Sağlık Bilgileri

Travmaya bağlı sidik yolu hastalıkları, ön ya da arka, sidik yolu üstünde oluşur. Travmaya bağlı sidik yolu bozuklarına Kadınlarda ender rastlanır; yalnızca güç doğumlardan ya da üreme organları sarkmasının tedavisinde yapılan bazı yanlışlardan sonra gözlenir. Burada arka sidik yolu travmalarını inceleyeceğiz.

NEDENLER

Kırık uçları ayrışma gösteren bir leğen kemiği kırığı, genellikle apış arası geçişinde zarsı sidik yolunu yırtar. Bu düzeyde apış arası yırtılır; çünkü orta ak örtüyle sağlamlaştırılmıştır. Leğen kemiği bozukları (çatı kemiği kolu çift kırığı; çatı kemi ği ve oturga kemiği kollarının birlikte kırığı; çatı kaynağının ayrılması) apış arası orta ak örtüsünün yırtılmasına yol açar ve kesilen sidik yolu bütünüyle kopar; üstelik kopan iki parça yer değiştirir; sidik, çevre dokuya yayılır.

Hızla bir kan oturması yerleşir (bazen büyük hacimlidir); giderek kan pıhtısının yerini bağdokusu alır ve sorunlu sidik yoluna komşu ezilen dokular , az ya da çok doku ölümüne uğrayarak, ayrılan 2 sidik borusu parçası arasına giren kalınlaşmış bir doku oluşturur. Bazı hastalarda erken olarak sidik yolu çevresi kireçlenmesi ortaya çıkar; hattâ kan oturması, sidik borusunun son parçasını, yani böbreğin yaşamını tehdit eder. Ayrıca kırık olmaksızın, genellikle ata biner gibi sert bir cismin üstüne düşme sonucu, sidik yolu yaralanması oluşabilir. Sert cisimle çatı kemiği arasına sıkışan arka sidik yolu yırtılır. Ayrıca kesici ve delici aletlerle yaralanma da sık rastlanan nedenlerdir.

TEŞHİS Klinik belirtiler

Şiddetli bir travmadan sonra, yaralı sidik çıkaramaz. Travmayı izleyen saatlerde, sidik torbası büyür, küre biçimi alır. Sidik yolu ağzından kanama, çoğunlukla birkaç damla kırmızı kana indirgenir. Göden barsağının parmakla muayenesinde, prostat tepesine yakın oluşan kan oturmasına bağlı, hamur kıvamında bir kütle algılanır.

Tamamlayıcı muayeneler

Akıma ters yönde karşıt madde verilerek çekilen sidik borusu-sidik torbası filmi büyük yarar sağlar; ama, ancak ameliyattan hemen önce çekilebilir. Şok durumu geçtikten sonra uygulanan damar içine karşıt madde verilerek boşaltım sistemi filmi incelemesi, böbreklerin ve sidik borularının durumları konusunda önemli bilgiler verir.

Teşhisin açıklığı, hiç bir yoruma gerek bırakmaz. Sidik yoluna boru sokma ancak ameliyat salonunda, ön ucu belirlemek amacıyla uygulanabilir.

EVRİM

Hastalığın evrimi, her zaman ciddidir. Sidik yolunun kendiliğinden onarılma eğilimi yoktur; ama sidik yolunun ayrılmış uçları arasında nedbeleşme eğilimi görülür.

Sidik yolu daralmaları (bazen hemen yapılan ameliyata karşın, yeniden ortaya çıkarlar), uzun vadede geleceği tehlikeye sokarlar. Ayrıca iktidarsızlık ve kısırlık, arka sidik yolu yırtılmasının sık rastlanan ihtilatlarıdır.

TEDAVİ

Tam olmayan yırtılmalarda sidik yolundan torbaya kalıcı sonda konur. Sonradan darlık oluşup oluşmadığı izlenir. Tam yırtılmalarda, şok durumunun ve bazen birlikte olan bozukların tedavisinden sonra, vakit geçirmeden çatı kemiği üstü yoluyla Retzius aralığına girilerek, kan pıhtılarının boşaltılması, sidik torbasına konan boruyla torba sidiğinin dışarı akıtılması ve sidik yolunun onarılması gerekir.

İdeal olan, kırık kemik uçlarının yerine konması, pıhtıların çıkarılması, ezik dokuların alınması ve bir sonda üstünde sidik yolu uçlarının karşı karşıya getirilmesinin aynı zamanda uygulanmasıdır. Hastanın durumu, birlikte bulunan bozukların önemi ve yaygınlığı bu erken girişimi engelliyorsa, yalnızca bir sidik torbası-deri ağızlaştırması uygulanır.

Bu ameliyata karşın, sidik yolunun üst bölümünün genişlemesinden ya da yeniden kesilip çıkarılması gereken daraltıcı bir nedbe oluşumundan kaçınılamaz. Ayrıca, iltihap kökenli darlıklar, bazen sidik borusunun alt ucunu da ilgilendirerek, hidronefroza neden olur ve böbreğin çıkarılmasını gerektirirler. Oysa ilk tedavi doğru uygulanırsa, bütün bunlardan kaçınılmış olur. Erkeklerde kalıcı iktidarsızlık ihtilatı, kavernöz cisim içine edilgin serüeşmeli silikon bir protez konmasının yararını doğrular.