Sağlık bilgileri

Pankreas, midenin arkasına doğru ve dalakla komşu olan bez yapısında bir organdır. însülin ve glikogan, bu bezin özel hücreleri tarafın­dan yapılır. Pankreas, günde 1,0-1,5 litre dolayında salgı yapar. Bu salgıda, protein, karbonhidrat ve lipit sindirici çeşitli enzimler bulunur. Pankreas özsuyu bir kanalla onikiparmakbağırsağına dökülür. Organın salgı yapması sinir sistemi­nin ve hormonların denetimi altındadır. Ayrıca, midedeki maddelerin incebağırsağa geçmesi de pankreası uyarır.
Pankreasın başlıca görevleri; metabolizmada önemli olan hormonları sentezlemek; protein, karbonhidrat ve lipitleri sindirecek enzimleri yapmaktır.
Pankreas yetersizliği, iltihaplanması, enzimlerin oluşmaması ve benzeri has­talıklarda, birçok bozukluklar yanında besin öğelerinin sindirimi ve emilimi de bozulur.
Pankreasın kistik fibrozis hastalığı daha çok küçük çocuklarda görülür. Ka­lıtsal olan bu hastalık olgularının yansırım bir yaşından önce, büyük bir çoğun­luğunun (% 93) da sekiz yaşından önce görüldüğü bildirilmiştir. Bu hastalığın sıklık derecesinin 1:1500-1:8000 arasında olduğu tahmin edilmiştir.

Hastalanan organda küçülme, incelme, sertleşme, sindirim enzimlerinde azalma, koruyucu salgıda (mukus) yetersizlik, salgı yollarında tıkanıklık gibi çe­şitli bozukluklar olur. Bu nedenlerle incebağırsakta besin öğelerinin sindirimi ve emilimi bozulur. Çöliyak hastalığında olduğu gibi, dışkı yağlı, köpüklü ve kötü kokulu olur; dışkıda sindirilmemiş besinler görülür. Verilen besin öğelerinin ancak % 50-60 kadarı sindirilip emilebilir. O yüzden, çocuk çok iştahlı olur. Hastalık solunum organlarında ve başka organlarda da bozukluklar yapabilir. Hastalıkta sindirim ve emilme yetersizliği olduğundan, çocuğun besin öğesi ihtiyacı artar. Beslenmenin esasları çöliyak hastalığında beslenmeye benzer.
Bu hastalıkta beslenmenin ana ilkeleri şunlardır:

1. Diyet; kayıpları karşılayacak, normal büyümeyi sağlayacak şekilde dü­zenlenir. Diyet, özellikle enerji ve protein yönünden zengin olarak hazırlanır.
2. Karbonhidrat orta derecede verilir. Nişastaya duyarlık varsa, nişastah be­sinler azaltılır. Kullanılması daha kolay olduğundan şekerli besinler tercih edilir.
3. Hastanın durumuna göre, diyetteki yağ miktarı çok azaltılır ya da orta dereceye çıkanlır. Fazla yağ ve yağlı besinler verilmez. Yağda kızartma; yağto etler; yağlı kuruyemişler; yağlı börek ve tatlı; baharatlı yiyeceklerden kaçınılır. Yemekler, suda, ızgara ve fırında pişirilir. Yemeklere yağ az konur.
4. Özellikle yağda eriyen vitaminlerin emilmesinde yetersizlik olduğundan gereksinim artar. Uzun süren antibiyotik tedavisi yapılan hastalarda K vitamini yetersizliği görülebilir. Bu nedenlerle yağda eriyen vitaminlere gereksinim nor­malin ortalama iki katma çıkar. Hastaya vitamin ilâçları verilmesi gerekebilir.
5. Dışkıyla ve bazen fazla terleme nedeniyle sıvı ve elektrolit kaybı arta­bilir. Bu kayıpların karşılanmasına özen gösterilir.
6. Hastalık tanısını koyan doktor önermişse, her öğünde ağızdan pankreas enzimleri (pankreatik öz) verilir. Bu, meyve ezmelerine ve uygun besinlere ka­tılarak kullanılır.