Sağlık bilgileri

YAPAY MAKAT

Yapay makatın dışkıları tutma, dışarı kaçırmama yeteneği yoktur. Bu yüzden, yapılması gereken hastalarda büyük korku ve kaygı uyandırır. Aşağıda, kullanılmakta olan çeşitli aygıt tiplerini, yapay makatın gerektirdiği bakımları ve yapay makat taşıyan hastaların yaşama biçimini inceleyeceğiz.

ÇEŞİTLİ AYGITLAR

En çok kullanılan 2 tip, kendi kendine yapışan keseler ve kauçuk halka üstüne yapışan torbalardır.

Kendi kendine yapışan keseler plastiktendir ve bir kez kullanılır; su geçirmezler, kokusuzdurlar ve bazı modelleri kesinlikle ses çıkarmaz (giyeceklerin sürtünmesi sırasında).

Ama 2 sakıncası vardır:

— bazı hastaların derileri bunlara iyi katlanamaz (alerji; v.b.);

— karın çeperi kıllî kişiler traş olmak zorunda kalırlar.

Kauçuk halka üstüne yapışan torbalar, üstlerinde bir torba bulunan, kendi kendine karın derisine yapışan halkalardır. Halka 5-8 gün yapışık kalır ve her gün sökülen torbalara oranla deriyi daha az aşındırır.

Öteki aygıtların kullanılması daha çok sorun yaratır. Bununla birlikte, derinin durumu kendi kendine yapışan aygıtları kullanmaya olanak vermediğinde, ayrıca kese ya da disklerin yapışmasını tehlikeye sokan sıvı ishal durumlarında, geçici olarak yarar sağlayabilirler. Bu aygıtlar, plastik bir kesenin tutturulmasım sağlayan kemerlerdir.

Uygulamada, gündelik aygıtın yanısıra, hastaların bir sorun çıkması olasılığını düşünerek bir de kemer bulundurmaları gerekir.

YAPAY MAKATIN GEREKTİRDİĞİ BAKIMLAR

Temelde yerel bakımlar ve barsak geçişini düzenlemeyi amaçlayan bir perhiz rejimi sözkonusudur.

Yerel bakımlar, yapay makat çevresindeki derinin düzenli bakımına dayanır. Gerçekten torbaların ya da kauçuk halkaların yapıştığı yerde oluşan küçük yaraların kolaylaştırdığı bütün deri bozunları, dışkıyla en küçük temasta bile mikrop kapabilir. Bu yüzden, deri bozunları, kendi kendine yapışan bir aygıtın kullanılmasını sakıncalı kılar.

Bu bozunların önlenmesi, kasık-makat bölgesinin her gün özenle temizlenmesine dayanır:

— derinin mikrop kırıcı sıvı bir sabunla yıkanması;

—. temiz suyla derinin ovularak yıkanması;

— yıkanmadan sonra deriye vazelin gibi bir koruyucu merhem ya da koruyucu bir pudra sürülmesi.

Perhizin amacı, yapay makat taşıyan hastanın ishal olmasını önlemektir.

Yasaklanan besinler şunlardır:

— lahana, kuru fasulye, pırasa, enginar, şalgam, hıyar, mantar ve kavun;

— bekletilmiş etler;

— süt, dondurma, erik. Öğütlenecek besinlerse şunlardır.-

— pirinç, ayva ezmesi;

— et, kümes hayvanları,, yağlı maddeler, az mayalanmış peynirler.

Bu rejim, ilaç tedavisiyle iki katma çıkarılabilir. En çok kullanılan ilaçlar arasında, gazlan azaltan kömürlü ilaçlarla, kabızlaştıran, gaz ve dışkı kokusunu azaltan bizmutlu ilaçlar sayılabilir.

Bazen rejim amacından sapar (rejim sayesinde hasta 24 ya da 48 saatte bir dışkı çıkarır). Kabızlık yerleşirse, ağızdan sıvı yağlara ya da yapay makat içinden yapılan lavmanlara başvurulur.

YAŞAMA BİÇİMİ

Genellikle, yapay makat taşıyan hastaların yaşama biçimlerinden hiç bir değişiklik yapmak gerekmez. Bu yüzden, hastaların özellikle ruhsal dengelerini korumaları için, kendilerini sakat saymamaları gerekir. Bu hastalara yasaklanacak hiç bir etkinlik yoktur. Yüzme dahil (uygun bir mayoyla) bütün sporları yapabilirler. Ameliyatlarından bir süre sonra bu hastalarla yapılan küçük bir soruşturmanın sonuçları şunlardır:

Hastaların yüzde 25′ine yapay makat torbası takılmamıştır; bunlar yalnızca küçük bir pansuman taşımaktadırlar.

Hastaların yüzde 50’si zaman zaman ya da dışkı kaçırma korkusuyla düzenli olarak (barsak geçişleri yeterince düzenli olduğu halde) aygıt takmaktadırlar.

Hastaların yüzde 25′ine zorunlu olarak aygıt takılmıştır; bunların barsak geçişleri son derece düzensizdir.

Görüldüğü gibi, hastaların ortalama yüzde 75′inde barsak boşaltımı yeterince düzenlidir ve yapay makat aygıtı taşımaları isteklerine bağlıdır. Bazıları, her 24 ya da 48 saatte bir, dışkı çıkarmak için lavmana başvurmaktadırlar (uygulanması oldukça uzun sürer: Ortalama 45 dakika).

Yapay makata, hastalar sanıldığından çok daha iyi katlanmaktadırlar. Ama hastanın, ameliyattan sonraki ilk günlerde, normal yaşama biçimine dönebilmesi için çaba göstermesi gerekir.