Sağlık Bilgileri

Sidik torbası oluşum bozukluklarında, iki büyük anormallik gözlenir: Karın-sidik torbası yarığı; doğuştan sidik torbası büyük divertikülü.

KARIN SİDİK TORBASI YARIĞI

Karın-sidik torbası yarığı (yarık sidik torbası), sidik torbasının ve bu bölgedeki karın ön çeperinin, doğuştan birleşemeyerek ayrık kalmasıdır. Bütün bu bölge, sürekli olarak sidik sızdıran sidik torbasının arka yüzüyle kaplanmıştır. Var olan ama birbirinden ayrılmış bulunan karın doğru kasları arasındaki geniş bir yarığa, bazen de çatı kemiklerinin, özellikle çatı kaynağının (symphysis ossis pubis) şaşırtıcı ayrılmalarına (5-10 sm) uyar. Sidik torbası mukozası ve sidik borusu delikleri dışardan görülür. Bu oluşum bozukluğuna erkek çocuklarda çok daha fazla rastlanır; 40 000 doğumda bir görülür ve erkek çocuklarda kızlara oranla 6 kat sıktır.

Teşhis

Klinik belirtiler

Doğumdaki görünüm son derece niteleyicidir: Karın çeperinin yerinde, kalın ve tomurcuklu bir mukozayla kaplı çıkıntılı bir «ur» bulunur. Sidik torbasının arka çeperinden oluşan bu şişkinlik, karın dışına doğru kabarır ve yeni doğmuş çocuğun bağırma ya da ağlamasıyla gerilir; yüzeyi çoğunlukla sidikle karışmış müküs ya da irinle kaplıdır. Sidik torbasının arka alt yüzüne uyan bölümüne (sidik torbası üçgeni) sidik borusu delikleri ve sidik yolu deliği açılır. Bunun üstünde, göbek yerine bir kertik bulunur. Erkek çocukta, karma küçüktür (yassılaşmış meşe palamudunu andırır) ve sidik yolu ancak 2-3 sm uzunluktadır. Sidik yolu kız çocuklarda daha da kısadır; kaynamamış iki bızır (klitoris) yarısı arasında yerleşmiştir. Her 2 sidik borusu, ağızlan daralmadığı sürece normaldir. Karm-sidik torbası yarığı, çoğunlukla atardamar kanalının kapanmamış olması, omurga çatlaklığı, ayak çarpıklığı, kapalı makat (atrezi anal) ve göden bağırsağı sarkması gibi doğuştan oluşum bozukluklarıyla birlikte bulunur. Bu durumda teşhis oldukça kolaydır.

Tamamlayıcı muayeneler

Çatı kemikleri arası açıklığı görmek, böbreklerin işlevsel değerini ve sidik borularının durumunu değerlendirmek için, mutlaka damar yoluyla karşıt madde verilerek boşaltım sistemi filmi çekilmelidir.

Evrim

Sidik kaçırma çok şiddetli bir rahatsızlık yaratır. Sidiğin tahrişi sonucu, çevredeki deride çok çeşitli, bazen ağrılı ya da kaşıntılı döküntüler oluşur. Sidik torbası mukozası en küçük temasta kanar ve temizlik için gösterilen bütün özene karşın, çevreye sidik kokusu yayar. Erkek çocuklarda, büyüdüklerinde cinsel etkinlik kesinlikle olanaksızdır. Kız çocuklarında, büyüdüklerinde döllenme gözlenmiş ve iyi sonuçlanan birkaç gebeliğe rastlanmıştır. Evrim 2 büyük ihtilat nedeniyle tehlikelidir: Sidik torbası üçgeninin (sidik boruları deliklerinin, sidik yolu deliğinin bulunduğu sidik torbası bölümü) kanserleşmesi; erken ya da geç böbrek yetmezliğiyle sonuçlanan çıkıcı böbrek iltihabı.

Tedavi

Tedavi, yalnızca ameliyattır. Çok güç olan bu ameliyatta ideal olan, sidik torbasını ve sidik yolunu yeniden oluşturmak ve hastanın sidiğini tutabilmesini sağlamaktır; ama güçlükler kadar büyüktür.

Onarıcı ameliyatta, olanak varsa, sidik torbasının ön çeperi kapatılır. Karın çeperi birleştirilir (çok küçük çocuklarda arka kuyruk sokumu kalça kemiği kesişi, karın doğru kaslarının yan yana getirilmesini büyük ölçüde kolaylaştırır), sidik yolu ayrıklığı varsa, onarılır.

Onarıcı ameliyat olanağı yoksa, cerrahlar daha kesin bir çözümü yeğlerler. Bu çözüm, tek evreli bir ameliyatla sidik torbası üçgeninin kesilip çıkarılması, sidik yolu ayrıklığının (epispadis) kapatılması, karın çeperinin kapatılması ve sidik yolunun göden barsak ya da sol kalın barsak içine ağızlaş ti almasıdır.

DOĞUŞTAN SİDİK TORBASI BÜYÜK DİVERTİKÜLÜ

İster üstte, ister böbrek iç bağında (urak ipi), ister yanda isidik borusu deliklerinin üstünde ve dışında), ister arkada (göden bağırsağı önünde) olsun, doğuştan sidik torbası büyük divertikülü, sidik torbası kasının zayıf bir noktasından sidik torbası mukozasının fıtıklaşması biçiminde kendini gösterir. Divertikülün hacmi bazen, sidik torbasının hacminden de büyüktür. Az ya da çok geniş bir boyunla sidik torbasına bağlı, seyrek birkaç kas lifiyle kaplı, geniş bir kese oluşturur. Divertikül, karın zarı altında, sidik torbası dışında yeralır; sidik borusu bazen, doğrudan doğruya bu divertiküle açılır.

Teşhis

Klinik belirtiler

Sidik çıkarma güçlüğü, irin işeme ve ağrılar, sidik torbası fıtığı röntgen filminde ortaya çıkarılmadan yorumlanamaz.

Tamamlayıcı muayeneler

Önce, damar yoluyla karşıt madde verilerek boşaltım sistemi filmi çekme, sonra da geriye doğru sidik yolu-sidik torbası filmi, divertikülle ilgili keseyi göstermesinin yanı sıra, divertikülün boynunu da ortaya koyar ve divertikül ya da divertiküller ile sidik borularının ilişkilerini değerlendirmeye yardım eder.

Tedavi

Tedavi cerrahidir. Yalnızca karın zan içi ve dışı ortak yol, kese büyük kompreslerle doldurulduktan sonra, keseyi ayırmaya, boynu kapatmaya, zarar vermemek için sidik borularını görmeye ve sidik torbası boynunun bütünlüğünü değerlendirmeye (hastalıklıysa, sidik torbası boynunun arka dudağı kesilir) olanak sağlar. Yalın ya da kireçleşmiş divertiküller, hattâ divertikül içi bir ur bulunması, zaten çok dikkat gerektiren ameliyatı daha da karmaşıklaştırır.