Sağlık Bilgileri

Vücut Bileşimi ve Beslenme
Vücudun temel yapısını su, protein, yağ, karbonhidrat ve mineraller oluş­turur. Vücutta ayrıca vitaminler, nükleik asitler ve daha az olarak başka mad­deler bulunur. Vücut bileşimindeki maddeler, besin öğeleri ile bunların metabo­lizması sırasında oluşan ara ürünlerin yeniden düzenlenmesiyle sentezlenir. Sin­dirim yoluyla basit yapı taşlarına ayrılan besin öğeleri kan yoluyla hücrelere taşınır. Orada değişikliğe uğrar ve yeniden düzenlenerek hücrenin yapı maddeleri­ne dönüşür.besinlerle alman proteinle, hücrede sentezlenen proteinler çok farklıdır. Besinsel proteinlerin arnino asitlerini alan hücre, bu amino asitleri kullanarak çok çeşitli protein sentezler. Yeni hücrelerin eklenmesiyle sağlanan büyüme, besin öğelerinin metabolizma yoluyla vücut yapısına çevrilmesiyle olur.
Vücut bileşimini oluşturan maddelerin miktarları, yaşa, cinsiyete, şişmanlık ve zayıflığa, beslenme ve özel durumlara göre değişir. Aynı yaş, cinsiyet, boy ve ağırlıkta olanların vücut bileşiminde bile bazı farklılıklar olabilir. Hangi özellik ve durumda olursa olsun temel yapı maddelerinin çeşitlerinde değişiklik olmaz. 65 kilo ağırlığında ve normal durumdaki yetişkin erkeğin vücudundaki başlıca maddelerin miktarları ve yüzdeleri Tablo 1-1′de gösterilmiştir.
65 Kilo Ağırlığında Yetişkin Bir Erkeğin Vücut Bileşimi
Vücuttaki Miktar
Başlıca Maddeler (kg) %.
Su 40.0 61,6
Protein 11.5 17.7
Yağ 9.0 13.8
Mineral 4.0 6.1
Karbonhidrat 0.5 0.8
Su: Vücuttaki su oranı yaşa, cinsiyete, şişmanlık ve zayıflık gibi çeşitli du­rumlara göre değişir. Yetişkinlerin vücut ağırlığının % 50-65 kadarı sudur. Be­beklerde su oranı çok daha yüksektir; büyüdükçe bu oran düşer. Su oranı; şiş­man kimselerde yağ oranı yüksek olduğundan düşük; zayıf ve kasları gelişmiş kim­selerde ise yüksektir. Vücut suyu sürekli yenilenir. Fazla su kaybına dayanılamaz. Vücuttan su kaybının karşılanması yaşam için bir zorunluluktur.
Protein: Yetişkinlerin vücut ağırlığının % 16-18 kadarı proteindir. Protein­lerin önemli bir kısmı hücrenin yapı maddesidir. İhtiyacın çok üstünde bile alın­sa, proteinin fazlası depolanamaz, enerji amacıyla kullanılır. Vücutta bir miktar protein yedeğe bulunur. Protein yetersizliğinde, bu yedekler de kullanıldıktan sonra, hücrelerin yapı maddesi olan protein parçalanmaya başlar. Bu nedenle, protein ihtiyacının karşılanması büyüme ve sağlığın korunmasında çok önem­lidir.
Yağ: Vücutta çok miktarda yağ depolanabilir. Hücre yapısında bir miktar yağ bulunur. Organları çevreleyerek desteklik yapar ve onları korur. Vücutta fazla yağlanma, çeşitli hastalıklara eğilimi artırır, sağlığı bozar. Enerji veren kar­bonhidrat, yağ ve proteinler gereğinden çok alınırsa, fazlası vücutta yağa çev­rilerek depolanır. Harcanandan az enerji alındığında, vücut yağı enerji sağlama­da kullanılır.
Mineral: Erişkinlerin vücudunda toplam dört kilo kadar mineral madde bu­lunur. Bunun çok büyük bir kısmı iskelet sistemindedir. Hücre içi ve hücre dışı sıvısındaki minerallerde küçük kayıplar bile önemli bozukluklara yol açar.
Karbonhidrat: Yağların aksine, vücutta karbonhidratlar fazla depolanmaz. Normal erişkinlerin vücudunda 400-500 gr. kadar karbonhidrat bulunur. Bunun önemli bir kısmı, karaciğer ve kaslarda glikojen şeklindedir. Kanda da glikoz denilen bir şeker bulunur. Gerektiğinde, glikojen glikoza parçalanarak enerji kay­nağı olarak kullanılır. Bir taraftan da birçok glikoz molekülü birleştirilerek gli­kojen sentezlenir ve denge sağlanır.