Sağlık Bilgileri

Sarılık, karaciğer hastalıklarının çoğun­da görülen bir belirtidir. Öd pigmentle­rinin kan içinde aşırı derecede birikmesi sonucu deri renginin sarıya boyanması­na sarılık ya da ikter denir. Pigmentlerin birikimine karşılarına çıkan bir engel yolaçar.

Sarılık prehepatik, hepatik ve posthepatik olmak üzere üçe ayrılır.

* Prehepatik sarılık : Hemolitik hasta­lıklarda (alyuvarlarda hemoglobinin dı­şarı çıkması) bilirübinin aşırı üretilmesi nedeniyle görülür; karaciğer hücreleri­nin bilirübin tarafından dolması sarılığa yolaçar.

* Hepatik sarılık : Karaciğer yangılan­malarında olduğu gibi karaciğer hücre­lerinin zedelenmesi sonucunda ortaya çıkar.

* Posthepatik sarılık : Öd yollarında oluşan herhangi bir engel nedeniyle ödün kana karışması sonucu görülür. Öd yollarının herhangi bir yerinde taş ya da şiş, lenf düğümleri, asalak gibi en­geller sonucu oluşan sarılığa gerçek sa­rılık denir. Bu durumda, gözde katılgan dokunun, alın, göğüs ve karında, el ve ayaklarda derinin sararması en yüksek düzeydedir. Bu tip sarılıkta deri rengi yeşile çalar şekilde koyulaşır.

Kanda toplanan öd asitleri nedeniyle hastada rahatsız edici kaşıntılar vardır. Bilirübin geçmesi nedeniyle sidik renginin koyu­laştığı, hemen hemen siyaha dönüştüğü buna karşılık dışkının rengini yitirdiği ve sakız rengi olduğu görülür. Sarılığın bu türünde, karaciğer büyür fakat ağrı yap­maz.

Bu tür bir sarılık pankreas ve öd yolları kanserinde ve koledok kanalında taş oluşması halinde görülür. Kanser duru­munda engelleme daha güçlü, taş duru­munda ise daha zayıftır. Tıkanmaların bir nedeni de solucan gibi asalaklar, yangılar ya da hücre örselenmeleridir.

Bir başka sarılık da bir virüs tarafından oluşturulan virüslü sarılıktır. Virüslü sa­rılığa, eskiden kataral ikter ya da enfek­siyon ikteri denilirdi. Virüslü sarılık bu­laşıcı bir hastalık durumu olup, İkinci Dünya Savaşı sırasında Cezayir ve Çin hindi’nde Amerikan birlikleri arasında büyük kayıplara neden olmuştur..

Çeşitli sorunlara yolaçan bu hastalığın sonucu, bazı özel durumlar dışında, bir dereceye kadar zararsızdır. Hastalık yaklaşık olarak bir ay kadar sürer fakat hastayı fiziksel ve düşünsel yönden iki ile sekiz ay arasında güçsüz bırakır. Bu arada hastalığın yan etkilerinden kaçın­mak için hastaya iyi bir beslenme düze­ni uygulanması gerekir.

Virüslü sarılığın iki türünü birbirinden ayırt etmek gerekir. Birinci tür parenteral (deri altı, damar içi, kas içi) bir en­feksiyondan sonra görülür ve çok tehli­kelidir. İkinci tür ise bulaşıcı ve daha yaygındır. Bu ikinci türe besinlerle vü­cuda giren virüsler yolaçar. Sarılığın görünmesinden önce ortaya çı­kan değişik belirtiler, hastalığın teşhisi­ni zorlaştırırlar. Örneğin hastada bulan­tılar, iştah eksikliği, sürgün gibi sindi­rimle ilgili belirtiler görülebilir.

Ya da birdenbire 39-40 dereceye yükselen ateş ile grip tipinde bir hastalık belirtisi görü­lebilir. Karaciğer düzeyinde hiç bir be­lirti yoktur. Bu durumda laboratuvar in­celenmesi yapılmazsa, sarılık belirginleşinceye kadar teşhis yapılamaz. Virüslü sarılıklarda dinlenme çok önem­li olup, yatakta bakım gereklidir. Bu ku­rala uymayan hastalar, ivegen karaciğer körelmesi, siroz gibi son derecede önemli aksaklıkların ortaya çıkmasına neden olurlar. Son yıllarda Australia adı verilen yeni bir antigen üzerinde yapı­lan çalışmaların, ilerde sarılık tedavisin­de de başarılı sonuçlar vereceği sanıl­maktadır.

Sarılık hastalarını virüsten korumak ge­rektiği için hastaya besin hazırlayanla­rın ellerini yıkamaları çok önemlidir Bundan başka, çiğ sebzeler, deniz ürün­leri, pastörize olmamış sütler de aynı tehlikeyi taşırlar. Bu nedenle bu besin­ler hastaya verilmez. Septisemi, tifo ve Malta humması gibi hastalıkların yan etkisi olarak ortaya çı­kan sarılık türleri de vardır. Sarılık, sarı humma adını taşıyan hastalıkta da bü­yük bir rol oynar.

Hepatik sarılıkların bu grubuna zehirlenme sarılıkları da girer. Meslekle ilgili zehirlenmeler, mantar ya da ilâçla zehirlenmeler sarılığa yolaçabilir. ilâç zehirlenmesi durumunda belirtiler hastaya özgü duyarlığa göre de­ğişir.

Sapflığın üçüncü bir grubu da hemolitik sarılıktır. Burada alyuvarlarla ilgili, ka­lıtsal ya da sonradan edinilmiş bir kan hastalığı söz konusudur. Aynı aileden kişiler arasında yaygın olan bu hastalık çocuklarda daha sık görülür. Kalıtsal kökenli ya da alerjik etkenlere bağlı ola­bilen bu sarılık da ciddi bir biçimde te­davi edilmelidir.

Sarılık önemli bir sağ­lık bozukluğunun belirtisi olup, mutla­ka tedavi edilmelidir. Yeni doğan ço­cukların % 80′inde görülen sarılık ise önemsiz olup fizyolojik bir olaydır. Bu­nun gibi heyecanlanma sırasında görü­len sarılık da önemsizdir.

Sarılık En Çok Neden Olur?

Sarılık en çok neden olur? Son dört yıl içinde ka­rım iki kez bu hastalığa tutuldu, ikisini de atlattı.

Sarılık, derinin ve gözlerin sarı bir renk alması olup, kanda safra boyalarının birikmesi nedeniyle oluşur.

Sarılığın nedenleri çoktur, bazıları öbürlerinden daha ciddidir. Safra kesesi taşları ve safra yolları­nın iltihaplanması bunlardan bazılarıdır.

Karaciğer­deki virüs enfeksiyonu ya da siroz, amipli dizanteri ve birçok kan hastalıkları bunun nedeni olabilirler.

Pankreas kanseri ve kan naklini izleyen toksik reak­siyonlar da bu hastalığı yaratabilirler.

Bu kadar çok nedeni sıralamamdaki amaç, sarılı­ğın nedenini, herkesin anlamasının olanaksızlığını an­latmaktır.

Doktor ayrıntılı incelemeler ve röntgen muayeneleriyle sarılığın nedenini bulup, gerçek ne­denin tedavisine girişir.