Sağlık Bilgileri

Ev tozlarına, çiçektozlarına, havada bulunan ve solunum yoluyla alınan öteki maddelere, «hava alerji yapıcıları» adı verilir.

Solunum sistemine girerek, alerjiye yolaçabilen pek çok madde vardır. Burada, yalnızca başlıcalarını inceleyeceğiz.

Ev Tozu

Ev tozu, bu tür alerjilerin başlıca nedenidir;

«hava alerji yapıcılarına» bağlı hastalıkların yüzde 50′sini oluşturur.

Bu tozun, karışık ve değişken bir bileşimi vardır: Bitkisel lifler (pamuk, keten); hayvansal kaynaklı maddeler (yün, ipek, tüy); saprofit bakteriler; küfler; hayvan kıl ve pulları; bitki ve çiçek parçacıkları; v.b.

Ama, ev tozunun alerji yapıcı özelliğinin, kendisini oluşturan maddelere bağlı olmaması önemlidir. Bu özellik, değişik maddelerin yıpranarak, tozu oluşturması sırasında geliştiği sanılan özel bir etmene bağlıdır. Sözkonusu alerji yapıcı etmenin yapısı, henüz bilinmemektedir; ama, varlığı ve kendine özgü bazı özellikleri olduğu kesindir. Bunlar, hayvan deneyleri ve deri testleriyle kanıtlanmıştır.

Bütün yerleşim bölgelerinde bulunan ev tozu, bulunduğu yere, iklime ve mevsime göre değişik miktardadır. Deniz kenarında ve dağda yoğunluğu çok azdır. Sanayi bölgelerinde ve büyük kentlerde yüksektir. Ev içinde, sis ve hava birbirine karışık olduğu için, kışın miktarı çok daha önemlidir.

İki tepe noktası vardır: Birincisi ekim-kasımda, evlerin ısıtılmasına başlandığı sırada; öteki şubat-martta, yılın bu bölümünde hava koşullarındaki büyük değişikliklere bağlı olarak.

Tüyler

Tüyler bu tür alerjilerin 2. büyük nedenini oluşturur, hava alerji yapıcılarına bağlı hastalıkların yüzde 15′ine yolaçarlar. Kaynakları özellikle yatak takımlarıdır. Kanatlılarla temas ve tüyün yatak takımlarında çok sık kullanılması bakımından, özellikle kırsal alanda ve yaşlı kişilerde alerjiye yolaçar.

Kişi belli bir kanatlı hayvanın tüyüne ya da her çeşit tüye duyarlı olabilir.

Çiçek Tozları

Tüylerden hemen sonra 3. sırada gelirler.

Rüzgarla aktarılan çiçektozları (rüzgar aracılığıyla döllenen bitkilerin tozlan), oldukça hafif alerjilere neden olurlar. Çiçektozları duyarlık yaratan başlıca bitki türlerine, Doğu Avrupa’da raslanır :

— buğdaygillerin, özellikle otların tozları (saman nezlesi);

— çınar ağacı, sinir otu, misk otu ve yapışkan otunun tozları.

Çeşitli çiçektozlarının alerji yaratıcılığı, yılın aylarına bağlı olarak da değişir.

Atmosferdeki Küfler

Atmosferdeki küfler, bitkilerde, eski kesik ağaç kütüklerinde, kuru yapraklarda asalak olarak yaşayan pek çok sayıda mikroskobik mantardan kaynaklanır. Atmosferdeki küfler, özellikle nemli bölgelerde (tahıl ambarı, arabalık, ağaç altları) alerjilere yolaçarlar. Atmosferdeki küflerin oluşum koşulları ve yolaçtıkları alerjiler, ev tozununkilere çok benzer; ama atmosferdeki küflere, daha çok kırsal alanda raslanır.

Hayvan ve Kıl Pulları

Kıllar arasında, özellikle kedi, köpek, daha ender olarak da inek ve dana kılları alerjilere yolaçar.

Kedi kıllarının yolaçtığı alerjiler, en tehlikelileridir. Kedi kılları, büyük anafilaksi şoku yapabilen tehlikeli alerji yapıcılar sınıfına sokulur.

Köpek kılları, alerjiye daha ender yolaçar ve hastalık genellikle çok hafif geçer.

Canlı koyunun kılları ve yünü, hemen hiç alerji yapmaz.

Pullar, hayvanların derisinden kopan (insanda boynuzsu tabakanın soyulup dökülmesine uyar) mikroskobik parçacıklardır.

Alerji olaylarına en çok at pulları, onlardan sonra da kırpılmış köpeklerin pulları yolaçar.