Sağlık Bilgileri

YANIKLAR

Tanımı: Kaynar su ya da buhar, kuru ısıyla yanmak, alev, elektrik akımı ya da kimyasal maddelerle haşlanmak yanmaktır. Yanıklar yakalan dokunun derinliğine göre sınıflandırılır.

Yanık tarifindeki üç türlü derecelendirme neyi ifade eder?
Birinci derecedeki yanıkta deri kırmızı, iltihaplı ve ağrılıdır. Genellikle deride açık yara yoktur. İkinci derecedeki yanıkta daha şiddetli iltihap, deride fiske­ler ve hattâ açık yara bulunur.

Üçüncü derecedeki yanıkta ise, yalnız deri değil, altındaki kas ve dokular da hasara uğramıştır.
Bu yanıkların yaygınlık derecesi, kesin iyileşmeyi belirler.

1. Yüzeysel Deri kızarıp, içi sıvı dolu kabarcıklar belirir.

2. Kısmi Kalınlık: Derinin çoğu yıkılmış olmakla birlikte, ufak deri alanları sağlam kaldığından, buralardan yeni deri do­kusu oluşabilir.

3. Tam Kalınlık: Deri tamamen yakalmış ve yanık, derialtı dokularını da etkilemiştir. Bu sınıflama, yanmış olan deri mikta­rına göredir. Bunun nedeni yanığın tehlikesinin, yakalmış deri miktarıyla orantılı olmasıdır.

1. sınıf yanıklar, ender olarak tehlikelidir, fakat çok ağrılıdır. 2.ve 3. sınıf yanıklar, vücut yüzeyinin üçte birinden fazlasını etkisine almışsa, yanık alanından su ve tuz kaybı olduğundan, ölüm tehlikesi vardır. Buna ek olarak, şok ve enfeksiyon olasılığı da sayılmaktadır.

İlk Yardım: Yanıklar steril ya da temiz bir bezle örtülür. Ka­zaya uğramış kişi, ılık tutulur, sıcak içecekler verilir ve hemen hastaneye taşınır. Ancak acil olarak doktor yardımı sağlanama­ması durumunda, yanığın üstündeki bezler, hafif tuzlu bir suda ıslatılıp, yanık üzerine iyice yerleştirilir ya da hasta az tuz ek­lenmiş bir ılık banyo içinde tutulur.

Hafif yanıklar için en uygun tedavi, yanığı gazla örtmektir. İçi sıvı dolu kesecikler oluşursa, bunlara dokunmamak gerekir.
Genellikle, iki tedavi yöntemi vardır. Yanığı iyice sarıp ka­patmak, ya da açık tutmaktır.

Aşağıdaki öneriler hafif yanıklar için olup uygulanırken ya­ranın antiseptik maddelerle temizlenmiş olması gerekmektedir. Bunlar, yaraların iyileşmesini geciktirdiklerinden dikkatli kulla­nılmaları gerekmektedir.

Ağır yanıklarda mutlaka büyük bir sağlık kuruluşunun ya­nık tedavi merkezine başvurmak gerekmektedir.

Öneriler: Bir litre suyun içine bir avuç ince kıyılmış şal­gam katılıp kaynatılmasının ardından süzülerek kalan suyun içi­ne steril bir gazlı bez daldırılıp yanığın üzeri temizlenir.

* Bir litre suyun içine bir avuç ince kıyılmış leylak katılıp kaynatılmasının ardından süzülerek kalan suyun içine steril bir gazlı bez daldırılıp yanığın üzeri temizlenir.

* Bir litre suyun içine bir avuç ince kıyılmış ciğer otu katı­lıp kaynatılmasının ardından süzülerek kalan suyun içine steril bir gazlı bez daldırılıp yanığın üzeri temizlenir.

* Bir litre suyun içine bir avuç ince kıyılmış pancar katılıp kaynatılmasının ardından süzülerek kalan suyun içine steril bir gazlı bez daldırılıp yanığın üzeri temizlenir.

* Bir tavanın içine, yarım kilogram içyağı eritilip kızgın yağın içine iki avuç ince kıyılmış ebegümeci (yaprağı) katılıp bitkiler çıtırdayana kadar karıştırılır ve ateşden alınıp on iki saat kadar buzdolabında bekletilir.

Ertesinde buzdolabından alman tava hafif ateşte kızdırıldıktan sonra bir tülbent yardımıyla te­miz bir kavanozun içine süzülür ve üzerine tülbentte kalan po­sada sıkılarak tekrar serin bir yerde muhafaza edilir. Yanığın üzerine her gün tekrarlamak suretiyle sürülür.

* Bir litre suyun içine ince kıyılmış bir avuç huş ağacı (püs­kül ve yapraklar) katılıp kaynatılmasının ardından iyice süzüle­rek içine daldırılacak steril bir gazlı bezle yanık yarasının üzeri sarılır. Bu pansumanı her gün yenilemek lazımdır.

* Bir miktar lahana yaprağı mikser yardımıyla parçalandık­tan sonra elde edilen malzeme steril bir gazlı bezin arasına ko­nulup söz konusu yanığın üzerine yatırılır. Bu işlemi sürekli ye­nilemek gerekmektedir.

* Bir miktar kaynar suda on dakika kadar bırakılmış ıspa­nak mikser yardımıyla parçalandıktan sonra elde edilen malze­me steril bir gazlı bezin arasına konulup söz konusu yanığın üzerine yatırılır.

* Steril bir gazlı bezin arasına yeni demlenmiş ve süzülmüş çay posası koyulup gazlı bez yanığın üzerine yatırılır ve gazlı bez kurudukça üzerine süzülmüş olan çay suyu dökülüp bez ye­niden nemlendirilir.

* Bir miktar kaynar zeytinyağında on dakika kadar bırakıl­mış marul yaprağı mikser yardımıyla parçalandıktan sonra elde edilen malzeme steril bir gazlı bezin arasına konulup söz konu­su yanığın üzerine yatırılır.

* Bir miktar izlanda yosunu bir şişenin boğazına kadar dol­durulur ve üzerine ağzına kadar saf zeytinyağı eklenerek, ağzı sıkıca kapatıldıktan sonra şişe iki hafta boyunca güneş görebile­ceği veya sıcak bir yerde bekletilir. Yanığın üzerine, her gün tekrarlamak suretiyle sürülür.

* Bir miktar böğürtlen yaprağı bir sacın ya da yağsız bir ta­vanın üzerinde kavrulup, havanda dövülmek suretiyle toz haline getirildikten sonra bu toza sulu bir merhem olacak kadar bezir yağı katılıp yanığın üzerine sürülür.

* Bir tavanın içine, yarım kilogram içyağı eritilip kızgın yağın içine iki avuç ince kıyılmış havacıva katılıp bitkiler çıtır­dayana kadar karıştırılır ve ateşden alınıp on iki saat kadar buz­dolabında bekletilir.

Ertesinde buzdolabından alınan tava hafif ateşte kızdırıldıktan sonra bir tülbent yardımıyla temiz bir kava­nozun içine süzülür ve üzerine tülbentte kalan posada sıkılarak tekrar serin bir yerde muhafaza edilir. Yanığın üzerine her gün tekrarlamak suretiyle sürülür.

* Bir miktar güneş altında toplanmış bin bir delik otu bir şi­şenin boğazına kadar doldurulur ve üzerine ağzına kadar bezir yağı eklenerek, ağzı sıkıca kapatıldıktan sonra şişe 2-3 hafta bo­yunca güneş görebileceği veya sıcak bir yerde bekletilip şişenin içindeki yağ kırmızı bir renk aldıktan sonra bir tülbent yardı­mıyla paşası da sıkılmak suretiyle temiz bir şişeya aktarılır. Ya­nığın üzerine, her gün tekrarlamak suretiyle sürülür.

* Yanığın büyüklüğüne göre aynı oranda sirke ile domates salçası iyice karıştırılıp yanığın üzerine sürülür.

* Dört çorba kaşığı susam yağı ile bir çorba kaşığı kına iyi­ce karıştırılıp içine batırılacak steril bir gazlı bezle yanık sarılır,

* Bir litre suyun içine bir avuç börülce katılıp kaynatılması­nın ardından süzülerek içine batırılacak steril bir sargı bezi ile yanık sarılır.

* Bir tavanın içine, yarım kilogram içyağı eritilip kızgın yağın içine iki avuç ince kıyılmış aynısefa (sapları, yaprakları ve çiçekleri) katılıp bitkiler çıtırdayana kadar karıştırılır ve ateş­den alınıp on iki saat kadar buzdolabında bekletilir.

Ertesinde buzdolabından alınan tava hafif ateşte kızdırıldıktan sonra bir tülbent yardımıyla temiz bir kavanozun içine süzülür ve üzerine tülbentte kalan posada sıkılarak tekrar serin bir yerde muhafaza edilir. Yanığın üzerine her gün tekrarlamak suretiyle sürülür.

* Yarım litre suyun içine bir avuç ayva çekirdeği atılıp su buharlaşana ve içindeki malzeme lapamsı bir hal alana kadar kaynatılıp, ince gözenekli ve temiz bir tülbentten süzülerek elde edilen lapa söz konusu yanık bölgenin üzerine sürülür.

* Bir miktar kaynar suda on dakika kadar bırakılmış pazı mik­ser yardımıyla parçalandıktan sonra elde edilen malzeme steril bir gazlı bezin arasına konulup söz konusu yanığın üzerine yatırılır.

* Bir miktar gelincik bir şişenin boğazına kadar doldurulur ve üzerine ağzına kadar saf zeytinyağı eklenerek, ağzı sıkıca kapatıl­dıktan sonra şişe iki hafta boyunca güneş görebileceği veya sıcak bir yerde bekletilir. Yanığın üzerine, her gün tekrarlanarak sürülür.

* Bir adet (yanığın büyüklüğüne göre çoğaltılabilir) çiğ yu­murta beyazı ile yarım çay bardağı zeytinyağı iyice karıştırılıp yanığın üzerine sürülür.

* Bir tavanın içine, yarım kilogram içyağı eritilip kızgın yağın içine iki avuç arpa katılıp çıtırdayana kadar karıştırılır ve ateşden alınıp içine bir kahve fincanı soğan suyu ilave ettikten sonra on iki saat kadar buzdolabında bekletilir.

Ertesinde buzdo­labından alınan tava hafif ateşte kızdırıldıktan sonra bir tülbent yardımıyla temiz bir kavanozun içine süzülür ve üzerine tül­bentte kalan posada sıkılarak tekrar serin bir yerde muhafaza edilir. Yanığın üzerine her gün tekrarlamak suretiyle sürülür.

* Yarım litre suyun içine bir kahve fincanı nişasta katılıp kısık ateşte sulu bir lapa haline gelene kadar sürekli karıştırılır ve ılımasının ardından yanığın üzerine sürülür.

Yanıkları Yumuşatacak Bir Krem Ya Da Merhem Var mı.?

Kaynar suyla elimi yaktım. Mutfak telâşı içinde herhalde herkesin başına aynı şey geliyordur. Bunu yumuşatacak bir krem ya da merhem yok mu?

Son yıllarda öğrendik M, yanıklar için en güzel ev ilaçlarından biri, yanık yeri hemen buz gibi so­ğuk suya daldırmaktır.

Bu, hemen birdenbire bir iyi­lik sağlar ve iddiaya göre, çabuk iyileşmeye kavuş­mada rol oynar. Yanık yeri türlü türlü yağlı mer­hemler ve kremlerle örtmek konusunda eğilimler çoktur, fakat bundan kaçınılmalıdır.

Genellikle, bu yağlan temizlemek için doktor bir hayli uğraşır. İlk yardımda, birçok iş yapmaktansa, az ve yavaş teda­vi yapmak daha iyidir.