Makat Barsağı Ameliyatı
MAKAT BARSAĞI CERRAHİSİ
Makat-göden barsağı bölgesine uygulanan cerrahi yöntemler 2 grupta toplanabilir: Birinci yöntem, karın boşluğunun açılmasını (ya da laparotomi) gerektirir; ikincisi, doğal yollardan yapılır (makat içi yol). Seçilen yöntem ne olursa olsun, 2 ilke çok önemlidir: Makat-göden barsağı bölgesinde girişim yapılacak her hastanın ameliyattan önce bilançosunun çıkarılması; barsak hazırlığı yapılması.
CERRAHİ GÎRİŞİME HAZIRLIK
Ameliyat öncesi bilanço
Kan grubunun belirlenmesi
Ameliyat geçirecek her hastaya uygulanan bir incelemedir. Belirleme A,B,O sistemi ve Rh+ ya da Rh— sistemi üstünde yapılmalıdır. Hastaya daha önce birçok kez kan verilmişse ya da hasta birkaç kez doğum yapmış bir kadınsa, bu araştırmanın düzensiz aglütinin araştırmasıyla birlikte yapılması zorunludur. Düzensiz aglütininler, bir kişide izo-grup ve izo-Rhesus kan verme sırasında ya da gebelik sırasında oluşabilecek antikorlardır. Bu antikorlar, başka bir kan verme sırasında alyuvarları yıkabilir.
Akciğer işlevinin incelenmesi
Genel uyuşturum uygulanmadan önce akciğer işlev muayenesi yapılması çok önemlidir. Gençlerde, çoğunlukla klinik muayeneyle ve akciğer filmiyle yetinilir. Yaşlılarda (süreğen solunum yetmezliğine yakalanmaya elverişli olduklarından) bu muayene, genellikle solunum işlevini kesin biçimde değerlendirmeye yardım eden solunumla ilgili işlevsel deneylerle ve iyi oksijenlenmeyi açıklayan kan gazlarıyla tamamlanır.
Kalp-damar sistemi
Gençlerde gene klinik muayeneyle ve göğüs filmiyle (kalp gölgesini gösterir) yetinilir; yaşlılarda bunlara elektrokardiyogram eklenir.
Damar muayenesi, atardamar yüksek basıncı bulunup bulunmadığının araştırılmasına ve ameliyat sonrası toplardamar iltihaplarının belirmesini kolaylaştıran toplardamar bozukluklarının araştırılmasına dayanır.
Böbrek işlevi
Özellikle elli yaşlarındaki kişilerde, böbrek işlevlerinin değeri konusunda bilgi elde etmek yararlı olur. En çok kullanılan test, kan üresinin ölçülmesidir; kreatinin ölçümü ise daha kesin sonuçlar verir.
Kan şekerinin ölçülmesi
Kan şekerinin ölçülmesi gereklidir; çünkü bu muayene sırasında şeker hastalığının ortaya çıkarılmasına sık raslanır; oysa teşhis edilmemiş, dolayısıyle de ayarlanmamış bir şeker hastalığı, ameliyat sonrasında ihtilatlara yolaçabilir.
Karaciğer
Karaciğer de çoğunlukla klinik ve biyolojik olarak muayene edilir; alkoliklik yaygın bir hastalık olduğundan, bu muayeneyi mutlaka uygulamak gerekir.
Hastanın hazırlanması
Cerrahi girişim ve ameliyat sonrası için en uygun koşullan sağlamak amacıyla, hasta kusursuz biçimde hazırlanmalıdır. Birlikte bulunabilecek her türlü hastalık (atardamar yüksek basıncı; seke: hastalığı; kalp yetmezliği; v.b.) tedavi edildikten sonra, ameliyat için barsağm hazırlanması uygun olur! Bu hazırlamanın amacı, barsağm hiç bir madde ve mikrop kapsamamasını sağlamaktır.
Barsak maddelerini azaltmak için, cerrahi girişimden 8 gün önce, posasız denilen ve ekmek, patates, sebze, çiğ meyve kapsamayan bir beslenme rejimi uygulanır. Ayrıca hafif dışkı yumuşatıcılar (laksatif) verilir ve ameliyattan 2 gün önce ya da ameliyattan önceki gün, 2-3 lavman yapılır. Bu mekanik hazırlamayla, maddelerden arınmış bir kalın barsak elde edilir; böylece, ameliyat sırasında barsak açıldığı zaman, bu maddelerin rahatsız etmemesi sağlanır.
Barsak içeriğinin mikroptan arındırılması (kimyasal hazırlama), cerrahi girişimden önceki günlerde verilen sülfamit. ve antibiyotiklerle sağlanır. Ağız yoluyla kullanılan bu ilaçlar barsaklardan emilmez, genel dolaşıma geçmezler. Bu yöntemle, kalın barsağm ameliyat süresince açık kalması sırasında, karın içine mikropların girmesi önlenmiş olur.
KARIN BOŞLUĞUNU AÇMAYA DAYANAN YÖNTEMLER
Kullanılan yöntemlerin biri çok önemlidir: Gö den barsağının kesilerek bir yapay makat yapılması. Bu nedenle, yalnızca karın yoluyla yapılan, göden barsağının çıkarılması ve kalan uçların ağızlaştırılmasıyla barsak devamlılığını sağlayan yöntemlerden önce, bu girişimi inceleyeceğiz.
Karın-apışarası yoluyla çıkarma
Bu girişimin amacı, göden barsağını bütünüyle çıkarmaktır. Ayrıca göden barsağı çevresi lenf düğümlerinin büyük bölümünün de çıkarılmasına olanak verir. Ameliyat kararı, göden barsağı üstünde aşağıda yerleşmiş (makat kenarından ortalama 8 sm’den aşağıda) kötücül ur bozunları karşısında serilir; ama, önemleri bakımından ya tam bir makat yetmezliği oluşturma, ya genel duruma kötü biçimde yansıma yada çıkarılmazlarsa kesinlikle kansere dönüşme tehlikesi gösteren iyicil urlarda da bu ameliyata başvurulur. Hasta, ameliyattan sonra, tigmamsı kalın barsağın karın çeperi sol alt bölümüne (sol böğür bölgesi) ağıziaştırılmasıyla oluşturulan biı yapay makat taşır. Günümüzde, kemer ya da destek kuşağı gibi rahatsız edici donatımların yerini, atılabilen, kendiliğinden yapışır plastik torbalar almıştır. Laboratuvar çalışmaları sayesinde, maddeleri olduğu kadar kokuları da kesinlikle geçirmeyen yapay torbalar gerçekleştirilmistir; ayrıca, buruşturunca gürültü çıkaran alışılmış selofan kağıtlar yerine, bu plastik torbalar hiç ses çıkarmayan maddelerden yapılmaktadır.
Bütün bu gelişmeler hastaların yapay makata katlanmasını çok kolaylaştırmıştır. Bu hastalar arasında yaşama biçimlerini hiç değiştirmeyen ve özellikle tenis, yüzme, v.b. günlük sporlarını uygulamayı sürdüren kişilere sık sık raslamaktadır. Ayrıca, bazı hastalar doğru düzenlenmiş bir beslenme rejimine uymaları koşuluyla, bu donatımı her zaman yanlarında taşıyabilirler; maddelerin boşaltımı her akşam hafif bir yıkamayla yapılır. Bu nedenlerden dolayı, hastalar yapay makata ruhsal açıdan, düşünülemeyecek kadar iyi katlanmaktadırlar.
Yapay makatın düzenli çalışmasını sağlayabilmesi için, hastaya bu konuda geniş bilgi verilmesi gereklidir.
Karın yoluyla çıkarma ve ağızlaştırma
Bu yöntem, karnın açılarak bozunlu göden barsağı bölümünün çıkarılmasını ve geri kalan kaim barsağm iki ucunun ağızlaştırılmasını kapsadığı için, yapay makat yapmaya gerek kalmaz. Ağızlaştırma, kesip çıkarmanın yapıldığı ameliyatla aynı zamanda yapılır-, ama bazen, üstte kalan kalın barsak bölümü karın çeperine ağızlaştırılarak geçici bir yapay makat hazırlanır; ağızlaştırma daha sonra yapılır.
Burada çok iyi bilinmesi gereken çok önemli bir sorun vardır: Yapay makatın yapılması, genellikle hasta ve çevresi tarafından bir kanserin varlığının kanıtı sayılmaktadır. Oysa, kalın barsağın karın çeperine ağızlaştırılması ya da yapay makat yapma, göden barsağının kesilmesinden bütünüyle farklıdır; sürekli olabildiği gibi geçici de olabilir ve bir barsak tıkanmasının, bir karın zarı iltihabı nın, v.b. ilk tedavisini oluşturabilir.
Göden barsağı asma
Bu yöntem, daha önce de gördüğümüz gibi göden barsağı sarkmalarında kullanılır. Ağızlaştırıcı barsak çıkarmalardan çok daha. yaygın bir yöntemdir. Göden barsağınm asılması, ön ve arka düzlemlerde yapılır; arkaya asma, bel omurgasının kuyruk sokumu kemiğiyle birleşme yeri düzeyinde uygulanır. Göden barsağı asma girişimi, göden bar-sağını, uğradığı karın içi baskılar ne olursa olsun, yerinde tutmaya yardım eder. Çoğunlukla uzun süre kabızlık çekmiş bu hastalarda, kural her zaman normal bir geçiş sağlamaktır.
MAKAT İÇİ YOLUN KULLANILDIĞI YÖNTEMLER
Bu yol, doğal yollardan çıkarılabilecek kadar aşağıda yerleşmiş iyicil urlara ayrılmıştır. Genellikle, göden barsağınm parmakla muayenesinde parmağın erişebildiği her ur, makat içi yolla çıkarılabilir. Ama bu kuramsal ilke her zaman geçerli değildir; endoskopi muayenesi ve baryumlu lavmanla, urun üst kutbunun çok yukarılara çıkmadığından emin olmak gerekir. Makat içi yolun en iyi sonuç verdiği durumlar, saplı polipler ve iyicil villuslu urlardır. Yöntemin, yara izi bırakmamak ve hastanede yatış süresini büyük ölçüde kısaltmak (karnın açıldığı yöntemlerde yirmi günlük hastane bakımına karşılık, ortalama on gün) üstünlüğü vardır.
SONUÇ
Uygulanan girişim yukarda anlatılanlardan hangisi olursa olsun, sonuç yalnızca ameliyat,işlemine değil, sıklığı her hastaya göre değişen düzenli bir ameliyat sonrası bakıma katlanmak zorunda olan hastaların hekimin öğütlerine uymasına bağlıdır. Gerçekten, çoğunlukla hastalığından kurtulan hasta, hemen gerekli tıbbi bakımı bırakır. Ama bu durum, ihtilatların ortaya çıkmasını kolaylaştırır (oysa ihtilatlardan kaçınma olanağı vardır) ve bazen çok daha güç yeni ameliyatlar ge: rektirir.
Leave a Reply