Sağlık bilgileri

Yoğurt: Süt, önce açıklandığı gibi 5-10 dakika kaynatılır. Kaynatma sü­resi 10 dakikayı geçmez. Elin dayanacağı sıcaklıkta, bir litre süte bir çorba ka­şığı kadar yoğurt iyice ezilerek katılır. Karıştırıldıktan sonra kapağı kapatılıp kalın bir örtüyle sarılır ve mayalanmaya bırakılır. Yoğurt 5-6 saat içinde tutar. Serin yerde bekletilir. İstenirse, süttozundan da yoğurt yapılır.
Çocuğa her yaşta yoğurt verilebilir. Sıcak mevsimlerde soğutucusu olmayan ailelerin sütü bozulmadan bekletmeleri zordur. Yoğurt ise kolay bozulmaz ve zararlı mikroplar kolay üremez. Günlük yapılmış yoğurt, çırpılarak süt yerine bebeğe verilir.
Normal süt alan bebeklere de 1,5 – 2,0 aylıktan sonra yoğurt verilebilir. İlk önce bir çorba kaşığı kadar verilerek miktarı bir çay bardağına çıkanlır. Yoğurda bazen az miktarda şeker de konabilir.
Mahallebi: Mahallebi pirinç unundan ya da buğday unundan yapılabilir. Bir silme yemek kaşığı un, bir orta büyüklükte su bardağı kadar sütte ezilir, hafif ateşte karıştırılarak pişirilir. Ateşten indirmeye yakın bir silme yemek kaşığı ka­dar şeker eklenir.
Bebeğe, mahallebi verilmeye 1,5-2,5 aylıktan sonra başlanabilir. Önce bir çorba kaşığı kadar verilmeye başlanarak bir küçük kâseye çıkarılır. Mahallebi şişeden (biberondan) içirilecekse sulu yapılır, un az konur.
Meyve Suyu ve Meyve Ezmeleri: Meyve suyu ya da ezmeleri elde etmek için meyveler iyice yıkanır. Meyve sıkma aracı varsa, meyve araçta sıkılır; yoksa, yumuşak meyvelerin suyu sıkılıp süzülür. Sert meyveler ise soyulduktan sonra rendelenir ve suyu süzülür. Meyve suyu bekletilmeden çocuğa verilir. Meyve su­larına şeker eklenmez. Meyve suyu çıkarmada cam araçların kullanılması daha uygundur.
Meyve ezmeleri, yıkanmış ve soyulmuş meyveler rendelenerek, uygun olan­ları ezilerek hazırlanır. Sert meyveler ise az suda pişirilerek yumuşatıldıktan sonra ezilir.
Bebek, karışık besleniyorsa (anne sütü ve hayvan sütüyle) ya da yalnız hay­van sütü veriliyorsa, iki haftalıktan sonra yeni sıkılmış meyve suyu verilmeye başlanabilir. Bebeğe, vitamin veriliyorsa ya da bebek anne sütüyle besleniyorsa, meyve suyu verilmesi biraz geciktirilebilir.
Bebeğe ilk verilebilecek olanlar, portakal, mandalina, elma ve şeftali gibi meyvelerin suyudur. Bebek büyüdükçe başka meyve suları da verilebilir. Meyve suları bir tatlı kaşığı kadardan başlanarak miktarı gittikçe artırılır. Bebek meyve sularına alıştırıldıktan sonra meyve ezmeleri verilmeye başlanır. Bebeğe vitamin verilse bile, daha geç de olsa meyve suları ve ezmeleri verilerek, değişik besinlere alıştırılması gerekir.
Sebze Ezmeleri: Sebze ezmesi yapmak için sebzeler iyice yıkanır, sonra so­yulur ya da ayıklanır. Doğranarak kaynamakta olan az miktardaki suya atılır. Ağzı kapalı olarak yumuşayıncaya dek pişirilir. Pişen sebzeler püre makinasından geçirilir ya da tahta kaşıkla ezilir, süzgeçten de geçirilebilir. Haşlama suyu kalmışsa atılmaz, ezilen sebzeye katılır. Taze ve ılık olarak çocuğa verilir. Ez­meye çok az yağ ve tuz eklenebilir. Sebze haşlanırken, çekeceği miktarda az su konur.
Çorbalar: Sebze emzeleri sulu şekilde hazırlanarak çorba da yapılır. Bu çorbalar; pirinç, bulgur, un, kırmızı mercimek, dış zarları ayrılmış nohut, fasulye; yumurta sarısı, kıyma veya parça et eklenebilir. Çocuğun yaşına göre çorbaya ko­nan yiyeceklerin çeşidi ve kıvamı ayarlanır. İlk verilecek çorbalar ezme şeklinde hazırlanır.
Çocuğa; mercimek ve tarhana çorbaları, yoğurtlu çorba ve benzerleri de verilebilir. Çorbalara, yakmadan az miktarda yağ, tuz eklenir; baharat, soğan, fazla yağ ve tuz konmaz. Çocuk büyüdükçe, aile için pişirilen baharatsız, acısız, fazla yağlı ve tuzlu olmayan ve iyice pişmiş çorbalar ve sebze yemekleri, gereken­ler iyice ezilerek çocuğa verilebilir. Yalnız yemek suları verilerek çocuğun ihti­yacı karşılanamaz. Bebeğe 3-4 aylıktan sonra çorba verilmeye başlanır. Önce, sebze ve unlu çorbalar verilir. Az miktarda verilmeye başlanarak zamanla artırılır.
Etler: Etler, haşlamp ezilerek, köfte yapılarak, çorbalara katılarak çocuğa verilebilir.
Bebek 4-5 aylık olduktan sonra sebze çorbalarına kıyma ve parça et kona­rak iyice ezilir ve azdan başlanarak verilir. Kıyma çorbaya konmadan önce, kendi suyuyla biraz pişirilir. Karaciğer ve beyin, zarları çıkarılarak az suda pişirildikten sonra ezilir ya da püre makinasmdan geçirilir. Sebze çorbalarına ka­tılarak ya da yalnız olarak verilir. Karaciğer ve beyin gibi besinlere, bebek 5-6 aylıkken başlanabilir. Önce bir çay kaşığı kadar verilir ve 1-2 yemek kaşığına kadar artırılır. Haftada bir kez karaciğer verilebilir. İnce çekilmiş yağsız kıymadan, baharat ve soğan koymadan, az ekmek içi eklenerek az tuzlu köfte yapılıp ızgarada pişirilir ve 6 aylık çocuğa alıştırılarak vermeye başlanır. Bebek büyüdükçe, aile için hazırlanan fazla yağlı, tuzlu olma­yan, baharat konmamış, yağda kızartılmamış köfte, parça etli ve kıymalı yemek­ler ezilerek verilebilir.
Yumurta: Bebeğe yumurta verilmeye 3 aylıktan sonra başlanabilir. Önce yumurta sarısı verilir. Yumurta yıkanır, kaynayan suya konur ve 10 dakika ka­dar pişirilir. Pişmiş yumurta sarısının 1/8 kadarından başlanarak miktarı yavaş 3?avaş artırılır. Bebek 6-8 aylık olunca bütün yumurta verilebilir. Yumurtanın yalnız sarısı ya da bütünü sütle ezilerek, sebze çorbalarına katılarak veya başka giyeceklerle birlikte çocuğa verilebilir.
Kuru Baklagiller: Et sağlamakta sıkıntı çeken aileler çocuklarına, et yerine kuru baklagillerden verebilir. Et, yumurta almakta güçlük çekmeyenler de, çocuk­larına kuru baklagil yemekleri vererek alıştırmalıdırlar.
Kuru baklagiller, türlerine göre ezilerek, çorbalara katılarak ya da çorba yapılarak 4-5 aydan sonra azdan başlanarak verilebilir. Mercimek, bezelye gibi kuru baklagillerin unlarından çorba yapılabilir. Bu ve nohut, fasulye gibi çeşit­leri değişik çorbalara eklenebilir. Nohut, fasulye gibi kuru baklagiller ıslatılıp haş­landıktan sonra zarları çıkarılıp ezilir ve çorbalara katılabilir. Kuru baklagil ya da kuru baklagil eklenmiş çorbalar kevgirden geçirilerek çocuğa verilebilir. Bun­lardan yapılan çorbalara, un, pirinç, bulgur gibi tahıl ürünleri eklenebilir.
Tahıl ve Ürünleri: Pirinç ya da buğday unu önce mahallebide kullanılır. Sonra, buğday unu, pirinç, bulgur, şehriye çorba şeklinde verilmeye başlanır. Un­lu çorba ve tatlı yerine, ekmek içi veya bisküvi sütle ya da yoğurtla ezilerek be­beğe verilebilir.
Çocuğa, 4 aydan sonra baharatsız pişirilmiş tarhana çorbası verilmeye baş­lanabilir. Pirinç lapası, makarna iyice pişirilip, yalnız olarak ya da yoğurtla ezile­rek çocuğa 5-6 aydan sonra verilebilir. Makarna, çekebileceği miktarda az suda pişirilir. Fazla pişirilmez ve pişirme suyu atılmaz. Çorbalara, lapa ve makarnaya, yakılmadan az miktarda yağ eklenir.