Sağlık Bilgileri

KISMI ÖN HİPOFİZ YETMEZLİĞİ

Tam ön hipofiz yetmezliğine karşılık, bir tek ön hipofiz hormonunun (oldukça ender bir durumdur) ya da sayı ve derece bakımından değişik biçimde öteki uyarıcıların birlikte eksik olduğu, kısmi ön hipofiz yetmezlikleri de vardır.

Bu hastalıkları incelersek, klinik ve biyolojik belirtilerin, daha önce tam ön hipofiz yetmezliği dolayısıyle sözettiklerimizle aynı olduklarını görürüz. Bu yüzden tekrar anlatmayacağız.

Buna karşılık, başlıca ön hipofiz yetmezliği nedenlerini, ön hipofizin az ya da çok ölçüde az çalışmasına hangilerinin neden olabileceğini, dolayısıyle bazı durumlarda hangilerinin ön hipofiz yetmezliği çerçevesi içine girebileceklerini belirteceğiz.

Kanlanma azlığı nedeniyle oluşan hipofiz doku ölümü, doğum sonrası ortaya çıkan ve yitimi karşılanmamış olduğundan atardamar basıncı düşmesine yolaçan büyük kanamalardan sonra oluşabilir. Bu kanlanma azlığına bağlı doku ölümü, atardamar basıncı düşmesi sırasında, ön hipofizi besleyen kılcal damarların kasılmasıyla ortaya çıkabilir. Başka kaynaklı ciddi kanamalar da aynı şeye yolaçabilir. Ayrıca, şeker hastalığı da, ön hipofizde yolaçtığı damar bozunlarıyla, hipofizin doku ölümüne uğramasına yolaçabilir.

Hipotalamus-hipofiz bölgesinin urları, ön hipofizi sıkıştırıp, işlevini azaltabilir. Ön hipofizin kromofob hücrelerinden kaynaklanan ve gelişen adenomda durum böyledir. Kromofob içsalgı belirtileri, bir «az işlev» tipindedir ve daha önce akromelgali, devlik ve Cushing hastalığı dolayısıyle sözettiğimiz ur belirtileriyle (baş ağrıları; sinirsel bozukluklar ve görme bozuklukları; röntgen filmlerinde Türk eyeri değişiklikleri) birliktedir.

Daha çok çocuklarda görülen bu bölgeye özgü bir ur, kranyofarenjiyomadır. Bu ur çeşidi, hipofizin gelişimi dolayısıyle embriyoloji konusunda yaptığımız anımsatmada sözedilen Rathke kesesinin, anormal olarak yerleşen ve varlık gösteren embriyo artıklarından gelişmiştir. Genellikle çocuğun büyümesinde gecikme, görme bozuklukları görme keskinliğinin azalması, görme alanı değişiklikleri) ve baş ağrılarıyla yansır.

Bazen, ön hipofiz yetmezliğinin nedeni, Besnier Boeck-Schaumann (ya da sarkoyidoz) hastalığıdır.

Beyin tabanı atardamarlarmdaki anevrizmalar ya da ön hipofizi yöneten hipotalamus merkezlerinin çalışma bozuklukları gibi nedenlere, çok daha ender raslanır.

TEDAVİ

Neden bulunduğunda, yapılacak en iyi iş, olasılık varsa, bu nedeni özel olarak tedavi etmektir; amatıu elverişli durumlara pek sık raslanmaz.

Özel incelemeler sonucu, hipotalamus – hipofiz bölgesinde bir ur olduğu anlaşılırsa, bazı durumlarda, özellikle sinirlerde ve gözde bozukluklar yapmışsa, çıkarılması gerekebilir. Daha sonra, gerekiyorsa, hipofiz çıkarılmasının verdiği eksiklik, ilaç tedavisiyle karşılanabilir.

Tam ya da kısmi ön hipofiz yetmezliklerinde bu ilaç tedavisi uygulanır. Ara verilmeksizin düzenli olarak, kesin tıbbi gözetim altında ve hastalrğın evriminin gerektirdiği miktarda uygulanmalıdır. Tedavide, yalnızca bir tek uyarıcıdan, biyolojik araştırmalar sonucu çocuklarda hipofiz kaynaklı ve STH eksikliğinden doğduğu anlaşılan cüceliği tedavi için kullanılan, büyüme hormonundan yararlanılır. Öteki uyarıcıların eksikliğini karşılamak için daha sonra bu bezlerin hastalıkları sırasında söz edeceğimiz maddeler, yani çevresel içsalgı bezlerinin hormonlarının yerini tutan maddeler kullanılır.