır. Biçim ve yönü Mide, sindirim kanalının genişlemiş hir parçasıdır; besinler [...]

Pankreas, midenin arkasına doğru ve dalakla komşu olan bez yapısında bir organdır. însülin ve glikogan, bu bezin özel hücreleri tarafın­dan yapılır. Pankreas, günde 1,0-1,5 litre dolayında salgı yapar. Bu salgıda, protein, karbonhidrat ve lipit sindirici çeşitli enzimler bulunur. Pankreas özsuyu bir kanalla onikiparmakbağırsağına dökülür. Organın salgı yapması sinir sistemi­nin ve hormonların denetimi altındadır. Ayrıca, midedeki [...]

Akut Kolesistit (Şiddetli Safrakesesi İltihabı) Ağır safrakesesi iltihabı olan hastaya bol sıvı verilir ve organın dinlenmesi sağlanır. Kesenin kasılmasına neden olduğu için diyetten yağ çıkarılır. Yağ ka­dar olmamakla birlikte, proteinin de safrakesesinin kasılmasını uyarıcı etkisi vardır. Bu yüzden, diyetteki protein miktarı 30-40 grama düşürülür. Hastalığın ağır döneminde yalnız sıvı diyet uygulanır. Hastanın bol mik­tarda sıvı [...]