Sağlık Bilgileri

VEBA

Tanımı: Hasta sıçanlardan insana geçen bir mikrobun oluş­turduğu bulaşıcı, öldürücü bir hastalıktır. Temizlik koşullarının uygarlaşması sonucu bugün için pek önemi kalmamıştır.

Nedenleri: Pasteurella pestis adlı mikro-organizmanın yap­tığı enfeksiyondur. Organizma, normalde sıçan ve diğer kemiriceleri etkiler, fakat bu hayvanlar öldüğünde, pasteurella pestis’in konağı olan sıçan piresi, diğer bir sıçan bulamazsa, bir insanın üstünde yaşamaya başlar. Bu veba salgınının başlangıcıdır, çün­kü veba, insandan insana, pire ve tahtakurularıyla bulaşır. Başlı­ca üç veba çeşidi vardır.

1. Hıyarcık Vebası: Kasıktaki şişkinlikler başlıca özelliğidir. Kasıklar, koltuk altlan ve boyundaki lenf bezlerinin ağrılı ola­rak şişmesinden sonra deride yayılan bir döküntü belirir. Hasta­lığın bu türü, çok öldürücüdür.

2. Zatüreli Veba: Burada, mikrop akciğerlere girip, çoğalır ve bronko-pnömoni’ye yol açar. Balgam kanlıdır, içinde bol sa­yıda mikrop olduğundan da, hastalığı bulaştırma aracıdır. Enfeksiyon öksürük ve hapşırıkla çevreye yayılır.

3. Sepistemik Veba: Enfeksiyon, kanda o kadar süratle yayı­lır ki, lenf bezlerinin şişmesi için vakit kalmaz.
Bu gibi durumlarda mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna başvurmakta fayda vardır.

Bütün salgınlar arasında, insana en çok korku veren kuşkusuz vebadır. “Kara ölüm” olarak da adlandırılan bu hasta­lık, bugün etkinliğini ancak Hindistan’ın Çin’in ve Afrika’nın bazı küçük bölgele­rinde gösterebilmektedir.

Veba basili 1894′te Hongkong’ta, Pasteur’ün bir öğ­rencisi olan Yersin tarafından bulunmuş­tur. Yersin virüsü taşıyanların kemirgen­ler ve özellikle de sıçanlar olduğunu, ama aktarmanın sıçandan sıçana yayıl­dığını, hastalığın daha sonra insana pire aracılığıyle geçtiğini göstermiştir.

Veba­nın iki türü vardır. Bir ile beş günlük bir kuluçka döneminden sonra, genel hal­sizlik, baş ağrıları, kırıklık, titreme ve ateş yükselmesi gibi belirtilerle ortaya çıkan ve gelişimini kasıkta ve koltuk al­tında hıyarcık adı verilen bir şiş oluşu­muyla sürdüren vebaya hıyarcıklı veba adı verilir.

Ağrılı olan hıyarcık hastala­nan lenf bezinin şişmesiyle ve irinlenmesiyle meydana gelir. Çok yüksek ateş sinir ve sindirim bozuklukları bu hastalı­ğın genel belirtileridir. Hastalık ilerleye­rek birkaç gün içinde ölümle sonuçlana­bilir.

Vebanın ikinci türü 40 derecelik bir ateş, titremeler, hızlı bir solunum, göğüs sı­kışması ve öksürerek kanlı balgam çıkar­ma gibi belirtilerle birdenbire başlar ve gelişerek şiddetli bir akciğer hastalığı halini alır. Antibiyotiklerin ortaya çık­masından önce, hasta, iki ile dört gün içinde, ivegen akciğer ödemi yüzünden ölmekteydi.

Korunma, hastalığın yaygın olduğundan kuşkulanılan ülkelerden gelen gemilerin karantinaya alınması, içindeki farelerin ve özellikle pirelerin öldürülmesiyle olur. Altı aylık bir bağışıklık sağlayan veba aşısı uygulamaları da yapılır.