Sağlık Bilgileri

SAFRA TAŞI İHTILATLARI

Sık görülürler; önemli ve çok sayıdadırlar.

SAFRA KESESİ İHTILATLARI

Safra kesesinin şişmesi Nedenler

Safra kesesi boynunda ya da safra kesesi kanalında bir taşın yerleşmesine bağlıdır. Böylece sa ra kesesi boşalma yolunun tıkanması, safra ve mi küs hücreleri tarafından salgılanan sıvının safı kesesini giderek doldurmasıyla kesenin şişkin bir durum almasına neden olur (beyaz safra),Bu durum kesede başka ihtilatların (ivegen safra kesesi iltihabı ya da safra kesesi delinmesi gibi) ortaya çıkmasına neden olur.

Teşhis

Klinik belirtiler

Başlangıç anormal derecede uzayan bir safra koliği biçimindedir; ağrı kesiciler işe yaramaz (ağrıyı hafifletseler bile, derin soluk almada ağrı vardır); safra kesesi bölgesinde bir ağırlık duygusu bulunur. Hastanın genel durumu iyidir, ateşi yoktur.

Muayenede karaciğeraltı bölgesinde kas direnci (ağrılı bölgeyi «koruyan» refleks kas kasılması) vardır; bu kas direnci yenildiğinde, karaciğer altında yiten, solunumla hareket eden, yuvarlak, gergin safra kesesi ele gelir.

Tamamlayıcı muayeneler

Bu dönemde yapılan muayenelerde biyolojik incelemeler safra salgılayıcı görevin henüz bozulmadığını, ağızdan verilen iyotlu karşıt maddeyle safra kesesi filmi çekme, yalnızca safra kesesinin görüldüğünü (safra kesesi dolar, içinde negatif taş gölgeleri görülebilir; safra kesesi görünmezse, kese kanalı taşla tıkalıdîr), damardan karşıt madde vererek çekilen safra yolları filmi ise, ana safra yollarının göründüğünü, ama safra kesesinin görünmediğini ortaya koyar.

Evrim

Evrim hastadan hastaya değişir; bazen tedavi edilmeksizin belirtiler kendiliğinden düzelebilir: Safra kesesindeki şişliğin yitmesiyle, yani taşın geçit vererek kesenin boşalmasıyla, ağrı da yiter; ancak belirtilerin yitmesi, hastalığın iyileşmesi demek değildir; her an yeni bir taş gelip yerleşebilir ya da bu anormal kesede bir ihtilat oluşabilir. Bazen de, safra kesesindeki gerginlik ve ağrılar sürer. Evrim nasıl olursa olsun, cerrahi girişim elden geldiğince çabuk uygulanmalıdır.

Tedavi

Yalnızca cerrahidir ve safra kesesinin çıkarılmasına (kolesistektomi) dayanır; özelliklerini safra taşlarının tedavisi bölümünde inceleyeceğiz.

İvegen safra kesesi iltihabı Nedenleri

İvegen safra kesesi iltihabı (akut kolesistit),

uzun süredir safra taşı olan bir hastada ortaya çıkabilir ya da safra taşının haberci belirtisi olabilir. Safra kesesi tıkanınca, normalde safra içinde bulunan bakteriler çoğalır ve enfeksiyona yolaçar. En sık raslananlar koli basilleridir.

Teşhis

Klinik belirtiler

Safra kesesi bölgesinde yeralan, sırta, sağ omuza yayılan, safra koliğininkine benzeyen, amat daha uzun süren ve ağrı kesici ilaçlardan pek etkilenmeyen ağrılar başlıca klinik belirtidir. Ağrılar ateş yükselmesiyle ve genel durumun bozulmasıyla birliktedir. Hastada bulantı, kusma vardır ve hafif bir sarılık görülebilir.

Muayenede çok ağrılı safra kesesi ele gelebilir, ama çoğunlukla karın çeperinde gerçek bir kas direnci vardır.

Klinik belirtilerin önemi hastadan hastaya değişir ve bozunun önemini belirtmez. İlaç tedavisi (özellikle antibiyotikler) etkisiyle belirtiler azalır, klinik görünüm düzelmeye doğru gider; oysa safra kesesinde gerçek bir yaygın iltihap yerleşmiştir.

Tamamlayıcı muayeneler

İltihap belirtilerini ortaya koyarlar: Akyuvar sayısı yükselir (özellikle nötrofil bölümü), kanın çökme hızı (sedimantasyon) artar. Karaciğer işlev muayeneleri safra birikimi belirtileri verir. Hastanın sorgusunda eski bir safra taşı bulunduğu öğrenilirse ya da nöbet belirgin safra koliğiyle başlamışsa, teşhis kolayca konur. Bunların yokluğunda, karaciğer altında yerleşmiş bir apandis iltihabı (apandisit), belirtilerin yerel kaldığı bir ülser delinmesi (yerel karın zarı iltihabıyla birlikte), ivegen pankreas iltihabı, bir karaciğer apsesi, bir karaciğer köpek kisti olasılıklarının ayırdedilmesi gerekir. Bu yüzden, teşhisi koymak için tamamlayıcı muayenelere başvurulur.

Temel tamamlayıcı muayene röntgen incelemesidir. Safra kesesinde taşların görülmesi, belirtileri mutlaka bunların verdiği anlamına gelmez; ama karşıt madde verilerek safra kesesi filmi ya da safra yolları filmi çekildiğinde safra kesesinin dolma-ması, burada bir hastalık olduğunun daha kesin bir belirtisidir. Bazı uzmanlar, kuşkulu durumlarda yarı acil bir karın içine bakma (laparoskopi) uygulayarak, safra kesesi iltihabı teşhisi koymayı ve karaciğerin sağlıklı olup olmadığını görmeyi önermektedir.

Evrim

Antibiyotikler ve kasılma çözücü ilaçlar verme ve karnın üstüne buz koyma gibi hastalık evrimi iyiye doğru gidebi daha büyük ihtilatlara. yolaçması tehlikesi.diyaframaltı. apseleri) olduğundan,genellikle acil safra kesesi,çıkarma uygulanır.

Hastalığın öteki biçimleri

Kese çeperindeki iltihabın oluşturduğu ödem ve kişilerin boyun bölümüne yerleşen bir taşın yaptığı mekanik bası, dolaşımı bozmakta ve safra kesesinde, doku ölümüne neden olmaktadır. Klinik belirtilir açısından, başlangıcı yalın ivegen safra kesesi iltihapları zehirler, safra kesesinde yerleşmiş mikroplar tarafından saptandığında, hastaya mide borusu konup serum tedavisine başlanırken, hemen acil hazırlanılır.

İhtilatlı biçimler

Özellikle safra kökenli karın zarı iltihapları önemlidir: Karın zarıyla sınırlı bütün karın boşluğunun safra ile bulaşması ve ikincil enfeksiyonu. Safra kesesi delindikten sonra, safra kesesi içindeki irin ve safra, safra kesesi çeperini aşarak karın boşluğuna yayılmıştır; ama her zaman bir delinmeye Taşlanmayabilir; o zaman safranın, safra kesesi çeperinden sızma biçiminde yayıldığı düşünülmektedir. Klinik belirti olarak hastalık 2 ev-relidir. Birinci evrede yalın ivegen safra kesesi iltihabı belirtileri vardır; sonra ağrı bütün karna yayılır ve bu sırada, bütün karın çeperinde yaygın bir kas kasılması ya da «direnç» ortaya çıkar (delinme). Bu kasılma bütün karın çeperinde yaygındır (zayıf hastalarda belirgin olarak görülebilir) ve altedilemez. Ağrı ve kasılmanın yanısıra, genel durum da büyük ölçüde bozulmuştur. Göden barsağının parmakla muayenesi çok büyük bir ağrı yaratır; bu ağrının nedeni, karın zarının en alt noktası olan «Douglas çıkmazı»na elin değmesidir ve karın zarının büyük ölçüde duyarlaştığını gösterir. İvegen safra kesesi iltihabı teşhisi konan bu biçimlerde, karın zarı iltihabının kaynağını bulmak pek sorun yaratmaz; ama 1. evre olan ivegen safra kesesi iltihabının belirti vermediği ve farkedil-mediği, hastalığın karın zarı iltihabı belirtileriyle ortaya çıktığı biçimlerde, teşhis güçtür; çünkü bu durumda karın zarı iltihabının nedeni, bir on-ikiparmak barsağı ülserinin ya da bir apandis iltihabının (apandisit) delinmesi olabilir. Ama neden ne olursa olsun, mutlaka ameliyata gitmek, teşhisi ameliyat sırasında koymak gerekir.