Sağlık bilgileri

Doğuştan sidik yolu oluşum bozuklukları, hemen her zaman erkeklerde gözlenir; ama kadınlarda da görülebilir. Çift sidik yolu, sidik yolu divertikülleri. arka sidik yolunda kapakçık oluşumları, sidik yolu darlığı, sidik yolu ön ağzının kamış sırtına açılması (epispadias), sidik yolu ön ağzının kamışın alt yüzüne açılması (hipospadias), sünnet derisi darlığı, başlıca oluşum bozukluklarıdır.

Çift sidik yoluna (üretra duplex) çok ender raslanır; divertikülleri ön sidik yolu çevresindeki bezlerden çıkarlar. Arka sidik yolu kapakçıkları, toplardamar kapakçıklarına benzer zarsı oluşumlardır; sidik yolunun prostat parçası boşluğuna doğru çıkıntı yaparlar-, bir tür supap oluşturarak, torba sidiğinin sidik yoluna boşalmasını engellerler.

Doğuştan sidik yolu darlıkları, yolun herhangi bir noktasında yer alabilirler; ama daha çok, ön ve arka sidik yolunun birleşme yerinde görülürler.

Sidik yolunun ön deliğinin kamış sırtına açılması (epispadias), hem boşaltım, hem de üreme sistemini ilgilendiren doğuştan bir oluşum bozukluğudur. Sidik yoiu. izlediği yolun tamamı ya da az çok uzun bir bölümünde açıkta bulunur. Bu anormallik, hareketli sidik yolu parçasını (ön sidik yolu) normalde çevreleyen oluşumların (kavernoz cisimlerin) kaynaşmasındaki bozukluktan ileri gelir. Embriyoda, erkek ya da dişi cinsin farklılaşmasından önce. Üreme boşaltım sistemi tek

bir üreme-boşaltım yoluyla (Wolf kanalı) sonlanır. Kızlarda bu ilk yol, dölyolu boşluğunu ve dış üreme organlarını oluşturmak için, bızır (klitoris) dışında açık kalır. Erkeklerdeyse, bu yol kapanır ve kamışı oluşturur. Oluşum bozukluğu çoğunlukla erkek ya da kadının yalancı erdişiliğiyle (hermafrodizm) birlikte bulunur. Bu durumda sidik yolu, kadınlaşmış bir kamışa ya da erkek-leşmiş bir bızıra benzeyen organın ucuna açılır.

Sidik yolu ön deliğinin kamışın alt yüzüne açılmasında (hipospadias). sidik yolu kamış başı yerine, herhangi bir noktada, kamışın alt yüzünde, hattâ apış arasında sonlanır. Bu oluşum bozukluğu, sidik yolu oluğunun kapanma noksanlığından ileri gelir ve çoğunlukla sidik yolu ağzının darlığıyla birliktedir.

Bu son iki doğuştan sidik yolu anormalliği, hastaların yüzde 10′unda başka bir oluşum bozukluğuyla birliktedir.

Doğuştan sidik borusu kapakçıkları. Bunlar bir tür supap oluşturarak, sidik çıkarılmasını az ya da çok engellerler.

Torbadaki sidiğin çıkarılamamasıyla sonuçlanan sidik yolunun hareketli parçasındaki daralma.

Ender rastlanır; uzun sürerse, sidik yolunda önemli bir daralmaya yol açar. Doğumdan sonra, sünnet derisi halkasının iltihap sonucu yapışıklıklara bağlı daralması sonucunda da ortaya çıkabilir. Yapışık sünnet derisi daha sık görülür ve kamış başının ortaya çıkarılması olanaksızsa, çocuk iki yaşını aşınca, ameliyatla serbestleştirilmesi gerekir.

Prostat çıkıntısının sidik yolunun prostat parçası içine doğru büyümesi, bazen çocuklukta başlayan sidik çıkaramamayla, özellikle de ağrılı bir kamış sertleşmesiyle kendini gösterir. Ama daha sık olarak, bozukluklar geç, erişkin yaşta ortaya çıkar ve genellikle, sonradan yerleşmiş sidik yolu darlığını (sidik yolu iltihabına, prostat hastalığına bağlı) ağırlaştırırlar.

TEŞHİS Klinik belirtiler

Bütün bu oluşum bozuklukları, tıkanmanın derecesine göre, tam ya da tam olmayan sidik çı-karamamaya neden olurlar. Aşırı tıkayıcı biçim-

de, doğumdan başlayarak sidik çıkarılması olanaksızdır ya da sürekli bir sidik tutamama yerleşir; bu, çok genişlemiş bir torbanın taşmasının belirtisidir ve acil tedavi gerekliliğini ortaya koyar. Sidik çıkaramama güçlüğü, sidik çıkarma sayısının artması, irin işeme, teşhis edilmemiş bozuklukların (sidik yolu kapakçıkları, sidik darlığı) belirtisidirler. Sidik yolu ön ağzının kamış sırtına açılması ve kamışın alt yüzüne açılması öyle açık belirti verirler ki, yalnızca düzeltmenin hemen mi, yoksa daha geç mi yapılacağı sorunu ortaya çıkar. Bazen, bu oluşum bozukluklarından bi ri, ancak ergenlik çağında, hattâ erişkinlikte tanınabilir. Serbestçe sidik çıkaramayan ve torbanın sidik birikimi sonucu aşırı büyümesiyle küre biçimi aldığı yeni doğmuş çocuklarda, bir sidik yolu oluşum bozukluğundan kuşkulanır ve yerini, niteliğini saptamak amacıyla araştırmalar uygulanmalıdır.

Tamamlayıcı muayeneler

Damar içine karşıt madde verilerek boşaltım sistemi filmi ve akıma ters yönden sidik yolu ya da sidik torbası içine karşıt madde verilerek sidik çıkarma sırasında sidik torbası filmi, başlıca incelemelerdir. Süt çocuklarında ve küçük çocuklarda, sidik yolundan akıma ters yönde karşıt madde vermenin tehlikesinden kaçınmak için, çatı kaynağı üstünden sidik torbasına iğneyle girme yeğ tutulur (bu yol zararsızdır). Boşaltım sisteminde başka bir oluşum bozukluğu bulunup bulunmadığını (oldukça sık rastlanır) araştırmak için, damar içine karşıt madde verilerek boşaltım sistemi filmi ve sidik yolundan akıma ters yönde karşıt madde verilerek sidik torbası ve sidik yolları filmi çekilir; böylece, özellikle oluşum bozukluğunun böbrekler ve sidik boruları üstündeki etkisi, sidik yolu ve ha vuzcuk çanakçık genişlemeleri, sidik yolundan torbaya geri kaçış, hattâ taş duşumu görülebilir. Biyolojik incelemeler (böbrek yetmezliğinde sidiğin hücre ve bakteri açısından incelenmesi; kanda üre ve kreatinin düzeyi ölçülmesi; kan ve sidikte elektrolit düzeyleri ve böbrek temizleme katsayıları incelemeleri), röntgen incelemesine yardımcı olurlar.

EVRİM

Sidik yolu oluşum bozukluklarının evriminde ki tek tehlike, böbrek hastalığıdır.

Önce ivegen, sonra süreğen olarak yerleşen böbrek havuzcuğu ara dokusu iltihabı, tedavi edilmezse, mutlaka geri dönüşsüz böbrek yetmezliğiyle sonuçlanır. Bu ciddi evrim yalnızca, uzun süre teşhis edilmeden kalmış biçimlerde gözlenir. Yani bu anormalliklerin evrimi, ortaya çıkarılıp erken tedavi edilmelerine bağlıdır.

TEDAVİ

Sidik yolu deliğinin daralmasında, tedavi cerrahidir; boşaltım yolunun sonundaki tıkanıklık ortadan kaldırılır.

Sidik yolu ağzı sünnet derisi darlığı nedeniyle kapanmışsa, bir sünnet gerektirir-, darlıklar ve prostat çıkıntısının büyümesi, çözülmesi daha güç sorunlar ortaya çıkarır: Sidik yolunun bir bölümünün çıkarılması; prostat çıkıntısının endoskopi denetimi altında kesilmesi. Sidik yolu ön ağzının kamışın alt yüzüne açılmasında (hipospadias), sidik yolunun cerrahi olarak uzatılmasına (çeşitli biçimlerde) ancak kamış eğriliğinin tam tedavisinden sonra girişilebilir. Bundan önce, onarım cerrahisi uygulanmamalıdır.

Sidik yolu ön ağzının kamış sırtına açılması (epispadias), sidik torbası boynunu ilgilendirmiyorsa kolayca tedavi edilebilir. Ama sidik torbası boynundaki bozun sidik kaçırmaya neden olursa, durum zorlaşır, hattâ sidik borularının kalın bar-sağa birleştirilmesi gerekebilir.

Enfeksiyon kökenli bir sidik yolu iltihabına bağlı olarak, sidik yolunun prostat parçasındaki daralma.

Bir sidik yolu iltihabının, alttaki sidik yolu parçasının genişlemesiyle birlikte, iltihaplı ve darlaştırıcı tepkileri.

Serbestçe sidik çıkarılması ve normal cinsel ilişkilere izin veren bir kamış sağlandığında, bu ameliyatlar amacına ulaşmış olur