Sağlık bilgileri

AİDS: Edinilmiş bağışıklık eksikliği sendromu anlamına gelen kısaltmadır.
Alzheimer Hastalığı: Demansın en sık görülen nedenidir. Genellikle 65 yaş üzerinde başlar, yavaş yavaş ilerleyen bir hafıza ve diğer beyin işlevlerinin kaybı ile sonuçlanır. Amiloid: Alzheimer hastalığı olan kişilerin beyinlerinde bulunan bir protein. Plaklar olarak bilinen mikroskobik kümeler şeklinde tüm beyinde depolanır. Ne işe yaradığı bilinmemektedir ve beyin işlevlerindeki kötüleşmenin nedeni olabilir.

Ani Konfüzyon Hali: Bir kişinin saatler ve günler içinde konfüze bir hale gelmesidir. Muhtemel nedenler arasında; akciğer veya idrar kesesi (mesane) enfeksiyonları, inme, çeşitli ilaçlar ve hatta kabızlık yer almaktadır. Hasta, erken tedavi edildiği takdirde genellikle iyileşir.
Antikolinerjik İlaçlar: Sinir hücreleri üzerindeki Asetilkolinin etki­sini engelleyen ve geri döndüren ilaçlardır.
Antikolinesterazlar: Kolinesteraz inhibitörleri olarak da bilinen ve asetilkolin yıkımını durduran bir grup ilaç. Bu ilaçlar, Alzheimer hastalığının ilerlemesini bazı kişilerde yavaşlatabilirler. Donepezil (aricept) bu gruba bir örnektir.

Antipsikotik İlaçlar: Nöroleptik ilaçlar olarak da bilinen ve öfke belirtilerinin azaltılmasına yardımcı olan bir grup trankilizanlardır. Halisünasyonlarm tedavisinde de kullanılabilirler. Klorpromazin (Largactil) ve tioridazin (melleril) bu grubun örnekleridirler.
Aricept: Donepezilin piyasa ismidir.
Asetikolin: Nörotransmitterler olarak bilinen kimyasal maddelerin bir grubudur. Asetilkolin, beyindeki hücreler arasındaki iletişimi sağlar. Alzheimer hastalığında asetilkolin düzeyleri normalde olduğundan daha düşüktür.

Bakıa: En genel anlamda bakıcı, başka bir kişiye yardım ve destek­te bulunan, genellikle akraba olan kişidir. Daha özel olarak bakıcı, günlük yaşam için yardıma ihtiyaç duyan ve evde yaşımıra başka türlü tek başına bağımsız bir şekilde sürdüremeyecek olan kişiye bakan biridir.
BAT Taraması: Bilgisayarlı Aksiyel Tomografi taramasının kısaltılışı. BT taramasının da diğer adı.
Beyin Bankası: Ölüm sonrası alman beyinlerin depolandığı yerin adı. Demans nedeniyle ölen kişilerin beyinlerinden alınan dokular, hastalığın nedenlerini ve tedavisini araştıran bilimadamları için çok kıymetli olabilirler.
Beyin Taraması: Beynin görüntülerini oluşturan bir türlü incele­meye verilen genel isim. Bir BT taraması veya MRG taraması, beyin dilimlerini gösterir. Spect Taraması beynin kan desteğini gösterir.

BT Taraması: Bilgisayarlı beyin taramasıdır. X ışınları kullanılarak beyin dilimlerinin bir seri görüntüsü alınır. BAT Taraması olarak da bilinmektedir.
ÇJH (Creuzfeld Jakob Hastalığı): Prion adı verilen enfeksiyoz bir ajan tarafından oluşturulan demansın çok nadir bir nedenidir. Hafıza kaybının yanaşıra kaslarda sıçramalar, körlük ve yürüme problemlerine de neden olur. Yaklaşık bir yıl içinde ölüme sebe­biyet verir.
Çİft Kör Denemeler: Farklı gruplara bir plasebo veya tespit edilen bir tedavi yönteminin verildiği bir klinik deneme türüdür. Ne çalışmaya katılan kişiler, ne de tedaviye cevabı değerlendiren kişiler hangisinin verildiğini bilirler. Bunun nedeni, kişide gözlenebilecek olan bir cevabın, sadece çalışmada yer alması nedeni ile gerçekleşmediğinden emin olmaktır.
Dehidratasyon: Vücuttaki suyun yetersiz kaldığı bir durumdur. Bir kişinin aldığı sıvı miktarı; terleme, kusma veya ishal ile kaybedilen miktarı karşılayamadığı zamanlarda oluşur.

Demans: Hafıza, düşünme ve konsantrasyonu içeren beyin işlev­lerindeki bir bozukluğu anlatmak için kullanılan bir terimdir. Genellikle kötüye gidiş izlenir ve sonunda hastanın, başkasının yardımı olmadan tek başına yaşamaya devam edebilmesi imkansız hale gelir. Demansın çok çeşitli nedenleri vardır. Alzheimer hastalığı, Vasküler demans, Lewy Cismi Hastalığı ve Pick hastalığı bunlardandır.
Depresyon: Ana belirtileri değersizlik hissi, ağlamaklı olma ve zevk alamama olan bir hastalıktır. Depresyon uykuyu, iştahı, motivas­yonu ve konsantrasyonu etkileyebilir. Tedavisi mümkündür.

Disinhibisyon: Bir kişinin hareketlerini kontrol etmesine normalde yardımcı olan utanma ve mahcup olma duygularının kaybolmasıdır. Disinhibisyon, uygunsuz veya yerinde olmayan davranış­ların ortaya çıkmasına neden olur.
Disorientasyon: Kişinin zaman ve yer farkındalığınm kaybolduğu bir durumdur. Örneğin zamanı, hatta yılı hatırlamayabilirler ve nerede olduklarını söyleyemeyebilirler.
Donepezii: Piyasa ismi olan Aricept olarak da bilinen donepezil antikolinesteraz bir ilaçtır. Bazı kişilerde Donepezil, Alzheimer hastalığının ilerlemesini yavaşlatabilir.

Epidemiyoloji: Bir kişiden ziyade, bir topluluk içinde bir hastalığın oluşumunun çalışılmasıdır. Hastalığın nedenlerinin tanımlan­masında yardımcı olabilir ve hastalığın daha sık olarak görüldüğü gruplar olup olmadığını gösterebilir.
Fizyoterapist Eklem ve kas problemleri için fiziksel tedavileri uygulama konusunda eğitim alan kişi.
prontal lob demansı: (Ön lob demansı) Hastalığın asıl olarak beynin frontal loblarıra etkilediği bir demans çeşididir. Beynin bu bölgesi vücut hareketlerini kontrol eder. Ayrıca, “yüksek fonksi­yonlar” olarak bilinen plan yapma, problem çözme ve inisiyatif alma gibi işlevler burasının görevidir.
Genler: Kromozomları içeren materyal. Genler, vücudun bir planını taşırlar: Gözlerimizin rengi, cinsiyetimiz ve vücudumuzun diğer pek çok detayı içeren yapılanma şeklini belirlerler. Bazı gen­lerde hastalığa neden olabilen kusurlar veya mutasyonlar (biyolo­jik değişimler) mevcuttur.
Gerçeklik Yönelimi: Demanslı kişilerin; zamanın, nerede olduk­larının ve etraflarındaki dünyanın farkında olmalarını sağlamak için her fırsatın kullanıldığı bir psikolojik tedavi yöntemidir.
Geriatrist: Yaşlı kişilerin fiziksel hastalıkları konusunda uzman­laşmış doktor.
Hafıza: Zihinde daha sonra tekrar geri çağrılabilecek olan bilgi­lerin depolanmasıdır.
Halüsinasyon: Uygun bir uyaran olmadan oluşan bir algıdır (duyma, görme, koklama veya bir şey hissetme). Örneğin, ortamda hiç ses yokken sesler duyma. Halüsinasyonlar demanslı hastalarda sık izlenirler.
Hatırlama Terapisi: Eski filmler, fotoğraflar, müzikler ve benzeri şeyler kullanarak kişilerin hafızalarını canlandırmaya çalışan bir tedavi yöntemi. HIV: “İnsan bağışıklık eksikliği virüsü”nün kısaltılmışı.

Homeopati: Tamamlayıcı tıbbın, “benzerlik, benzerliği tedavi eder” ilkesini temel alan bir dalıdır. Homeopatlar hastalığı tedavi ederlerken, daha büyük miktarları aynı belirtilere yol açabilen maddelerin oldukça seyreltilmiş miktarlarını hastalara reçete eder­ler.
Hurtgtington hastalığı: Bazen Hungtington koresi olarak da adlandırılan hastalık, zihinsel kötüleşmeye, kaslardaki istemsiz seğirmelerin ve kasılmaların eşlik ettiği bir hastalıktır. İnkontinans: İdrar ve büyük abdestin istemsiz veya uygunsuz bir şekilde yapılmasıdır. Kontinans danışmanlarından yardım almak mümkün olabilir.
İnme: Beynin atardamarlarından birindeki bir kan pıhtısı veya bir kanama sonucu, vücudun bir yanının veya bir parçasının felç olması, konuşma ve/veya bilinç kaybı veya ölüm gelişmesidir. Felç, ani veya yavaş başlangıçlı olabilir.
Jenerik ilaç: Patent almış piyasa ismi (ticari ismi) altında değil, resmi tıbbi ismi altında satılan ilaç.
Klinik Denemeler: Bir hastalığı tedavi etmede yeni bir ilacın veya başka bir tedavi yönteminin yararlı olup olmadığını ortaya çıkar­mak için tasarlanan, hastaların yer aldığı bir araştırmadır. Kognitif (Bilişsel) Testler: Bir kişinin ne kadar iyi düşünebildiğini veya hafızasının ne kadar iyi çalışabildiğini değerlendiren testlerdir.
Kognitif Terapi: Bir kişinin, bir sorun veya durum hakkında daha farklı şekilde düşünmesini sağlamayı içeren bir tedavi yöntemidir.
Kolinerjik: Asetilkolin anlamına gelir. Örneğin, kolinerjik bir nöron, asetilkolin içeren bir beyin hücresidir.
Kolinesteraz inhibitörü: Antikolinesteraz ilaçların farklı bir ismi.
Konfüzyon: Hafıza ve dikkati yoğunlaştırma ile ilgili sorunların zihnin işlevini bozduğu bir durum.
Konsültan: Genellikle bir hastanede çalışan ve tıbben özel bir alan­da uzmanlaşmış olan bir doktordur. Demanslı kişilerin bakımında yer alan konsültanlar; geriatristler, nörologlar ve psikiyatrlardır.
Kromozomlar: Tüm hücrelerde mevcut olan iplik benzeri mikroskobik oluşumlardır. Nesilden nesile geçiş gösteren genetik bilgiyi içeren gen topluluklarıdırlar.
Laksatif: (Müshil) Daha fazla lif sağlama veya bağırsakların uyarılması yoluyla kabızlığı tedavi eden ilaçtır.
Lewy cismi hastalığı: Beyinde Lewy cismi olarak bilinen anormal proteinlerin depolandığı bir demans tipidir. Lewy cismi hastalığı olan kişilerin zihinsel yetenekleri diğer demanslara kıyasla tipik olarak günden güne daha fazla değişiklik gösterir.
MRG Taraması: Manyetik Rezonans Görüntüleme taramasının kısaltmasıdır. X ışınları değil, güçlü bir manyetik alan kullanımı yoluyla beynin görüntülerinin alınması yöntemidir.

Multienfarkt demans: Vasküler demansm diğer adıdır.
Nöroleptik ilaçlar: Antipsikotik ilaçların diğer ismidir.
Nörolog: Sinir sistemi hastalıklarının teşhisi, tedavisi ve ele alınmaları konusunda uzmanlaşmış bir doktor.
Nöron: Bir sinir hücresi.
Nörotransmitterler: Beyindeki sinir hücreleri arasında iletişimi sağlayan bir grup kimyasal madde. Bitişik sinir hücreleri grupları aynı nörotransmitteri kullanma eğilimindedirler. Asetilkolin, sero-tonin ve dopamin örneklerdendir.
Parkinson hastalığı: Hareketlerde yavaşlama, titreme ve ifadesiz yüz şekli ile kendini gösteren, sinir sisteminin kronik bir hasta­lığıdır. Etkilenen kişilerin bazılarında demans da gelişebilir.
PET taraması: Pozitron Emisyon Tomografi taramasının kısaltması. Beynin oldukça ayrıntılı inceleme olanağı sağlayan karmaşık bir beyin tarama yöntemidir. Klinik uygulamalarda genellikle kul­lanılmamaktadır.
Pick hastalığı: Alzheimer hastalığından farklı olarak genellikle genç kişilerde görülen nadir bir demans tipi. Hafızada belirgin bir değişiklik olmadan önce, dil ve kişilik değişiklikleri izlenir. Plasebo: Çift kör çalışmalarda etkin olan ilaçla karşılaştırılması yapılan etkinliği olmayan bir madde. Test edilen ilacın görünü­müne benzeyen sahte bir ilaçtır. ‘
Psikiyatr: Zihinsel hastalıkların teşhis ve tedavileri konusunda uzmanlaşmış olan bir doktor.
Psikogeriatrist: Yaşlı kişilerin zihinsel hastalarının teşhis ve tedavi­leri konusunda uzmanlaşmış bir doktor.
Psikolog: Davranış çalışması olan, psikoloji konusunda eğitimli kişi. Klinik psikologlar zihinsel bozuklukları olan kişileri değer­lendirirler ve tedavi ederler.
Psikoterapi: Kişilerin kendi duygularını anlamalarını ve böylece bunların üstesinden gelmede kendilerine daha çok güvenebilmelerine yardım eden bir konuşma terapisti.
Sedatif İlaçlar (Sakinleştirici İlaçlar): Endişe ve huzursuzluk belirti­lerini azaltmak, kişinin uyumasına yardımcı olmak için kullanılan ilaçlar. Demanslı kişilerde konfüzyonu artırabilirler. Serebral Korteks: Düşünme, hafıza ve duyu veya algıların yorum­lanmasında iş gören beynin dış katmanıdır.
Serebral: Beyin anlamına gelen bir sıfat.
Snoezelen: Kişilerin duyularını hafifçe uyarmak ve huzursuzlaşan kişileri sakinleştirmek amacıyla tasarlanmış özel bir oda.
SPECT Taraması: Tek Foton Yayılım Bilgisayarlı Tomografisi’nin kısaltması. PET taramasına benzeyen oldukça teknik bir incele­medir.
Sürekli Vekaletname: Mali işlerini yürütebilmesi için bir kişinin diğerine verdiği yasal bir belgedir. Bu, eğer veren kişi ne yapıyor olduğunu anlayabilecek bir durumda ise düzenlenebilir. Ve res­men kayıt edildikten sonra kullanıma girebilir.
Tamamlayıcı Tıp: Sağlık bakımı konusundaki geleneksel tedavi yöntemlerine alternatifler sunan bir yaklaşımdır. Akupunktur, Homeopati, Aromaterapi ve ruhsal iyileştirme bunun örnekleridir.
Teşhis: Bir kişinin bulgu ve belirtilerinden yola çıkarak bir hastalığı tanımlama ve adlandırma işlemidir. Sadece bir doktor ile konuşma ve fizik muayene yapılması ile teşhis konması mümkün olabilir. Bazı vakalarda bunun yanısıra özel incelemeler yapılması da gerekebilir.
Tiroid: Tiroid hormonu olarak bilinen kimyasal bir maddeyi üreten boyundaki bir bezdir. Vücut işlevleri için bu hormon gereklidir. Tiroid hormon eksikliği demansm nadir bir nedenidir. Trankilizartlar: Çok yoğun endişe duyan kimselere yardımcı olmak için kullanılan ilaçlardır. Demanslı kişilerde bu ilaçlar konfüzyonu artırabilirler.
Vasküler Demarts: Beynin kan dolaşımını etkileyen problemlerle ilişkili olan bir tip demans. Örneğin bir dizi küçük inmeler sonucu olabilenler.
Vitaminler: Çoğu gıdalarda bulunan ve yaşam için gerekli olan kimyasal bileşiklerdir. Vitamin eksiklikleri demansın nadir nedenlerindendir.
Yan etkiler: Bir ilacın istenen tedavi edici etkilerinin yanısıra oluşan istenmeyen “fazladan” etkileri. Bunlar kişiden kişiye değişir ve genellikle vücut ilaca alıştıktan sonra ortadan kaybolur.
Zihinsel yetersizlik: Zihinsel bir hastalık nedeniyle mali işlerin veya diğer işlerin yükümlülüğünü alamama.