Sağlık bilgileri

Mitoz Bölünme

Vücudumuz Nasıl Hücre Üretir?

Hücre bölünmeden önce çekirdeği DNA’dan oluşan kromatin taşır. Hücrenin iki sentriolü birbirine yakındır.

Hücreler Neden Bölünür?

İnsan vücudunda milyarlarca canlı hücre vardır. Yaşayan her şey gibi, hücre de büyür ve ölür. Yenilenemeyen sinir hücreleri insan hayatı süresince canlı kalabilirler. Diğer tür hücreler aylar ya da yıllar sonra yıpranır ve ölürler. Akyuvarların ömrü üçdört ay kadarken, bazı alyuvarlar birkaç gün içinde ölür. Dış deride ve sindirim sisteminin iç kısımlarındaki hücrelerin ömrü birkaç hafta kadardır.

Hayatları süresince hücreler dışarıdan aldıkları hammaddeleri kendi ihtiyaçları ve yaptıkları işlere rabıtalı olarak işler. Aynı zamanda depolanmış gıdaları ayrıştırarak, yaptıkları iş için gereken enerjiyi üretirler. Hücre içinde yer alan bu faaliyetin tümüne, fiziksel ve kimyasal değişimlere, üretme ve eritme işlemlerine metabolizma adı verilir.

Hücreler olgunluğa eriştiklerinde bölünerek, yeni hücreler oluşturur. Her dakika insan vücudunda milyonlarca hücre ölmektedir. Sağlıklı hücreler üreyerek, ölenlerin yerini alacak hücreler meydana gelir. Dolayısıyla, insan vücudunda yaşayan hücrelerin sayısı değişmez. Hücre bölünmesi bir, iki saat içinde gerçekleşir. Kanserli hücreler büyük bir hızla kontrolsüz olarak ürer ve tümör oluşmasına neden olur. Normal hücre bölünmesinde (mitos) bir ana hücreden iki benzer hücre ürer. Gerek eski, gerekse yeni hücrede 46 kromozom bulunur. Cinsellik hücreleri, sperm ve yumurta mayos bölünme adı verilen özel bir işlemle ürer. Her cinsi hücre 23 kromozom taşır. Yumurta ve sperm birleştiği zaman döllenmiş yumurta 46 kromozom sayısına ulaşır.

DNA Nasıl Çalışır?

Hücre çekirdeğinde binlerce gen bulunur. Genler vücuda ihtiyacı olan molekülleri üretmesi için yönlendirir, protein üretimi gibi.

Her hücre tam bir gen yapısına sahip olmasına karşın, her biri kendi işiyle ilgili direktifleri yerine getirir. Genlerde ok siribonükleik asitten, yani DNA’dan meydana gelir. DNA, uzun, ince ve kendi etrafında kıvrılan merdiven görünümünde bir moleküldür. Basamaklar baz adı verilen dört temel kimyevi maddeden oluşur. Bunlar adenin (A), timin (T), guanin (G) ve sitosin (C)’dir. Her basamak merdivenin iki tarafına bağlı iki bazdan meydana gelir. Temeli yalnızca A temeli ile birlikte bulunabilirken, G temeli yalnızca C temeli ile birliktedir.

DNA’nın iki önemli işlevi vardır. Birincisi gen içinde anne ve babadan gelen kalıtımsal özellikleri saklarlar. İkinci özelliği ise kendisinin benzer kopyalarının üretilmesini sağlar.

Kromozom çiftleri ayrılır ve aksi yönlerde birbirlerinden uzaklaşır.

İki çekirdek zarı oluşur. Kromozomlar kromatine geri döner. Hücrede bel oluşur.

Yeni çekirdek İki yeni hücre meydana gelmiştir. Her açıdan birbirinn am benzeridirler.

Bir gendeki bilgiyi aktarmak için, gendeki DNA’nın bir bölümü düz bir biçim alır ve basamaklardan biri ikiye ayrılır. DNA basamağının ayrılan kısımlardan biri kullanılarak, haberci adıyla anılan RNA molekülü meydana getirilir. Eğer bölünmüş DNA GCT sinyali veriyorsa, haberci RNA CGA şeklinde formüle olur. Daha sonra RNA hücre çekirdeğinden ayrılarak, bu bilgiyi hücre katoplazmasındaki ribozomlara taşır.

Ribozmlarda RNA molekülünün taşıdığı mesaj doğrultusunda proteinler üretilir. Bir protein zinciri amino asitlerin birleşmesinden meydana gelir. Amino asitler hücreye, yiyecekler depolanmak amacıyla getirilmiştir. Her amino asit, Uç temel asidin belirli bir birleşimi ile ayırdedilir.

Haberci RNA ribozom içinden Uç temel kimyevi maddeyi geçirir. Her temel madde düzeneği taşıyıcı RNA adı verilen moleküller tarafından algılanır.

Mesajdaki temel madde düzeneğine uyularak taşıyıcı RNA molekülleri ribozoma ulaşır ve her biri kendi ami no asidini getirir. Haberci RNA ribozomdan geçerken  amino asitler bir zincir gibi birleşerek, protein zinciri oluştururlar. Haberci RNA ribozoma ne zaman amino asit zinciri oluşturup, ne zaman bu işleme son vermesi gerektiğini de iletir.

Bir hücre bölündüğünde genlerdeki DNA merdivenleri düzleşerek, ortadan ikiye ayrılır, özel bir proteinin yardımı ile her yarı kendisinin bir eşini oluşturacak kopya kâğıdı görevi üstlenir. Bu yolla, bir kromozomdan benzer iki kromozom meydana gelir. Ve bir hücre bölündüğünde, her iki bölüm de tam bir DNA kodlu direktifler setine sahiptir.

Özel DNA’mız

Her insan özel bir genetik düzeneği sahiptir. Özel DNA’mız, cinsiyetimizi, boyumuzu, deri ve saç rengimizi, hastalıklara bağışıklığımızı, alerjilerimizi ve birçok diğer özelliğimizi belirler. DNA’mız, bizi diğer insanlardan farklı kılar, DNA’mız, aynı zamanda vücudumuzda faaliyet gösteren tüm sistemlerin oluşmasını, büyümesini ve işleyişini yönlendirir. İskelet sistemimizden üreme sistemimize kadar.

Eş Kromozomlar

Hücre bölünmeden hemen önce her kromozom iki benzer parçaya ayrılır. Her parça, yeni hücrenin iki parçasından birine geçer.

DNA Kodlu Kopya Kâğıdımız

DNA, protein kabuğu ile kromozom oluşturan karmaşık bir moleküldür. Kendi etrafında dönen bir merdiven görünümündedir. Merdivenler proteinlerin oluşmasını düzenleyen kimyevi kodlara sahiptir. Vücudumuzdaki her hücre çekirdeği (yumurta ve sperm hücresi hariç) ana, babamızdan bize geçen DNA kodlu tam bir direktifler seti taşır.